Stein in oude ansichten deel 1

Stein in oude ansichten deel 1

Auteur
:   A.J. Munsters
Gemeente
:   Stein
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4466-7
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Stein in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Stein heeft een lange voorgeschiedenis. Tot rond het jaar 1200 kan haar verleden uitsluitend uit de grand worden "gelezen". De oudst bekende inwoners waren de Bandkeramiekers, zo'n zes- a zevenduizend jaar geleden; de eerste boeren verschijnen bij het begin van het nieuwstenen tijdvak, daarvan zijn nederzettingen, huisplattegronden en graven gevonden. Vijftienhonderd jaar later volgt de galerijgraven-kultuur waarvan Stein tot nu toe het enige grafmonument bezit in Nederland. De bekervolkeren lieten hun sporen na rond 2000 voor Christus. Aansluitend breken de metaaltijden aan; de brans- en ijzertijd, van welke laatste in Stein een heel urnenveld gevonden is.

Bij het begin van de christelijke tijdrekening, die tot de vroege geschiedenis gerekend wordt, ontmoeten we hier de Romeinen met een nederzetting en een begraafplaats. Rand het jaar 400 worden zij opgevolgd door de Franken, die eveneens met een begraafplaats vertegenwoordigd zijn. Stein heeft daarna met Elsloo tot een Karolingisch kroondomein behoord en is rand 1200 daarvan afgescheiden en treed als een zelfstandige heerlijkheid, waarin een jongere tak van het Elslose huis opvolgde, de geschiedenis binnen. Het

kreeg de staat van "Vrije Rijx Barenie" met een eigen schepenbank voor aIle vormen van rechtspraak. Haar heren waren souverein binnen het eigen gebied onder oppertoezicht van het Heilige Roomse Rijk. Die volledige zelfstandigheid bleef behouden tot 1795; toen werd Stein door de Franse legers bezet. Een laatste poging om als zelfstandige staat te blijven voortbestaan werd in december 1797 op het Congres van Rastatt (1797-1799) ondernomen maar bleek uitzichtloos en zo werd Stein in 1801 door de Franse Republiek ingelijfd en met haar omgeving definitief in een staatsverband verenigd. In 1815 kwam het voor het eerst in een Nederlands staatsverband, van 1830 tot 1839 was Stein Belgisch om daarna definitief tot Nederland te gaan behoren. De eerste heren had den zich "Van Stein" genoernd en waren een met hun volk. Hun aanzien echter bracht "buitenlandse" betrekkingen met zich mee en zo werden zij opgevolgd door Merwedes, Brederodes, Heinsbergens en Nassaus. De heerlijkheid werd in de zestiger jaren van de vijftiende eeuw verkocht aan Bronckhorst-Batenburg en daarap volgden Merodes, Kinskys, enz. Ook de hogere ambtenaren van deze souvereinen waren buitenlanders en zij trokken weer weg na beeindiging van hun

dienstverband, zodat zich hier nooit een bovenlaag van leidende standen vormde. Al waren in 1795 de heerlijke rechten afgeschaft, tach bleven de gronden gratendeels in het bezit van de oude landheer. Van de ruim duizend hectare, de oppervlakte die de gemeente na de uitbreiding in de Franse tijd besloeg, was een derde in bezit van de landheer, tot in 1917 een eigendom van driehonderdzevenenvijftig hectare verkocht en verkaveld werd. Vandaar was Stein ook sociaal-econornisch een dorp van pachters, boeren en landarbeiders. De gemeente telde in 1876 achttienhonderdnegenenzestig inwoners. Een toenemende bevolking kon daar geen bestaan meer vinden. Toen er dan ook rand 1870 in hat nabije Rijnland, ten gevolge van de industriele ontwikkeJing grate vraag ontstond naar arbeidskrachten, trak Stein massaal uit met gezin en al ; sommigen voor goed, anderen als seizoenarbeiders am vanaf het vroege voorjaar tot tegen het einde van de zomer "aan de brikken" te werken en daarna dikwijls nag een herfstseizoen voor "de kraten" (suikerbietenoogst) bleef om tenslotte de winter in Stein door te orengen, in de zomer waren vele woningen in Stein dichtgespijkerd; in andere gevallen bleef een van de kinderen thuis om een stukje land te bewerken. In

den vreemde leefde men in barakken. De Eerste Wereldoorlog maakte een einde aan die trek naar Duitsland. In de opkomende mijnindustrie yond Stein een nieuw arbeidsveld. De verkoop van de kasteelgoederen in 1917 had geen betekenis meer voor de herleving van de landbouw. De bestaansmogelijkheden op agrarisch gebied werden verder beperkt door het opeisen van de gronden voor woningbouw, industrieterreinen, kanaal en verkeerswegen.

Het beeld van Stein tussen 1880 en 1930 dat de "aude ansichten" u willen geven wordt nag grotendeels beheerst door de oude toestand van geslotenheid, de Jigging buiten alle grote verkeerswegen, het ontbreken van verharde wegen, straatverlichting, waterleiding en andere voorzieningen. Oak was er geen fotograaf, al deed er wel zo nu en dan een de ronde. De verkrijging van dit beeld was daarom niet eenvoudig en nog minder het achterhalen van de ware namen van de afgebeelde personen. Voor de prettige en hartelijke me de werking van zeer velen ben ik oprecht dankbaar.

Moge dit kleine museum bij velen belangstelling wekken.

Groeten uit Stein

1. Kern en centrum van het oude Stein was de open plaats "Op de Berg". Rechts lag een waterpoel voor het drenken van het vee en het spoelen, links daarvan een welput voor drinkwater. De noordwestzijde toonde een open gebouw, waar in de negentiger jaren een winkel gevestigd was; later deed het dienst als postkantoor. Daarnaast rechts stand "het schooltie", gebouwd in 1864, nadat tevoren school gehouden was "in een stal" die particulier eigendom was. Aannemer Lemmens uit Beek bouwde het voor f 3100,-.

2. "De Berg" vanuit het zuidwesten gezien deed zijn naam eer aan, De open plaats boven werd herdoopt tot Wilhelminaplein. Links de welput en dan volgden langs de noordzijde een aantal gevels en poorten die het intierne leven op de binnenplaatsen daarachter aan het oog onttrok. De eerste hoge gevel links herbergde tijdelijk het postkantoor onder postmeester Abbenhuis. In een van de gebouwen langs de zuidzijde , rechts, wen! in 1898 de eerste bewaarschool en het verblijf van de zusters ondergebracht.

3. Het Wilhelmina plein naar het oosten gezien toonde rond 1925 al tekenen van een betere verzorging. De elektriciteit is van 1923. Het gebouw uiterst rechts, waarvan een deel in 1921 gecementeerd werd, was in 1842 de eerste "marechausseekazerne". Later werd die naar Beek overgebraeht. De "prisons" zijn nog aanwezig. Een eerste schuehtere auto had daar nog de ruimte!

Stein ([,) - Xf'uissff'ssf

4. Stein kende oudtijds geen kruispunten , maar slechts driesprongen, waar bomen en kruisen echte stoppen waren voor het moderne verkeer. Links stond in 1925 nog de linde waar de Valderstraat aan de Kruisstraat ontspringt. De boom werd kart daarap gerooid en tegen het moderne gevaar (de auto) kwam er een bord met maximumsnelheid vijf kilometer! Onder de boom staat Jozef Smeets, in de straat loopt Maria Krumphorn (vrouw Bours), Rechts in de straat zien we de bierwagen van Willem van Deumke (Willem Janssen).

5. Door toedoen van pastoor Portz werd in 1906 in de Kruisstraat een zustersklooster gebouwd van ter plaatse gebakken "brikken". Ook de bewaarschool en de naaischool verhuisden daarheen. Toen in 1912 een bijzondere lagere school voor meisjes werd gesticht kreeg die ook haar gebouw in de Kruisstraat. Op ons plaatje van rond 1910 was een fiets nog zeldzaam en hield hij zich maar liever op de achtergrond.

Raamstraat

6. Tot 1930 waren de huizen in Stein doorlopend genummerd. In 1931 ging men ze straatsgewijs tellen en daarbij verdweeen de Raamstraat, tussen Nieuwstraat en Keerend, om voortaan Kruisstraat te heten waarvan zij het verlengde was. Op de driesprong met de Nieuwstraat links, midden v66r het huis Kerekhoffs, is nog het kapelletje te zien dat in 1877 gebouwd werd. V66r zijn huis reehts staat Kicken. Ret beeld is van rond 1900.

7. De Regentessestraat, vroeger Bergstraat geheten, ontleende haar naam aan koningin Emma (J 890) maar werd in 193 J omgedoopt tot Kelderstraat. Een combinatie van raadhuis, school en onderwijzerswoning kwam daar in 1890 (links) tot stand. Aannemer Peters uit Beek bouwde het voor f 12.815,-. Het gebouw werd spoedig te klein, maar nog tot 1967 was daar het gemeentehuis gevestigd , terwijl andere diensten elders waren ondergebracht. De foto stamt uit het begin van deze eeuw.

Regentestraat

Houtereindstraat - Stein (Lirnb.)

8. Zoa1s het huis Visschers (links vooraan) waren vroeger vele huizen aan de straatkant gesloten en slechts van kleine vensters met traliewerk voorzien. Ret was de straat naar Urmond en v66r 1920 nag onverhard al is zij reeds een "kunstweg" door haar verbreding. Ook werd zij rege1matig van een nieuwe kiezellaag voorzien. Open rio1en voerden overigens aIle ongerechtigheden af 1angs de weg.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek