Utrecht in grootmoeders tijd

Utrecht in grootmoeders tijd

Auteur
:   G.W.A. Lemaire
Gemeente
:   Utrecht
Provincie
:   Utrecht
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4587-9
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Utrecht in grootmoeders tijd'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

In "Utrecht in grootmoeders tijd" heb ik mij beperkt tot foto's en ansichtkaarten uit de periode van ongeveer 1900 tot 1920, een enkele uitzondering daargelaten. Er zijn dus geen ansichten opgenomen van wijken, die na rond 1920 zijn ontstaan.

Tevens zijn geen kaarten opgenomen die reeds voorkomen in het in 1969 verschenen boekje van J. Reeskamp "Utrecht in oude ansichten", hoe verleidelijk dit soms ook was. Wat de teksten betreft, heb ik veelvuldig gebruik gemaakt van citaten, zo mogelijk uit tijdschriften uit de desbetreffende periode , omdat ik meende dat daardoor de tekst aan levendigheid zou winnen en de geest van de tijd beter tot uitdrukking zou komen.

Allen die mij op enigerlei wijze behulpzaam zijn geweest dank ik hierbij. Met name zou ik echter willen noemen mevrouw drs. c.C.S. Wilmer, conservator van de Topografisch-Historische Atlas van het Utrechtse Gerneentearchief, dr. A. van Hulzen, de heer F. Spee en de heer A. Steenmeijer.

Ten slotte spreek ik de hoop uit, dat ook dit boekje een bijdrage mag zijn tot vergroting van de kennis van en de belangstelling voor onze geliefde stad. Utrecht is dat meer dan waard!

Utrecht, augustus 1987

G.W.A. Lemaire

Geraadpleegde literatuur

In de teksten wordt door de aangegeven afkortingen naar onderstaande bronnen verwezen.

Het Adresboek van Utrecht 1883-1940 (ABU); G.A. Evers, Utrecht als koninklijke residentie (UKR); Gerneentearchief', documentatie van de heer Smilda (GAS); A. Graafhuis, K.M. Witteveen, In en om de Janskerk (JK); Dr. A. van Hulzen, Utrecht bij gaslicht (GL); Dr. A. van Hulzen, Utrecht op oude [oto's, van Catharijne naar Wittevrouwe. (CW); Dr. A. van Hulzen, Utrechtop oudefoto's, van de Weerd naar Tolsteeg (WT); Dr. A. van Hulzen, Utrecht op oude [oto's, van Plompetoren naar Servaas (PS);Drs. B. Koopmans, Een kijk. op deuren (KD); Maandblad van Oud-Utrecht 1926-1986 (OU); N. van der Monde, Beschrijving van de pleinen, straten, stegen, waterleidingen, wedden, putten, en pompen der stad Utrecht (VDM); W.A.G. Perks, Zes eeuwen molens in Utrecht (MO); J. Reeskamp, Utrecht in oude ansichten (UOA); A. Steenmeijer, De Gemeente Tram Utrecht (GT); Dr. J.E.A.L. Struick, De Stadhuisbrug tussen winkel en raadhuis (SB); W. Thoomes, Hofjes in Utrecht (H); C.W. Wagenaar, de rubriek Kijkjes van den Dom, in de Utrechtse Courant, ca. 1900-1920 (WAG); J.A.C. Way, Halte'81, 75 jaar gemeentelijk openbaar vervoer in Utrecht (HA); C.C.S. Wilmer, Buitens binnen Utrecht (BBU); Utrecht in Woord en Beeld ca. 1926-1941 (UWB).

Abstederdijk 54

Achter de Dom 87 Adelaarstraat 128, 129 Adriaanstraat 67 Adriaen van Ostadelaan

53

Agnietenstraat 79 Alexander Numankade 138

Alphenstraat, van 60 Amsterdamsestraatweg 120, 121, 122

Asch van Wijckskade, van 25

Baanstraat 56, 57, 61 Bakkerspoort 99 Bartholomeusbrug 101 Bekkerstraat 43 Bemuurde Weerd 126 Bethlehemweg 123 Bilitonkade 115 Biltstraat 38, 45, 140 Blauwkapelseweg 137 Bleekerskade 117, 118 Bollenhofsestraat 40 Bleyenburgkade 138 Boothstraat 33 Breedstraat 24 Brigittenstraat 81

Burg. Reigerstraat 56, 58,61

Burgstraat 59 Buurtstation 3

Catharijnebrug 7

Catharijnesingel104,105 Choorstraat 91 Cremerstraat 4 Croeselaan 109

Dambrug 111 Damstraat 112 Domplein88 Donkerstraat 95

Emmalaan47

Gansstraat 71 Ganzenmarkt 93 Goedestraat 42 Griftstraat 41

Hamburgerstraat 83 Herenstraat 82 Herenweg 124 Hopakker 130

J.P. Coenstraat 116 J anskerkhof 29 Jansveld 26,27 Jeremiebrug 106

J. de Bekastraat 132 Jutfaseweg 106, 107, 108

Kanaalstraat 113,114 Kapelstraat 44 Kleine Singel136 Koekoekstraat 131 Koningsweg 72 Korte Nieuwstraat 86 Korte Viestraat 13

Krommerijn 52, 73 Kwartelstraat 133

Lange Jansstraat 28 Lange Nieuwstraat 84,85 Lange Smeestraat 101,

102,103

Lange Viestraat 14 Leidseweg 5, 110

Maliebaan 63, 64 Maliebaanstation 62 Maliesingel69 Mariaplaats 97 Mariastraat 98 Markstraat 55

Nachtegaalstraat 65, 66 Neude 18 Nicolaaskerkhof 78 Nieuwegracht 80 Nobelstraat 30,31,32

Oorsprongpark 46 Oranjestraat 15 Ostadelaan 53 Oudegracht 16, 90, 93 Oudkerkhof 92 Oudwijkerdwarsstraat 58

Poortstraat 39 Potterstraat 17 Predikherenkerkhof 21 Predikherenstraat 20

Rembrandtkade 50

Ridderschapstraat 35

Schoutenstraat 19 Stadhouderslaan 48 Stationsplein 1, 2 Steenen Brug 126 Steenweg94

Toisteegbrug 74,75 Toisteegsingel70 Twijnstraat 76, 77

Vleutenseweg6, 117, 119 Voorstraat 22,23 Vossegatselaan 51 Vredenburg 8, 9

Wagenstraat 61 Waterstraat 11, 12 Wed 89 Weerdsingel134 Westerdijk 125

Willem Barentzstraat 139 W. de Zwijgerstraat 49 Willemsbrug 100 Willemstraat 10 Wittevrouwenbrug 37 Wittevrouwenkade 36 Wittevrouwensingel 68,

135 Wittevrouwenstraat 34, 37

Wolter Heukelslaan 59

Zadelstraat 96 Zeedijk 127

1. Het Stationsplein rond 1900. Het Stationsplein was eindpunt van drie paardetramlijnen. De Stichtsche Tramway Maatschappij onderhield vanaf 1879 een verbinding tussen Utrecht en Zeist. In 1883 kwam er een stoomtramverbinding tussen Utrecht en Vreeswijk, geexploitcerd door de IJssel Stoomtramweg Maatschappij. In 1893 werd overgegaan op paardetractie door de Tram- en Bargedienst .Vereeniging", die de lijn intussen had overgenomen. Ten slotte was er de Utrechtsche Tram Maatschappij, die sinds 1889 een dienst onderhield tussen het station van de Rhijnspoor en het Maliebaanstation. Links staat een open rijtuig van de UTM gereed voor vertrek naar het Maliebaanstation via Mariaplaats, Zadelstraat, Domplein, Nobelstraat, Nachtegaalstraat en Maliebaan. In 1892 werd langs de Maliebaan een aftakking gemaakt naar de spoorweghalte aan de Biltstraat.

Utrecht. (i)

§~

2. Het Stationsplein rond 1900, met de paardetram naar Zeist. In 1878 werd de Stichtsche Tramway Maatschappij opgericht en in 1879 werd een paardetramlijn van het Rhijnspoorstation via het Vredenburg en de Voorstraat naar de Biltstraat in gebruik genomen en na enige maanden doorgetrokken naar De Bilt en Zeist. De Stichtsche Tramway Maatschappij werd in 1900 overgenomen door de Nederlandsche Buurtspoorweg Maatschappij, die de exploitatie in handen gaf van de Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij. De paardetram legde de route van Utrecht naar Zeist af in een uur en volgde de weg am het fort De Bilt, met zijn vele bochten rond de fortgracht. Deze weg was's winters moeilijk en bij hevige sneeuwval moesten de reizigers soms uitstappen om in de bochten te helpen duwen (GL 30). In 1909 werd de paardetram vervangen door de elektrische tram.

Utrecht - Buurtstation en Leidsche raatwe e

3. Het Buurtstation. De Nederlandsche Centraal Spoorweg Maatschappij werd opgericht in 1860 ter exploitatie van een lijn van Utrecht naar Zwolle. De N.C.S. had geen eigen station, maar gebruikte het station van de Rhijnspoor. In 1904 werd een eigen station, het Buurtstation, in gebruik genomen. Het was bereikbaar via een overdekte voetbrug vanaf de Leidseweg .... Speciaal wil ik de N. C. S. noemen omdat ze zich zoo verdienstelijk maakt voor de stad. Het belang der reizigers is bij haar nummer een. Mooie verbindingen, prachtige treintjes, uiterst goedkope tarieven, zijn er de bewijzen voor. Geen wonder dat de N. c.s. populair is geworden. Utrecht dankt aan haar onnoemelijk veel. Geen bezwaar is te zwaar, geen tegemoetkoming te lastig, dat hebben we al vaak ondervonden (WAG 1916).

4. De Spoorbaan bij de Cremerstraat rond 1900-1905. Links op de achtergrond vaag de mine van de mol en "De Kat". Velen zullen zich de propere luxe treintjes van de N. C.S. wei kunnen herinneren. Een glimmende locomotief met veel koperwerk, rijtuigen met spiegelglad gelakt latwerk, lopers en kleedjes op de vloer in de tweede klasse, die met rood p/uche bekleed was en zitp/aatsen had waar men letterlijk in wegzonk (GL79).

5. De lunchroom van Verkade op de Leidseweg rond 1910. Op de Leidseweg en op het Stationsplein waren, zoals te verwachten, diverse hotels, restaurants en lunchrooms gevestigd; genoemd kunnen worden onder andere Hotel de la Station (later Terminus), Hotel Centraal, Kagenaar, Verkade en Van Angeren. Verkade en Co. is slechts enkele jaren op de Leidseweg gevestigd geweest, namelijk van 1910 tot 1912. De foto geeft een leuk beeld van personeel en interieur van een restaurant in het begin van deze eeuw.

Tel.:· 2125.

Vlelttnt the

6. De Vleutenseweg bij het Leidseveer rond 1900, gezien in de richting van het Vredenburg. Op de achtergrond de Catharijnebrug met het politiebureau en verder naar rechts de fruithal en de korenbeurs. Direct links op Uf. 15, de rijtuig- en wagenmakerij van Gielen. Rechts daarvan op nr. 11 was het kantoor van Tetenburg, beurtschipper op Den Haag, Leiden en Delft gevestigd. Op de wagen in het midden van de straat is te lezen: .Tetenburg, verhuizingen per tapissieres naar aile plaatsen." Het was hier een grote bedrijvigheid, waar de Vleutenseweg, de Daalse Dijk en de Leidseweg bij elkaar kwamen, en tevens de Leidse Rijn, de Vleutense Wetering en de Catharijnesingel. Hierstond ook het Leidse Veerhuis, waar de Haagse en Leidse beurtschippers ankerden.

UTRECHT

Catharijoebrug

t:itl:'.' Arn. Latour, Utrecht,

7. De Catharijnebrug rond 1900, gezien in de riehting van het Stationsplein. De brug dateert van 1881 en is voorzien van vier gaslantaarns. Links de "Zeister tram". Vooraan de Leidse Rijn en het Leidseveer. Aehteraan op de hoek het Spoorwegpostkantoor. Op 20 mei 1896 berichtte de krant: Gisterenavond passeerde over de Catharijnebrug een rijtuig zonder paarden. Het bleek bij nader toezien te worden gedreven door een petroleum-motor en was afkomstig uit de fabriek van de heer Rennes. In snelle vaart bewoog het zich vervolgens over de Biltstraat en de Biltsche Straatweg (GL 43). Alles is hier veranderd; de Singel en de Leidse Rijn zijn gedempt en de huizen links hebben plaats moeten maken voor Hoog Catharijne. Het Spoorwegpostkantoor werd gesloopt in 1938, toen het nieuwe postkantoor aan de Laan van Puntenburg gereed kwam.

CJ.ttzec!it

8. Het Vredenburg rond 1900, met rechts de Schouwburg, die tot 1941 dienst he eft gedaan. Uiterst links ziet u het hotel Ambrosius, dat met het links daamaast gelegen hotel Willems vervangen werd door het Modehuis Lampe. Rechts van het hotel Ambrosius is een lage poort te zien. Die poort is van het Venduhuis van Bresser, waarin sedert 1908 geregeld films werden gedraaid; het werd de eerste bioscoop van de stad. Na herhaalde verbouwingen werd het ten slotte de Vreeburg Bioscoop. Verder naar rechts ligt het koffiehuis van Witjes; later kwam hier cafe-restaurant Cambridge. Rechts daarnaast Jigt hotel Bellevue. Een advertentie uit 1842 meldde dat men zich hier kon laten fotograferen naar de wijze van Daguerre , door de Fransman Auvry, portretteur uit Parijs. In 1910 werd dit hotel door de nieuwe eigenaar Noord-Brabant genoemd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek