Urk in oude ansichten deel 2

Urk in oude ansichten deel 2

Auteur
:   T. de Vries
Gemeente
:   Urk
Provincie
:   Flevoland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0851-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Urk in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Urk, leven op een eiland

Leven op een eiland is leven in een bijzondere gemeenschap, in een apart wereldje. En toch is die gemeenschap, hoe klein ook, weer een afspiegeling van de grote wereld daarbuiten, want niets menselijks is de eilanders vreemd. Er werken behoudende en vooruitstrevende krachten, er worden deugden en gebreken openbaar. Er wonen mensen met een ruime blik en je ontmoet er bekrompenheid, net als overal. Zo ging het ook op het eilandje Urk.

Beroep (de visserij) en levensovertuiging (gereformeerde gezindte) vormden in de loop der eeuwen de bewoners. De zee bleek beurtelings een vriend en een vijand; ze maakte scheiding en verbond. Het brokje land, met een keileem bult als vaste kern, gaf bij alle armoede en rampspoed die er soms waren, de bewoners toch een gevoel van geborgenheid. Het eiland-afgeraken bracht dan ook problemen, waarmee nog wordt geworsteld.

De helft van de in dit boekje opgenomen foto's werd geleverd door S. v.d. Berg; de andere helft werd verzameld door T. de Vries, die ook de tekst schreef.

De foto's in dit boekje zijn niet chronologisch gerangschikt.

1. Als de postboot de haven weer verlaten had, om de weinige reizigers naar Kampen of Enkhuizen te brengen, waren de bewoners weer onder elkaar en voelden zij zich vrij. Geen schoolopziener of belastinginspecteur, geen koopman en geen schuldeiser zouden onopgemerkt de eilandelijke rust kunnen verstoren. Wellicht zette meester Van Doorn het raam van zijn lokaal open en schalde het door hem gemaakte lied over het wijde water: Wie leeft er zo vrij, zo vrolijk en blij als wij bij de visserij? Ik zing met frisse moed: Op Urk daar is het goed!

2. Deze foto, genomen vanaf de toren van het kerkje aan de zee, laat het grootste gedeelte van het kleine eiland zien: de woonwijken 4, 5 en 6 en het lage weiland met de zandige rand. Op het lage deel werd hooi gewonnen volgens een heel antiek systeem: achtentwintig landers hadden recht op een deel van het hooigewas in zeven of acht verdelingen, zodat ieder oogstte van goed en minder goed land. De toegewezen stroken werden gemarkeerd door eikehouten paaltjes met oude landmerken. In 1934 werd het grasland verkaveld; thans is alles met woningen bebouwd.

3. Om bijna het gehele eiland heen was een paalscherm aangebracht om water, ijs en zand te keren. Deze palen, die ook weer van in zee stekende houten hoofden voorzien waren, leden toch voortdurend zóveel schade, dat Rijkswaterstaat er heel wat geld aan moest spenderen. De herstelwerkzaamheden brachten vertier en ook werk op het eiland. Er werd voor dammen en dammetjes veel basalt gebruikt. Achter de palen waren strandjes; daar kon gevist en gezwommen worden. Op andere plaatsen werd vuilnis gebracht. In de oorlogsjaren werden de palen gesloopt en meestal als brandhout opgestookt.

4. Vanaf de vuurtoren kon men gemakkelijk het hele eiland (tachtig hectare) overzien. Bij helder weer ontwaarde men in de verte ook wel Enkhuizen, de Friese kust en het buureilandje Schokland, maar je kon er niet gemakkelijk even gaan buurten. Op deze foto van omstreeks 1906 is de grens tussen land en water duidelijk te zien. Verder vallen de school en de kerk op, de westelijke helling en het taanhek van Evertje, waar niet alleen zeilen te drogen hangen, maar waar ook wasgoed te bleken ligt.

5. De haven van Urk op een dag dat er gevlagd werd, denkelijk in 1911 ter gelegenheid van het bezoek van prins Hendrik. De foto is genomen vanaf de vuurtoren. Het bovenstuk van de kaap, die óók op "de berg" stond, is nog juist te zien. De vloot is nog niet gemotoriseerd. Op de havendam liggen netten te drogen. De boot uit Enkhuizen vaart net de haven in. Het strandje is van de havenmond afgeschermd door middel van een palenwand, om het overstuiven van zand in de haven tegen te gaan.

1

l

t

6. Een bekende maar ook karakteristieke foto van kort na de eeuwwisseling: de gereformeerde kerk, haven winkeltjes en -café en de eerste afslag. Zeilbotters met vletten voor de netten liggen aan de kade. Ook op de wal zien we een scheepje. Daarachter staat het gebouwtje waarin de ijslopers werden bewaard, die in barre winters de verbinding met de vaste wal moesten onderhouden. Daar is nu het Urker visserij museum (tevens oudheidkamer) gevestigd. Het is een bezoek alleszins waard.

--

7. Wie niet beter wist, zou bij het zien van zo'n foto kunnen menen, dat destijds het leven van de vissers genoeglijk en rustig "voortrolde". Inderdaad kende men minder de jacht naar meer dan heden ten dage. De mogelijkheden waren beperkt en het leven bleef ongewis. "Wat heden is in stand, ligt morgen in de vloed." Velen kenden deze les: "Zo de Heer het daaglijks brood wil geven, dan zal ik tevreden zijn en niet hoogmoedig leven." Links op de foto is nog juist het (rode) vuurtje van de haveningang te zien.

8. Nooit was Urk als vissersdorp een "dooie" plaats. Aan de havens was altijd wel wat te beleven: Friese jolleschippers die hun bootjes meerden bij de Staverse hoogte, of Bunschoter en Volendammer vissers die een schuilplaats zochten voor naderend onweer. Er werd hersteld, geteerd, gesmeerd, getaand, gedroogd, gepruimd, gekaakt, gekopt, gepeld, verpakt, ja wat niet al. En nog, bij alle veranderingen, trekt het havenleven velen aan. Rondom de havens leeft Urk ook nu.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek