Suameer in oude ansichten

Suameer in oude ansichten

Auteur
:   T. de Groot
Gemeente
:   Tytsjerksteradiel
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5460-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Suameer in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

11. Boerderij. In de richting van het dorp, aan de westkant van de christelijke school, stond deze boerderij. De school is op de achtergrond nog goed te zien. De foto is rond 1920 gemaakt. De bewoners staan voor de boerderij. Boerin Grietje de Boer staat links naast haar man Jelmer. Naast de boer staan zoon Folkert en dochter Baukje. Links van de boerderij staat de stookhut. Daarin werd op een houtkachel het eten gekookt. In de oogsttijd aten de arbeiders ook wei in de stookhut, waar tevens het wasgoed werd gekookt.

Aan het begin van deze eeuw waren er in Suameer veel boeren. De veestapel van een grote boer kon varieren van 20 tot 35 koeien, terwijl kleinere boeren 5 tot 10 beesten bezaten. De werkzaamheden op de boerderij gebeurden meestal met de hand. Daarom waren ve1e mannen boerenarbeider. In november moest men zich reeds bij een boer "besteegje". Op "aIde maaie", oftewel12 mei, vonden de arbeidersverhuizingen plaats. De arbeiderswoning stond meestal op loopafstand van de boerderi j. N aast een of twee vaste arbeiders had de boer vaak nag een knecht in dienst. Deze sliep in een bedstee in de stal, zodat hi j 's nachts direct beschikbaar was als er een koe moest kalven.

Een knecht verdiende circa f 5 per week. Een vaste arbeider kreeg f 12. Daarnaast kreeg hij een aantalliters melk en had hij soms bij de boer een schaap "am 'e helte", Dan mocht het schaap van de arbeider gratis grazen in het land van de boer, waarna ze in de herfst het geslachte dier deelden.

De boerin had een of twee dienstmeiden: de , ,grutfaam" of de "Iytsfaam". Zij deden hoofdzakelijk het huishoudelijke werk.

Deze boerderij is na de Tweede Wereldoorlog gesloopt, toen de weg omgelegd moest worden.

12. Create Buorren. Vanuit oostelijke richting naderen we nu de bebouwde kom van het dorp, hoe wei je rond de eeuwwisseling nauwelijks van een kom kon spreken. De woning links van de weg werd door Anne en Aaltje van der Leest bewoond. Behalve schoen maker was hij ook nog kapper. In deze dubbele woning woonden verder nog Meint en Atsje Boonstra. Meint was grondarbeider, in dienst van de Tramweg Maatschappij. Het pand is in september 1911 afgebrand.

Het volgende gebouw, met de ronde ramen, is het catechisatielokaal. Nadat tegen de westkant een woning was gebouwd kreeg het zijn huidige vorm. Het werd door Symen Wielinga bewoond. Hij beheerde in een naastgelegen hok een CAF-depot. Met paard-en-wagen haalde hij zijn handelswaar, bestaande uit zakken meel en veekoeken, van het tramstation. Later hebben Aize en Hiltje de Jong jarenlang in het huis gewoond. Aize de Jong was koster van de hervormde kerk.

Voor een paar centen konden de kinderen bij de dominee catechisatielessen volgen. Die centen werden ook wei eens bij winkelier Sjouke Haarsma aan drop of zoethout uitgegeven. Haarsma's kruideniers- en klompenwinkel bevond zich naast het schoolplein van de openbare school. Het catechisatielokaal werd verder nog gebruikt voor diverse andere bijeenkomsten.

De derde woning aan dezelfde straatkant was het cafe van Albert Mooiweer. Behalve als cafebaas fungeerde hij af en toe ook als tandarts. Na het kiezentrekken konden de patienten een borrel nuttigen om de pijn te verzachten. In het pand is nog steeds een cafe gevestigd.

De hervormde kerk met haar gebrandschilderde ramen stamt uit 1769. Boven de ingang hangt een fraai wapen uit dat jaar. Het opschrift luidt: De heer Henricus Wiardus van Altena / Grietman over Tietyerksteradeel l Ons in en uitgaan zij 0 heer, voor ons tot zeegen U tot eer.

De boomsingel, die rond 1900 de kerk omringde, is op deze foto al verdwenen. Het huis rechts werd door groentekweker Teade Okkes Jansma en diens vrouw Minke bewoond. De bekende Knilles Wytses van der Wal hield als meesterknecht toezicht op de groep veldarbeiders, die werkzaam was bij Jansma.

Links naast het huis liep een pad naar de Skipfeart. Hier lagen de beurtschippers. Op vrijdag werd Jansma's gekweekte groente naar de Leeuwarder markt gevaren.

De woning is afgebroken, maar iets verder van de weg bouwde Sjoerd Bonnes Algra een nieuwe boerderij, die thans door de familie P. Sipma wordt bewoond.

",

Suameer Buurt

13. Open bare school. Voor het cafe van Mooiweer slaan we linksaf. Aan het einde van deze weg staat sinds 1890 het gebouw waarin tot 1976 de openbare lagere school gevestigd was. Juf Kop en een aantalleerlingen zijn naar buiten gekomen. Tegenover de school is de onderwijzerswoning gebouwd. Schilder Jan Zijlstra staat naast zijn fiets.

Op de achtergrond zijn de aardappelproefvelden van master Kornelis Lieuwes de Vries te zien. Het witte bordje geeft aan welke soort aardappelen hier gekweekt werd. Waar nu de Pastorijelannen zijn, waren vroeger de proefvelden. Er lag een zandpad dat naar de Heide leidde. Aan de Iestwei kweekte master De Vries ook nog aardappelen. In 1882 werd hij benoemd aan de Heideschool, gelegen aan de Heerenweg. Als hoofdmeesterwerd hij in 1890 naar de dorpsschool overgeplaatst.

Omdat hij eerder veel land- en tuinbouwcursussen had gegeven, boeide het kweken van nieuwe aardappelrassen hem enorm. Zo stonden in de vensterbanken van school aardappelplanten te bloeien en werd een leegstaand lokaal als opslag- en broeiplaats gebruikt. Als meester onder schooltijd naar zijn proefvelden ging, hield een van de Ieerlingen toezicht in de klas. Verdiept in zijn hobby bleef meester soms uren lang weg. In augustus 1920 verwoestte een tien minuten durende hagel- en onweersbui alle aardappelplanten.

Bij het aardappelrooien werden de kinderen ingeschakeld. Bij meester thuis werden de nieuwe aardappelrassen getest. Later von den de kookproeven in de keuken van buurvrouw Hiltje en buurman Wierd plaats.

Toen meester van hogerhand verboden werd de school nog langer als opslagplaats te gebruiken, stelde groentekweker Teade Okkes Jansma zijn schuur gratis beschikbaar. Voor ieder nieuw aardappelras gebruikte meester een naam van een leerling, familielid of kennis. Het bintje, gekweekt in 1905, is wereldberoemd geworden. Deze aardappel is genoemd naar Bintje Jansma, dochter van Teade Okkes Jansma. Toen zij trouwde met Jilt Pebesma en zij vlak bij de school kwamen te wonen, verhuisden meesters aardappelbakken naar hun schuur.

Het bintje werd na de Eerste Wereldoorlog onder de naam Gelderse muis opnieuw door Franse importeurs ontdekt. Rijk is meester er niet van geworden. Hij ontving van de Friese Maatschappij van Landbouw een jaarlijkse vergoeding van f 200. Na het beeindigen van zijn werkzaamheden in 1923 kreeg hij slechts een bescheiden pensioen.

De weg naar school en het paadje langs de gracht zijn naar hem genoemd. De nieuwe open bare school kreeg in 1976 de naam Master de Vriesskoalle. De schoolkrant heet ,,It Bintsje", In de oude school zijn nu een peuterspeelzaal en de aula gevestigd.

School en Onderwijzersw., Suameer.

14. Create Buorren. Nadat we de lagere school achter ons hebben gelaten, naderen we de Greate Buorren. Het cafe van Mooiweer, gelegen aan de linkerkant van het weggetje , is op de foto niet zichtbaar. Aan de rechterkant, evenmin zichtbaar, bevindt zich de hervormde kerk.

Deze drie woningen staan aan de Greate Buorren. De erfafscheiding werd door fraaie hekwerken bepaald. De plaatselijke bewoners staan achter een lang ijzeren hek, dat rechts op de foto begint bij het grote ijzeren draaihek. Dit gaf toe gang tot de kerk.

De linden zijn op dezelfde wijze gesnoeid als wilgen. Voorheen waren deze bomen veel groter, hegeen op de toto van de omslag van het boek te zien is. De bomen dienden tevens als zonwering voor de woningen met de naar het zuiden gerichte ramen. Toen de bomen gerooid werden was dit zeer tegen de zin van een van de bewoners, Sybe van der Vegt.

De linker woning werd bewoond door Albert van der Vegt. Hij had, zoals meer bewoners van Suameer , een kruidenierswinkeltje. Rechts naast de voordeur is de etalage. Voor het raam staan diverse produkten geetaleerd, Aan de muur hangen twee reclameborden. Later heeft ene Hoving in het pand gewoond.

Het middelste huisje is na de Tweede Wereldoorlog afgebroken. Het huis rechts was een dubbele waning. Meester Hanewalt, werkzaam aan de openbare school, heeft jarenlang het linker gedeelte bewoond. Fietsenmaker en elektricien Sybe van der Vegt woonde in het rechter gedeelte.

Nadat meester Hanewalt het pand verlaten had, betrok Sybe van der Vegt deze waning. Men verbouwde het rechter gedeelte tot winkel, waarin fietsen en aanverwante artikelen werden verkocht. Later behoorden flessen butagas oak tot de handelswaar. De werkplaats van Van der Vegt bevond zich achter zijn woning.

15. Werkplaats. Rijwielhersteller Sybe van der Vegt staat in de deuropening van zijn werkplaats. Diverse reclarneborden zijn aan de muren bevestigd. De persoon naast het raam en het jongetje bij het hek zijn onbekend. Tegen de heg staan een paar fietsen gestald. Zij hadden geen bagagedrager, maar de linker fiets heeft een mooie , gehaakte jasbescherrner.

Sybe van der Vegt repareerde en verkocht rijwielen, Daarnaast was hij elektricien en ook het smeren en onderhouden van de torenklok behoorde tot zijn werkzaamheden. Zijn woning en werkplaats bevinden zich nog steeds aan de Greate Buorren. Het rechter gedeelte van de werkplaats is echter afgebroken. Het andere gedeelte bleef staan, zodat rechts achter de woning nog het schuurtje staat dat eens de werkplaats was van Sybe van der Vegt.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek