Vaals, een wandeling door het verleden

Vaals, een wandeling door het verleden

Auteur
:   Roger Janssen
Gemeente
:   Vaals
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3764-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vaals, een wandeling door het verleden'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Vaals, een klein stadje in het uiterste zuidoosten van Nederland, aan de voet van de Vaalserberg, met zijn bescheiden 322 meter de hoogste berg van Nederland. Vaals verandert snel. In het tijdperk dat er ansichtkaarten worden gemaakt, grofweg van 1890 tot nu, is er een tastbaar bewijs van het verleden door de vele foro's die in die periode als ansichtkaart zijn uitgegeven. Heemkundeliefhebbers, die in Vaals in een opmerkelijk groot aantal te vinden zijn, verzamelen deze ansichtkaarten graag om het langzaam maar zekerverdwijnende verleden tenminste op papier te bewaren. Ook ik ben zo'n verzamelaar.

Dit boekje bevat dan ook een groot aantal foro's van het dagelijks leven in Vaals in de voorbije eeuw. De eerste Vaalser ansichtkaart verscheen in 1889 als uitgave van een to en bestaand hotel. Ruim honderd jaar later is de ansichtkaart op zijn retour. Nieuwe media, zoals e mail, fax en mobiele telefoon, nemen de plaats in van de ansichtkaart waarvan er in Vaals jaarlijks wel nog enkele nieuwe exemplaren verschijnen.

Sinds de eerste ansichtkaart zijn er enkele duizenden kaarten van Vaals verschenen. AIleen al van het drielandenpunt zijn zo'n 600 verschillende kaarten bekend.

In dit boekje echter aIleen kaarten van de plaats Vaals. Verdwenen gebouwen die, zeker in de eerste helft van de 20c" eeuw, het dorpsbeeld van Vaals bepaald hebben. Maar ook hotels en cafes, die de dagjesmensen en toeristen die Vaals bezochten een warm welkom gaven.

Zoals zoveel Nederlandse plaatsen maakte Vaals in de 20C"eeuw een enorme ontwikkeling door. Het kleine rustige dorpje aan het einde van de 1ge eeuw met zijn kleinschalige industrie, zijn sjieke hotels en zijn grote trots, de elektrische tram, is honderd jaar later een toeristenplaats, die voIledig kan inspelen op de veeleisende toerist van de 21 ste eeuw. De industrie is bijna geheel verdwenen. Heel wat Vaalsenaren verdienen tegenwoordig hun geld elders. Ook de hotels en de kloosters, zoals die in dit boekje te zien zijn, verdwenen. Ondanks dit verlies behoudt Vaals zijn charme, iets wat jaarlijks nog honderdduizenden bezoekers lokt.

Vaals heeft een opmerkelijk groot aantal ansichtkaarten voor een relatiefkleine plaats. Het toerisme zal hier zeker mede verantwoordelijk voor zijn, maar ook het particuliere initiatief van uitgevers heeft - met name in de begintijd van de ansichtkaart-

geleid tot een meer dan evenredige praduktie van kaarten.Van Vaals bestaat een groot aantal lithografleen, getekende en ook ingekleurde kaarten die rand 1900 populair waren. In Limburg wordt Vaals in aantal van deze kaarten alleen overtraffen door Valkenburg en Maastricht. Hoeveel kaarten er van Vaals precies zijn is niet bekend. Het totale aantal zal erg ens tussen de 2000 en 2500 liggen.

Al eerder, in 1975 en 1989, verschenen twee boekjes in de serie "in oude ansichtcn" over Vaals. De grate belangstelling die er in Vaals is voor het verleden heeft mij ertoe gebracht om dit

boekje samen te steIlen uit ansichtkaarten die zich in mijn verzameling bevinden en nog niet eerder in de vorige delen geplaatst werden.

De vooruitgang staat niet stil. Ook nu bestaan plannen om het stadsbeeld van Vaals in de komende jaren ingrijpend te veranderen. In de 21 ste eeuw; nu iedereen over een fototoestel beschikt, zal het verleden echter in gratere mate worden vastgeIegd. Zeker voor de eerste helft van de vorige eeuw moeten we het vooral doen met ansichtkaarten.

[uli 2005, Roger Janssen

1 De oudste kaart van Vaals is deze lithografie die in 1889 werd uitgegeven door Franz Geller, eigenaar van het gelijknamige hotel aan het Wilhelminaplein. De kaart toont een panorama op Vaals nog zonder de in 1892 gebouwde Sint Pauluskerk en maakt tegelijkertijd reclame voor Hotel Geller. De kaart werd later heruitgegeven met een bijgetekende toren van de kerk. Hotel Geller werd in 1872 geopend en was rand de eeuwwisseling een populair restaurant voor dagjesmensen, vooral uitAken, die een dagje uit bekroonden met een typisch Nederlandse maaltijd. Franz Geller stierf in 1910 en het hotel ging tijdelijk over in andere handen. In de jaren twintig nam zijn zoon het over totdat het definitief de deuren sloot in 1939. Het pand werd vervangen door nieuwbouw.

Grand H6tet de Lirnbourq

Restaurant: Ba rt -...J

2 Een ander hotel aan de Maastrichterlaan was Du Limbourg dat tegenover Geller lag. Dit hotel mikte op dezelfde klantenkring als Geller en had eveneens een tuin rechts naast het hotel op de plek van de huidige Rabo bank. Du Limbourg had een grate zaal voor feestjes zoals op de kaart linksonder te zien is. De hotels waren goed bereikbaar vanuitAken, want de elektrische tram uitAken stopte voor de deur. De tram gafVaals een extra stedelijke uitstraling. Dergelijke vervoermiddelen waren in het pre-autotijdperk slechts voorbehouden aan wereldsteden.Vaals had in Limburg de primeur met dit vervoermiddel en de tram is dan ook op vrijwel elke ansichtkaart van de Maastrichterlaan uit die tijd te zien.

3 Een ingekleurde lithografie van de Maastrichterlaan rand 189S.Van deze kaart bestaat ook een fotoversie. In die tijd was het goedkoper om een kaart te laten tekenen dan een foto ervan te laten maken. De Maastrichterlaan wordt hier nog geflankeerd door een dubbele bomenrij die de naam "Iaan" eer aan doet. De bomen werden kort na de eeuwwisseling gekapt. Rechts op de kaart is het hotel Excelsior zichtbaar dat in 1972 verdween ten behoeve van de nieuwbouw voor de ABN AMRO bank. Ook hier is de tram te zien. Op 9 november 1889 deed de eerste tram Vaals aan, toen nog op paardenkracht. Vanaf 1895 reed een elektrisch exemplaar. Na de oorlog werd het eindpunt naar Duits gebied verlegd waar tot september 1974 een tramhalre bleef voor het personenvervoer tussen Vaals en Aken.

4 Op 6 september 1898 werd de toen 18-jarige Wilhelmina tot Koningin der Nederlanden gekroond. Zij volgde daarmee haar vader op die in 1890 was gestorven. Wilhelmina was to en nog te jong om koningin te worden en de peri ode tot haar 18e jaar werd overbrugd door haar moeder koningin-regentes Emma. Hoewel Vaals in die tijd erg Duits georienteerd was, bleek de kroning van een nieuwe koningin toch aanleiding voor de van oorsprong Duitse Geller om een speciale ansichtkaart van deze gebeurtenis uit te geven. Het plein waar Hotel Geller aan lag werd naar aanleiding van deze gebeurtenis dan ook Wilhelminaplein genoemd. Na de Tweede Wereldoorlog volgden meer koninklijke namen in het Vaalser stratenregister.

5 Hotel Blumenthal, in die tijd geexploiteerd door Ludwig Beckers lag enigszins buiten het toenmalige centrum, namelijk op de plek van de huidige voetgangerstunnel die de Bloemendalstraat met het Sint Josefplein verbindt. Het gebouw werd in 1769 gebouwd door industrieel Johann Arnold von Clermont en diende oorspronkelijk als onderkomen voor de lakenindustrie waarmee von Clermont zijn fortuin had gemaakt. Later werd het een hotel. Ouders van pensionaires van het klooster Bloemendallogeerden hier vaker als zij een bezoekje brachten aan hun kind, dat intern op de kloosterschool verbleef. Het hotel werd in 1936 afgebroken. Verder zijn op deze kaart de in 1892/93 gebouwde Sint Pauluskerk, het pensionaat Bloemendal en de grensstenen van het toenmalige vierlandenpunt te zien.

6 Op de hoek van de Lindenstraat en de Kerkstraat lag Restaurant Lindenhof, destijds geexploiteerd door Franz Kleinschmidt. Zoals alle hotels had ook de Lindenhof een grate tuin op de plek waar nu het meubelhuis van Souren staat zoals rechts op deze kaart te zien is. Het toen nog kleine dorpje Vaals had opvallend veel hotels, wat erop wijst dat het toerisme toen, net als honderd jaar later, al een belangrijke pijler voor de Vaalser economie was. Het nabijgelegen vierlandenpunt, waarvan sinds 1892 bekend was dat dit het hoogste punt van Nederland was, zal wel aan de populariteit van Vaals hebben bijgedragen. Restaurant Lindenhofbleefbestaan tot in de jaren 70 van de 2 Oste eeuw. Tegenwoordig is hier het restaurant Ambiente gevestigd.

7 Franz Geller, eigenaar van het gelijknamige hotel aan het Wilhelminaplein had graotse plannen met Vaals. Een van zijn toekomstfantasieen liet hij vastleggen op deze ansichtkaart uit 1896. Zijn toekomstvisie is sterk gei"nspireerd door het stadsbeeld van Aken. Naast het theater dat een regelrechte kopie van het theater van Aken is, zien we een Kneipanstalt, een Hippodram, een museum en een elektriciteitswerk. Geheel vooraan staan enkele mens en te kijken naar een reclamezuil waarin Hotel Geller grate concert en aankondigt. Om de dagelijkse realiteit niet helemaal uit het oog te verliezen liet Geller toch maar een tekening van zijn echte hotel (linksonder) aan zijn toekomstdraom toevoegen.

Pensionat Blumenthal.

8 Het frontaanzicht van het hoofdgebouw van klooster Bloemendal. Het klooster van de orde van Sacre Coeur was in 1 848 gesticht in het voormalige woonhuis van de familie von Clermont. Vijftig jaar later was de kloosterschool voor meisjes befaamd over de hele wereld. Hoewel de voertaal Frans was had het pensionaat leerlingen uit vele landen. Een opleiding van het pensionaat Bloemendal was dan ook zonder meer een goede referentie voor het beroepsleven, te vergelijken met de huidige prestigieuze privescholen. Zo was Rose Kennedy, de moeder van de latere VS president John Kennedy, hier ook enige jaren leerling. Na de invoering van de mammoetwet in de jaren 60 van de 20C" eeuw verdween de opleiding en moest plaatsmaken voor een scholensysteem dat beter paste binnen de Nederlandse wet.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek