Terneuzen in oude ansichten

Terneuzen in oude ansichten

Auteur
:   P.J. Baert
Gemeente
:   Terneuzen
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2902-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Terneuzen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Door het gedurende vele jaren verzamelen van fotomateriaal is dit boekje tot stand gekomen. Dit sam enstellen lOU onmogelijk zijn geweest, als niet velen foto's en ansichtkaarten hadden afgestaan voor het bijeenbrengen van een mooie verzameling. Het is aan hen en aan de heren K. Agerna, J.C. Boeije, 1. de Vries en P. van Wijck, die enkele foto's ter beschikking stelden, te danken, dat nu ieder kan zien en le zen hoe de eigen woonplaats er vroeger uitzag en wat er de oorzaak van is geweest dat alles zo enorm is veranderd.

Bij het omschrijven van de afbeeldingen heb ik getracht zo weinig mogelijk in herhalingen te vervallen. Het zal echter duidelijk zijn, dat herhaling niet altijd kon worden vermeden, omdat iedere foto een afzonderlijk deel is van het boekje. Vanaf het tijdstip waarop men in Terneuzen is begonnen met het opruimen van de vestingwerken, is het aanzicht van de stad snel gaan veranderen. Na de Tweede Wereldoorlog is het tempo van die veranderingen zeer versneld. De toename van het aantal inwoners heeft er uiteraard toe geleid, dat land- en tuinbouwgronden werden veranderd in nieuwe woonwijken. De aanwas

van de bevolking werd vooral veroorzaakt door de vestiging van nieuwe bedrijven. De komst van Dow Chemical Nederland b.v, heeft hierbij zeker geen onbelangrijke rol gespeeld. De bouw van de nieuwe sluizen en de verbreding van het kanaal hebben Terneuzen een heel ander aanzicht gegeven. Oude sluizen en kanaalarmen werden gedempt, bruggen verdwenen en de Iaatste overblijfselen van de oude vesting moesten worden opgeruimd. Ook oude woonwijken moesten plaats maken voor nieuwbouw, voor bouwterrein voor de toekomst, voor industrie en voor scheepvaart. De buurten Baandijk, Kerkhoflaan, Dekkerstraat, Java, Koedijk en Zeven Huisjes verdwenen geheel of gedeeltelijk. Toegegeven moet worden, dat veel van de verdwenen huisjes niet meer in deze tijd pasten als woonhuis, maar toch vraagt men zich wel eens af of er niet wat had kunnen worden behouden. Jammer is het natuurlijk wel, dat het oude is verdwenen, maar we moeten toegeven, dat een stad als Terneuzen, waarvoor mogelijk een grote toekomst is weggelegd, offers moet brengen om die toekomst waar te maken.

Wij gaan nu een wandeling door het oude Terneuzen

maken. Wij zullen daarbi] weI eens van het rechte pad af moe ten dwalen om een goed inzicht te krijgen in het geheel. Zo zullen wij bijvoorbeeld, als wij aan het Essenbruggetje zandzakken zien vullen voor het versterken van de dijken, plotseling op reis gaan met de ouden van dagen. Maar is het niet logisch om vandaaruit dat uitstapje te maken? Daar vinden wij nu toch "Bachtendieke"?

Wij komen natuurlijk per schip te Temeuzen aan, want Temeuzen en scheepvaart zijn twee woorden die bij elkaar behoren. Het eerste waarmee wij kennis maken is de westpier van de oude buitenhaven. Vandaaruit volgen wij de waterwegen door Temeuzen tot het vissershaventje, juist buiten de Oostkolk. Daar gaan we aan land en bekijken de binnenstad, waama wij over de rolbrug, die over de middensluis lag, door de Sassepoort, in de richting van de Zeven Huisjes gaan.

Tijdens deze wandeling zien wij veel van de vestingwerken. Voor een goed begrip dient te worden vermeld, dat het oude stadsdeel geheel was omwald door negen bastions. De Scheldekade, vanaf het postkantoor tot het vissershaventje, werd gevormd door

de bastions I en II. Bastion III was de plaats waarop thans het gemeentehuis en de watertoren staan. Ongeveer vanaf de flats "De Veste", over de Van Steenbergenlaan-Verlengde Van Steenbergenlaan en de Tramstraat tot aan het kanaal bij "De Hoop", lagen de bastions IV en V, met daarvoor het Ravelijn. Daar waar de Vluchthaven en de Schependijk waren tot de bouw van de nieuwe sluizen yond men de bastions VI en VII en de bastions VIII en IX lagen op de plaats waar thans de buitenhaven van de binnenvaartsluis is. Van de Zeven Huisies steken wij het kanaal over om na veel omzwervingen te eindigen aan het begin van de Axelsestraat, via welke men vroeger de binnenstad verliet.

Ik hoop, dat de lezer aan dit boekje veel plezier zal beleven en dat het voor velen prettige herinneringen zal oproepen aan de jeugdjaren, die ze op deze bekende plekjes doorbrachten.

-v

1. De westpier van de oude haven in 1877, gezien vanaf de oostpier. Een groot zeilsehip wordt door vier paarden de haven ingetrokken. Dit sehip zal door de Westsluis (later Middensluis) worden opgeschut. Aehter dit sehip ziet men nog enige andere in de riehting van de haven varen. Het was toen nog algemeen zeilvaart, doeh het middelste sehip is reeds een stoomschip, dat tevens voor zeilvaart is ingerieht. Aan het eind van de pier ziet men de oude aanlegplaats van de provinciale boot, die reeds in 1844 als zodanig dienst deed en die in 1874 werd opgeheven. Nabij die aanlegplaats bouwde D. van Rompu eind 1869 het gebouwtje waarin de reizigers konden wachten op de boot onder het nuttigen van consumpties. Links ligt de petroleurnbewaarplaats, die in verband met het brandgevaar vroeger steeds ver buiten de bebouwing stond.

· .~.

Schipbreuk in oe West .f(aven te ?:erneuzen

"

2. Op 1 november 1896 arriveerde de Zweedse bark "Antonette" van Narva (Rusland), bestemd voor Gent. Het schip was geladen met hout en ten gevolge van de zware storm was het lek geslagen. Het schip kwam op 3 november voor overlading in de buitenhaven te Iiggen. Bij het vallen van het water kwam de bark aan de grand te zitten en HeIde over naar de westelijke havendam. Door de dwars in de haven liggende masten werd de vaart door de Middensluis gestremd. Op 6 november waren de strengen gekapt en kon de vaart dus weer doorgang vinden. Op laatstgenoemde dag arriveerde een bergingsschip, dat de "Antonette" lichtte en haar de haven uitsleepte.

AanlegpJaats PrOviDciaJel1 Stoomboot. TER NEUZEN.

3. De raderboot "Westerschelde" van de Provinciale Stoombootdienst, rond 1910 aan de aanlegplaats in de buitenhaven. Deze ponton werd in 1897 in gebruik genomen en hij werd later aanzienlijk vergroot. Vanhieruit werden de bootverbindingen Terneuzen-Hansweert (later Terneuzen-Hoedekenskerke) en Terneuzen-Vlissingen, via Borssele, onderhouden. De veerdienst Terneuzen-Hoedekenskerke hield het langst stand en vanaf de opheffing van deze laatste dienst wordt de ponton hoofdzakelijk gebruikt als tijdelijke aanlegplaats voor schepen en als toegang tot de jachten, die aldaar Iigplaats hebben.

4. De buitenhaven van de Middensluis (tot 1910 Westsluis geheten), kort na 1900 gezien vanaf de sluis, Links de westpier en geheel rechts de vestingwal van bastion I met de toegangsweg naar de aanlegplaats van de provinciale boot. In het midden van de vestingwal, dat later de Scheldekade werd, ziet men het magazijntje van de provinciale boot, met daarvoor de oude aanlegplaats van die boot. Deze aanlegplaats deed dienst van 1874 tot 1897. Aan de ponton ziet men een raderboot van de bootdienst liggen, Deze haven werd tussen 1825 en 1827 gegraven bij de aanleg van het kanaal. Na ingebruikneming van de nieuwe sluizen werd ze gedempt tot aan de aanlegplaats van de provinciale boot. Ongeveer op het midden van de haven werd de nieuwe verkeersweg aangelegd.

We5lhoek, i£er.neui!elJ.

5. De Middensluis, gezien vanaf de rolbrug met rechts cafe "De Gentsche Vaart" aan de Westkolkstraat. Dit schipperscafe van Ko Bliek werd druk bezocht door de schippers die deze sluis passeerden, omdat velen hier hun briefadres hadden. Links de huizen van het sluispersoneel, die in 1869 werden gebouwd en in 1975 gesloopt. Rechts daarvan de havenmeesterswoning, waarvan de aanbesteding op 10 november 1876 plaatsvond. Voor de opvang van de in Terneuzen tijdelijk verblijvende zeelieden is dit huis in gebruik genomen als "varenscentrum", dat wordt beheerd door de heer en mevrouw Kentin. Voor de bouw van deze sluis werd op 6 juni 1826 de eerste steen gelegd. Op 28 maart 1968 werd ze gesloten.

6. Na de aanleg van het kanaal en de bouw van de sluizen werd Terneuzen een belangrijke plaats op scheepvaartgebied. Naast cargadoors en reders van zeeschepen vestigden zich hier voora! binnenvaartondernemingen en zelfstandige schippers. Een van die binnenvaartbedrijven was de firma Van Rompu, die eigenaresse was van de schepen Catharine-Adriana (schipper C. Schijvens), Margaretha-Marie (schipper J. Baert), Thea-Eduard (schipper M. Leunis) en Hubert-Marie (schipper M. Baert). Dit laatste schip, dat veel rivierzand van de rivieren naar Sas van Gent vervoerde, had een bijzonder kenteken, dat vooral in het buitenland nogal wat bekijks had. Het had op het achterschip een windmolen, die diende om het vele water, dat uit de lading afkomstig was, weg te pompen.

7. De middenkanaalarm in juni 1872, gezien vanuit de riehting Sluiskil, tijdens de bouw van de pijlers voor de ijzeren draaibrug die ongeveer taehtig meter van de sluis kwam te liggen. Links worden de palen geheid voor de pijler waarop het vaste deel van de brug kwam te rusten. Rechts is men bezig bazaltblokken aan te voeren voor de pijler waarop de draaibrug later werd aangebraeht. Op de achtergrond de Middensluis met op het sluishoofd de dubbele houten draaibrug, die daar in 1857 werd aangelegd. Aehter de sluis ziet men de bomen van de vestingwallen en links onder die bomen de poteme, die na 1920 diende voor bergplaats van de firma Ribbens. Voor dit werk is het kanaalpeil zeer verlaagd.

8. Nadat de - vo or velen nag bekende - rolbrug over de Middensluis in 1893 in gebruik was genomen, werd de in 1872/73 gebouwde ijzeren draaibrug over het kanaal gesioopt. In juni 1894 werd de pijler, waarop ze had gerust, opgeruimd. Op het vlot ziet men de duiker, die gaat afdalen in het kanaal om het sloopwerk uit te voeren. Op de aehtergrond ziet men links de vestingwal, waarin de Sassepoort sehuil gaat en reehts de militaire waeht. Om vanuit Sluiskil ofvanuit de polder in Terneuzen te komen, moest men die poort passeren. Op de plaats van deze vestingwallen werd bij de bouw van de nieuwe binnenvaartsluis de buitenhaven aangelegd. Op de plaats van het sioopwerk ligt thans de weg vanaf de Seheldekade naar de sluizen,

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek