Stiens in oude ansichten

Stiens in oude ansichten

Auteur
:   A. Atema en ds. J. Dikboom
Gemeente
:   Leeuwarderadeel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4063-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Stiens in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De in dit boekje verzamelde ansichtkaarten en foto's stammen vrijwel aIle uit het eerste kwart van deze eeuw. Het is aan de hand van dit boekje, dat wij met u willen wandelen door het oude dorp. U zult er veel niet in vinden dat er nu wel is en allerlei aantreffen dat er niet meer is. En om dat laatste gaat het in een boekje als dit.

Hoe was het toen? Stiens was gelegen in het noordelijk trimdeel van de gemeente Leeuwarderadeel. Deze gemeente (grietenij) lag random de stad Leeuwarden. Huizum was de hoofdplaats van de gemeente en het gemeentehuis stond daar. Nadat het zuidelijke en een gedeelte van het noordelijke trimdeel (Lekkum en Miedum) van de gemeente per 1 januari 1944 bij Leeuwarden waren gevoegd, werd Stiens van die verkieinde gemeente de hoofdplaats, al duurde het nog ruim 21 jaren, voordat het gemeentehuis hier verrees. Stiens was in de oude tijd een vaartdorp. Beurt- en vrachtschepen konden vanaf de Ee langs de Stienser vaart het hart van het dorp bereiken. Zo kon de turfschipper, die de brandstof van die tijd ver uit de Drentse venen haalde, aanleggen aan de kade van de Langebuurt. En er was nog een vervoermiddel. In 1901 liet de N.V. Noordfriese Lokaalspoorweg het treintje rijden voor personen- en vrachtvervoer van Leeuwarden naar Dokkum en nog verder. Puffend

werkte dit treintje zijn weIhaast 20 haltes af en Stiens was aan deze lijn een knooppunt. Immers, men kon vanhier zowel rechtdoor naar Dokkum als afslaan naar Harlingen. Voor het goed functioneren van dit toen moderne verkeer was vee1 personeel nodig en behalve een station en een stationskoffiehuis waren er veel woningen no dig en de Spoorbuurt werd gebouwd. Nu is het alles verleden tijd. Mag soms de trein voor vrachtvervoer nog worden gebruikt, de komst van de auto, de autobus en de autovrachtdienst betekende een grote verandering. Het treintje stopte het personenvervoer in 1936. De vaart door het dorp verdween. In 1924-1925 werd, in werkverschaffing, het eerste zwembad aange1egd en de daar vrijkomende grond werd, per handkar vervoerd, gestort in de Stienser vaart vanaf de Schilweg tot voorbij Smallenbrug, dat toen zijn bruggetjes niet meer nodig had. En in 1941 werd de aarde die vrijkwam bij de aanleg van het vliegveld Leeuwarden, gebruikt om de vaart te dempen tot Koudenburg.

U vraagt wellicht hoe groot het inwonertal was in die eerste 25 jaren van deze eeuw? Dat schommelde voortdurend rond de 2500. Groot was het aantal landarbeiders, dat werk yond op de boerderijen, zowel in het dorp als rondom op het Oudland en Nieuwland. Het inwonertal, dat in de jaren dertig schommel-

de tussen 2200 en 2400, liep verder tot 1960 slechts met enke1e honderden omhoog. En a1s nu op 1 januari 1979 er in Stiens 5724 mensen wonen, dan wonen zeer ve1en van hen daar, waar voor enkele tientailen jaren koeien graasden in de weiden of de aardappels groeiden of het koren rijp werd.

Door aile eeuwen waren de wegen van aile zijden gericht op het oude centrum, de uit de e1fde en twaa1fde eeuw stammende kerk, bij haar stichting gewijd aan Sint Vitus, die men aanriep ter bescherming tegen al1erlei ziekten en kwalen van mens en vee. De stukken tufsteen in de muren en de nog zichtbare vorm van de oude ramen wijzen op de hoge ouderdom van de kerk. De gotische toren is wel enke1e eeuwen jonger. Bij de restauratie in de jaren vijftig werd de prachtige ingangspoort ontdekt.

Vee1 is veranderd of verdwenen. He1aas, vee1 bomen zijn verdwenen. De molen, waarvan in 1922 de bovenbouw werd gesloopt, is in de jaren 1977 tim 1979 wederom "maa1vaardig" gerestaureerd en zal vermoedelijk weer professionee1 in gebruik worden genomen. Drie herbergen zijn afgebroken. "De Briel" in 1909, "Rustenburg" (daar, waar nu de gedenksteen van Pieter Jelles staat) in 1932 en "Koudenburg" in 1968. De zuive1fabriek, gesticht in 1888, sloot in 1963 na het vijfenzeventigjarig bestaan. En in het centrum van

het dorp maakte het armenhuis in 1958 plaats voor het bejaardencentrum en werd het hoge gebouw van de open bare 1agere school afgebroken in 1963, terwij1 de hervormde pastorie reeds in 1936 p1aats maakte voor de huidige. Het bejaardencentrum is inmidde1s reeds weer vervangen door een nieuw verzorgingstehuis "Skilhiem".

Wat b1eef is de aanblik van het oude dorp, van welke kant men het ook benadert. Boven de krans van de dit jaar twee eeuwen oude lindensinge1 verrijzen toren en kerk. En Pieter Je11es Troelstra, die in zijn jeugd aan de sin gel woonde die nu zijn naam draagt en die naar een woord van prof. J.H. Brouwer "tot aan zijn dood verbonden bleef met land en yolk, waar de worte1s lagen van zijn bestaan," deze Pieter Jelles dichtte a1 jaren ge1eden, denkende aan de Stienser toren:

Der stekt ut griene beammen d'alde toer de skiere holle oerein yn 't blauwe swirk.

Zo is het nog. En zo blijve het nog lang.

Met deze wens en tevens met de dank aan hen, die hun bijdrage gaven aan de sam ens telling van de serie kaarten, bes1uiten wij.

1979 A. Atema, Stiens

J. Dikboom, Rolde.

Uitg. Nauta, V'3lsen.

%310.

Groot uit STIENS.

1. Op de Schilweg begint onze wandeling. Het is de oude verbindingsweg van het dorp met de Middelzeedijk. Rechts ligt het huis waarin de Friese schrijver R. Brolsma werd geboren en opgroeide. Een stukje van de Stienser vaart is rechts nog te vermoeden onder het riet. In de verte staan de diakoniewoningen van de Poort.

Photo los. Nm, Amsterdam Uitg. Gaele de Vries, Stier.s.

Logement Fierstra. STIE~~.

2. We komen in het dorpscentrum uit bij de herb erg van Fierstra (Smits, thans Brandsma). De herberg heeft een doorreed en stalling en over de stenen brug zouden we zelfs met ons rijtuig kunnen binnenrijden.

Stiens, Smallenbru~ .

3. We kijken naar de streek over de vaart: Smallenbrug. In het tweede huis rechts woont bakker Peijsel (of Salverda? ). Dan zien we de kruidenierswinkel van Tabe en Klaske (T.G. de Vries). In het hoge voormalige notarishuis is de bakkerij van B. de Jong gevestigd en verderop het kaaspakhuis van D.K. Dijkstra en de manufacturenzaak van H.K. Dijkstra.

UUG. NA'}TA VELS~.

2367.

Lange l i.urt. - ~T1E~S.

4. We blijven links van de vaart en op de hoek van de Langebuurt staat het logement met stalling "Ret Lands Welvaren". Woont Laverman er nog? Of Boersma of Van Kampen? Voor de trap naar de vaart kan de praam van de gemeentereiniging aanleggen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek