Ter Apel in oude ansichten

Ter Apel in oude ansichten

Auteur
:   mr. G. Sassen
Gemeente
:   Vlagtwedde
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4069-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ter Apel in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

Om een korte uiteenzetting te geven over de ontwikkeling van Ter Apel moet ik beginnen op te mer ken dat hierin duidelijk twee perioden zijn te onderscheiden, Ret oudste gedeelte speelde zich af rondom een stuk grond, hetwelk het premonstratenzer klooster in Schildwolde waarschijnlijk in het begin van de dertiende eeuw door schenking in zijn be zit kreeg. Door de abt werden er enige monniken heengezonden met vee om er, zoals in die tijden meer voorkwam, een zogenaamde buitenhof te stich ten. Misschien is er weI een kapel bijgebouwd, doch geen klooster. Door twisten kwam het in verval, zodat het er in het begin van de vijftiende eeuw tamelijk vervailen en gedeeltelijk verwoest heeft uitgezien. Ret kwam in handen van Jacobus Wiltingh van Harkstede, die het in het bezit bracht van de orde der kruisheren, die in het jaar 1465 een klooster heeft gebouwd, dat "domus novae lucis" werd genoemd.

De gemeente Groningen kwam in 1619 door aankoop in het bezit van de heerlijkheid Westerwolde, waarin ook het klooster Ter Apel was gelegen, dat als zodanig niet meer dienst deed want in 1604 was de laatste prior de eerste predikant van Ter Apel geworden.

We zuilen de geschiedenis van het klooster en de bezittingen van de gemeente Groningen verder laten rusten. Er schijnen in Ter Apel rondom de kerk en in de naaste omgeving omstreeks 1850 slechts dertig gezinnen te hebben gewoond.

Maar in het midden van de negentiende eeuw werd het anders, toen de gemeente Groningen (de Stad) het Stadskanaal doortrok tot Ter Apel, dat in 1856 werd bereikt. Door moeilijkheden met de Roswinkelse boeren moest zij het plan om rechtstreeks de venen in zuidoost Drenthe te bereiken opgeven en werd het kanaal in oostelijke richting doorgetrokken tot de Roswinkelseweg. Langs het laatste gedeelte ontstond, 1angs het kanaal, de zogenaamde Wieke, een nieuw Ter Ape1, waar zich als eersten vestigden molenaar Bernardus Deiman, kleermaker Ter Poorten, schoenmaker Specken, Bultena, bakker Tys Bakker en anderen. Deze middenstand heeft zich in de loop der jaren steeds meer uitgebreid. Velen van hen waren rooms-katholiek, zodat er reeds in 1877 een parochie werd gesticht.

Ter Apel werd voor het eerst in het openbaar vervoer opgenomen toen in 1895 de Eerste Groninger Tramway Maatschappij de paardetram vanaf Valthermond

doortrok tot Ter Apel, hetgeen als een grote vooruitgang werd beschouwd. De verkeersmiddelen breidden zich in de komende jaren meer en meer uit. Zo kwam in 1907 de Dedemsvaartsche Stoomtram Maatschappij een verbinding brengen met Coevorden-Zwolle; in 1911 gaf de Eerste Drentsche Stoomtramwegmaatschappij een aansluiting met Emmen-Hoogeveen; in 1915 verbond de Stoomtramwegmaatschappij Oostelijk Groningen Ter Apel met Winschoten en ten slotte bracht de Groningsch-Drentsche Spoorweg Maatschappij (de STAR) de spoorverbinding met Stadskanaal. Ook kwamen er nieuwe waterwegen, zoals in 1877 de verlenging van het Stadsterapelkanaal naar zuidoost Drenthe, het RUtenbrock-HarenfEms kanaal in 1881 en in 1919 het Ruiten A kanaal.

Verder werden vele wegen verhard of nieuw aangelegd. En als onderwijsinstelling verrees in 1919 een muloschool, terwijl in 1921, als klap op de vuurpijl, de rijks hogere burgerschool werd gesticht, waardoor "van uren ver in het ronde" de jeugd in Ter Apel naar les stroomde, zoals een burgerschoollied destijds aangaf!

Ook kerkelijk kwam er door de snelle aanwas van de bevolking een grote verandering. Naast de oude her-

vormde kerk werd, zoals reeds opgemerkt, de roomskatholieke parochie ingewijd. In 1881 werd de Israelitische synagoge gebouwd, want ook het aantal joden breidde zich uit, de gereformeerde kerk kwam in 1909, na splitsing met Nieuw Weerdinge en de baptisten kwamen in 1919.

Op allerlei gebied begon zich na 1900 een gezond verenigingsleven te ontwikkelen, zodat we al met al kunnen zeggen dat Ter Apel zich in de eerste dertig jaren van de twintigste eeuw sterk heeft ontwikkeld. Er ontstond een bloeiende middenstand, die in staat was te concurreren met de zaken uit de gehele omtrek!

Ter Apel in vogelvlucht.

1. We zien op deze foto de Hoofdstraat met haar bomenrij die momenteel nog intact is. Langs het kanaal, voor de winkel van de weduwe P.I. Speckman, staat een rij kastanjebomen. Op het bruggetje over de Runde rijdt een paardetram, die tot 1922 in Ter Apel dienst heeft gedaan. Aan de andere kant van het bruggetje staat het huis van commies Clement en aan de overkant van het kanaalligt de Hoofdkade, met als laatste huis dat van Walles, waar thans Wolter Potze woont.

Boschlaan Ter Ape!.

2. De in 1902 naar het Boschhuis aangelegde Boschlaan. Rechts zien we de villa's van de families Ter Wisch en Hesse, die vanuit Westerwolde naar Ter Apel, dat zich sterk begon te ontwikkelen, kwamen. De vroegere slingerweg door het bos werd door stadsopzichter Joh. Nicola vervangen door een brede, met beukebomen beplante laan. Op de achtergrond is het Boschhuis nog te zien.

Ter-ApeI

3. Toen de paardetram van de Eerste Groninger Tramway Maatschappij in 1894 Ter Apel bereikte, werd ook hotel "Ter Apel" gebouwd. Hierin heeft zich nadien veel van het verenigingsleven afgespeeld. Ret werd geexploiteerd door J. Stukje, een oud-zeekapitein, De laagte op de voorgrond is in 1877 ontstaan bij het graven van het Stadskanaal. Later is het weer opgehoogd bij de bouw van de woning van de weduwe A. ter Wisch, in 1902. Ret was het eerste huis aan de Schotlaan.

Remise Ter Apel,

4. Hotel "Ter Apel", links, herbergde ook het stationskantoor van de Dedemsvaartsche Stoomtram, die in 1907 de verbinding met Coevorden-Zwolle bracht. Het hotel is later afgebrand en nooit meer herbouwd. We zien de paardetram die op het punt staat te vertrekken en ook de remise is nog zichtbaar. Op de remises werden de paarden om de zes a zeven uur verwisseld. De tocht naar Zuidbroek duurde ruim vier uur. Een lange zit! Bij het personeel op de foto staan onder anderen machinist Harm Sassen en conducteur Delfsma.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek