Ureterp in pake en beppes tijd

Ureterp in pake en beppes tijd

Auteur
:   B.L. Hoeksma
Gemeente
:   Opsterland
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5884-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Ureterp in pake en beppes tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Zoals de titel aangeeft, wil dit boekje een indruk geven van ons dorp in het tijdvak van 1890 tot 1940. Niet aIleen van hoe het er uitzag, maar ook van waar de mensen zich mee bezig hielden. Het was een tijd waarin heel veel veranderingen en nieuwe uitvindingen hebben plaatsgehad, die ook invloed hadden op onze omgeving.

Nemen we als voorbeeld het verkeer. Rond de eeuwwisseling was men voor het vervoer hoofdzakelijk aangewezen op water. Te denken valt daarbij aan materiaal voor de huizenbouw, terpaarde voor de grondverbetering, hooi en turf. Het is niet verwonderlijk dat in die tijd de hoofdzaak van de handel via de Ureterper vaart he eft plaatsgehad. Toen in de latere jaren het gemotoriseerde verkeer met de aanpassingen van de wegen op gang kwam, speelde dat een rol bij de grote veranderingen die ons dorp doormaakte. De belangen van de handel verlegden zich van de vaart naar de Weibuorren. Zo zag men met grote ogen naar de eerste stoomboot die als nieuw vervoersmiddel door de Ureterper vaart voer. En in de jaren dertig kon men per fiets, auto of bus, reizen maken waarheen men wilde. Zo zijn er veel dingen te noemen.

Nog een uitvinding willen we er uitlichten: de fotografie. Dank zij deze uitvinding is het mogelijk dat de voor dit boekje gebruikte oude foto's op tafel zijn gekomen. Het zijn vaak hele mooie beelden die men vroeger maakte.

Ook het verenigingsleven is in deze periode echt van de grond gekomen. Er is een aantal foto's van diverse verenigingen in dit boekje opgenomen, waarbij zo veel mogelijk de namen van de personen erbij vermeld zijn. De aantrekkelijkheid van het boekje is hier zeker mee gediend. Het is dus inderdaad zo, dat verschillende Ureterpers op een van de foto's hun pake en/of beppe tegenkomen. De foto's zijn zo veel mogelijk gerangschikt naar de tijd waarin ze gemaakt werden.

Een woord van dank is op zijn plaats voor diegenen die hun vlotte medewerking verleenden bij het beschikbaar steBen van de oude foto's en voor degenen die hebben meegewerkt aan het uitzoeken van de namen van de mensen op de verenigingsfoto's.

B.L. Hoeksma

1. Gezicht op de hervormde kerk - het oudste bouwwerk van ons dorp - vanuit de pastorietuin, in de jaren dertig.

De toren en kerk werden omstreeks 1250 opgetrokken van grote Friese moppen, maar in de loop der eeuwen zijn beide veel aan verbouw en veranderingen onderhevig geweest. In de 13de eeuw was het nog niet nodig om zo'n grote kerk te bouwen. De kerk werd opgedragen aan de heilige Petrus. Na de Reformatie in het jaar 1580, waarbij het roomse geloof werd afgezworen, is het een protest ante kerk geworden.

Aanvankelijk hingen er twee klokken in de toren, vandaar de galmgaten. In 1766 was de toren in zo'n slechte staat, dat er be slot en werd om voor de klokken een klokkenstoel te bouwen. Deze werd geplaatst voor op het kerkhof aan de weg, waar nu de kleine ingang is. In latere jaren, 1873, toen de stoel vernieuwd moest worden, kwamen er zoveel klachten over de plaats van de klokkenstoel dat er besloten werd de nieuwe stoel achter de kerk op te bouwen: de plaats waar hij nu ook nog staat. De plaats aan de weg was te gevaarlijk voor het verkeer. Als men met paard en wagen langs kwam en de klokken begonnen te luiden, sloegen de paarden op holl

De oude pastorie, die tegenover de kerk staat, werd in 1720 gebouwd en .voorzien van een goed Hof" zoals het toen genoemd werd.

Vroeger werden de klokken vaker geluid dan tegenwoordig. Zo was het de gewoonte om de klokken op zaterdagavond van half negen tot half tien te luiden. Ook het luiden voor een be1angrijke verga dering, bij brand of bij een verkoping is verleden tijd geworden. Tijd luiden, 's morgens, 's middags en's avonds gebeurt nog steeds, evenals het luiden voor het begin van een kerkdienst. In sommige gevallen wordt er nog iemand "belet" die is overleden.

2. De Weibuorren in 1894.

Dit is wel een van de oudste foto's van ons dorp. Een eeuw gel eden was het hier heel rustig en mooi met veel monumentale bomen, zoals de overhangende takken (bovenaan op de foto) van de grote bomen voor de smederij van Rindert van der Velde laten zien.

Rechts de woning waar kleermaker Jakob de Vroeg woonde.

De herberg met bovenzaal, waar in die tijd veel reizende kooplieden overnachtten, werd gedreven door Jurjen Keuning. Voor de herberg staan onder meer Jurjen en Durk Dijkstra. Ret jongetje op de voorgrond was Jakob Oebeles de Boer, die in hetzelfde (dubbele) huis woonde als J. de Vroeg. Naast de herberg staan molenaar Marten de Jong en zijn knecht van de mol en achter de Weibuorren (nu Mounestrjitte),

De molen werd later weer gebruikt door de eigenaar Tjibbe Reindersma. Marten de Jong liet toen een mol en bouwen aan de Boerestreek bij het Tolhek die de naam "De Welkomst" kreeg.

Voorbij de herberg staat het pand waarin Jurjen Dijkstra zijn timmerbedrijf had.

Als men de weg afziet, blijkt dat voorbij de herberg "Onder de Linden" (nu hoek Kupersleane) de weg zich versmalt tot een grindweg met aan beide kant en eikebomen. Achter die bomen liep een voetpad dat onder schouw stond. Dat moest eenmaal per jaar met wit zand worden bestrooid. Bebouwing was daar vrijwel niet meer. De hoofdzaak was heide, zand en bos.

In deze tijd werd er ook nog in het voor- en najaar markt gehouden. Dan werden palen geplaatst in de klinkerbestrating waara an de aangevoerde koeien konden worden vastgebonden. Voor schapen en geiten kwamen er hekken op de weg te staan, meestal voor de herberg "Onder de Linden". Dat waren de drukste dagen in de Weibuorren.

3. Fanfarekorps "De Willden".

Er zat - en zit - altijd muziek in de Oerterpers. Reeds rand de eeuwwisseling (1900) was er al een muziekkorps. Het prableem was eehter om genoeg meewerkende leden te houden. Vaak was het dan ook een kwestie van vallen en opstaan. Van eenjaarlijkse uitvoering is nog een aankondiging bekend uit 1905.

Deze foto is een opname van het fanfarekorps "De Walden", dat werd her-opgericht in 1910 onder leiding van de heer Jouwstra uit Draehten. Het bestuur bestond uit: voorzitter A. Keuning, seeretaris M. Sietzema, penningmeester J. Hoeksma en H. Hoeksma, bijzonder lid.

Uit het reglement van het korps lezen we:

art. 1 De vereeniging erkent werkende-, contribueerende- en ere leden.

Zij is en blijft gevestigd te Ureterp en stelt zich ten doel:

a. de werkende leden onderling te bekwamen in de muziek;

b. zooveel magelijk bij te dragen tot het opluisteren van feesten in Ureterp te houden;

c. het geven van muziekuitvoeringen vaar de contribueerende leden, alsmede ten bate der kas.

De werkende leden op de foto omstreeks 1920 waren, staande, van links naar reehts: direeteur Joustra, Jae. Hoeksma, G. Jelsma, een onbekende, Joh. Bouma, een onbekende en Jelle Bouma.

Zittend: Kees Bouma, Rinze Vonk, Pieter van der Brug en kleuter Haaije J. Bouma.

Liggend: Houke Hoeksma, Elias Bouma en Lambertus van der Harst.

Helaas liep in het begin van de jaren twintig het ledental zo terug dat de vereniging moest worden opgeheven en het heeft jaren geduurd voor er weer een "fanfare" kon optreden.

4. Het oosteinde van de Weibuorren omstreeks 1905.

Ret huis rechts op de foto was net gebouwd door timmerman Sietse Minderts Geertsma in opdracht van Maaike Jans Wijmenga, weduwe van Antoni Deknatel sedert 1875 en van Tjitse L. Talsma sedert 1903. Zij was de grootmoeder van de familie Nieuwdam. Deze vrouw zit in de deuropening, met oorijzer.

In dit pand werd later de slagerij van Jasper van der Brug gevestigd (nu de kledingzaak Yok Yok). Ernaast, aehter de bomen, was de galanteriewinkel van Berend Loopstra, wiens zoon Steven geregeld met de mars op de rug de streek op ging.

In de dan volgende boerderij, waarvan het zijraam goed ziehtbaar is, woonde Jan van der Vee. Daarnaast is de slagerij van Wietse Sehuurman. Met nog de wagenmakerij van Jan Veenstra en de voormalige dokterswoning van dokter Prakken was de bebouwing afgelopen.

Links, nog net te zien, de herberg "Onder de Linden", waar de weduwe Hiltje Postra met haar twee zonen Libbe en Tseerd de herberg en de kuiperij dreven. In de kuiperij werden veel botervaatjes gemaakt die met een hondekar naar de boterfabriek in Friesehepalen of in Olterterp werden gebracht.

Onder de boomtakken door is nog juist de woning te zien van Jurjen D. Keuning, voormalig smid in de Weibuorren, en zijn vrouw Grietje Stobbe, die van 1883 tot 1923 onderwijzeres was aan de openbare lagere school (nu de woning van A. de Vries). Daarmee was ook aan deze kant de bebouwing afgelopen.

Ret jongetje, links met een pet op en een donker pak aan, was Haaije Sietses Bouma. Ernaast in vestje Jelle Oosterbaan en daarnaast Jelle Sietses Bouma. De man reehts met licht overhemd is Germ Jans Zuiderbaan. Achter de jongens met donkere hoed Jakob de Vroeg en naast hem postbode Casimier.

5. Dameskoor van Eva Keuning omstreeks 1920.

Zang is altijd een favoriete liefhebberij in ons dorp geweest. We komen al een aankondiging van een uitvoering tegen van de zangvereniging "Door Eendracht Bloeiend", her-opgericht in 1911, uit het jaar 1912. Eveneens uit die tijd een aankondiging voor de uitvoering van het Geheelonthouders-Zangkoor "Ons Ideaal" op de bovenzaal van de heer B. Oosterbaan.

In 1912 werd, ter gelegenheid van een schoolfeest, op initiatief van de gezamenlijke leden, een .Kermesse d'Ete" georganiseerd met meer dan vijftig medewerkers! Dat werd een groot succes in die jaren.

Een naam die vele jaren weer opduikt is die van Eva Dijkstra-Keuning; zij was jarenlang dirigente van verschillende zangkoren.

Van het dameszangkoor onder leiding van bovengenoemde Eva Keuning werd omstreeks 1920 deze foto gemaakt. De leden op de achterste rij, van links naar rechts: Tetje van Dijk, Mart Jelsma, Boukje Vonk, Hiltje van der Harst en Feikje Heidsma.

Tweede rij, staande: Romkje Posthumus, Iskje Jelsrna, Sjoukje van der Burg, Doet Jager, Klaske Zuiderbaan, Hilde Hartman, Anna Zuiderbaan, Akke Wesselius en Jantje Geerligs.

Zittend: Imk Gorter, Aafke van Dijk, op leuning Hiske de Lange, Eva Keuning, op leuning Trien Scheffer, Marie Gorter en Joke Geerligs.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek