Vaals, een wandeling door het verleden

Vaals, een wandeling door het verleden

Auteur
:   Roger Janssen
Gemeente
:   Vaals
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3764-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vaals, een wandeling door het verleden'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

stadje genomen vanuit een luchtballon in de zomer van 1901, het eerste

vliegtuig moest toen nog uitgevonden worden. Het U-vormige stratenpatraon toont links de Koperstraat, onderaan het von Clermontplein en aansluitend de Bergstraat en rechts de Kerkstraat. Rechts is ook nog de Akenerstraat te zien. Geheellinks is nog net het oude stamhuis van von Clermont te zien met de in 1924 afgebraken vierde vleugel. Ten tijde van deze foto werd het bewoond door Pauline Tyrrell. Ten noorden van de Maastrichterlaan, die hier nog vrijwel onbebouwd is, zien we de Duitse Sneeuwberg. De zwarte lijn geeft de Nederlands-Duitse grens aan. In 1901 hadVaals ongeveer 6000 inwoners die allen in dit kleine gebied woonden. Alleen enkele huizen in de Tentstraat en de Bloemendalstraat zijn niet op deze luchtfoto te zien. Honderd jaar later was de bebouwde kom ongeveer vertienvoudigd maar het aantal inwoners was niet veel grater.wat aangeeft hoe ruim we tegenwoordig wonen.

9 Deze kaart is een echt unicum voor Vaals. Een heuse luchtfoto van het

.~ -';:~~'"'-

<" ....

DuitschNederlandsche grenz

uit e en.

}pollfelyle gnoeten uit /"oals C[cimbull'g, Walland)

Anzicht van Vaals

c

10 Een blik op Vaals vanaf de Vaalserberg uit het jaar 1900. Ontstaan in de vroege middeleeuwen had Vaals eeuwenlang een rus-

tig bestaan als klein en onbetekenend boerendorpje. De bloei van Vaals is te danken aan de godsdienstvrijheid die hier sinds de komst van de eerste protestanten in de 16e eeuw heerste. De man die Vaals van dorpje naar stad transformeerde was von Clermont, die aanhanger was van de Lutherse kerk. Zijn komst naar Vaals had als voornaamste reden dat hij in het katholiekeAken niet echt welkom was terwijl hij in Vaals naast de Lutherse kerk kon wonen. Ten tijde van deze foto had Vaals maar liefst drie kerken. Een katholieke, een Nederlands Hervormde, en een Lutherse kerk. De Waalse gemeenschap en een Mennomietenkerk waren to en al weer uit Vaals verdwenen. Ook het kloosterleven bloeide in die tijd. Naast het klooster Bloemendal en het Redemptoristenklooster werd in 1903 het Camillianenklooster en in 1904 het Clarissenklooster geopend.

;. .. ,

Verla~ M. MOlld, ~erk8traat 3, I

Jiartelyli. gegToet nit Vaals

h r

"/,t./0 . ~;r,J:'

L

11 Een kaart van het Wilhelminaplein, op ansichtkaarten vaak de entree van Vaals genoemd. Daaruit blijkt ook wel dat Vaals zeer op Duitsland gericht was want komend vanuit Nederland ligt de entree natuurlijk aan de andere kant. Deze foto toont Hotel Geller met rechts ernaast het oude postkantoor dat in 1906 vervangen werd door nieuwbouw. Met de foto is duidelijk gesjoemeld. Hotel Excelsior, dat op de plek achter de rechter tram zou moeten liggen is niet zichtbaar en de tramrails lop en tot vlak voor de huisdeur van Hotel Geller wat in werkelijkheid niet het geval was. De kaart is dan ook min of meer een reclamekaart voor Hotel Geller, dat blijkbaar geen concurrerend hotel op zijn kaarten wilde hebben. Van deze fotokaart is ook een lithografische versie gemaakt.

, ?.

-, .~.,~ ~~._-

t.

Kamillianerkloster 10 Vaals b. Aachen.

12 Het Camillianenklooster op de Heuvel vlak na de ingebruikname op 26 april 1903. Op de voorgrond is de Maastrichterlaan te zien en in het midden parallel eraan de Vaalserhaagweg, to en nog slechts een karrenspoor. De oprijlaan is de huidige Patersweg waaraan ter hoogte van de Maastrichterlaan de ingangspoort lag. Het klooster lag toen geheel buiten de bebouwde kom. Rechts ernaast is de kloosterboerderij te zien die al in 1899 gebouwd was. De orde der Camillianen was sinds 1897 al in klooster de Esch gehuisvest. Dit kloostergebouw heeft geen lange geschiedenis. Het werd in 1914 weliswaar nog uitgebreid met een extra vleugel maar al in de jaren vijftig werd de kloostergemeenschap feitelijk opgeheven. De paters Camillianen Hadden zich wel nuttig gemaakt met ziekenzorg en ouderenzorg in Vaals. De laatste bewoner, pater Hub Janssen, stierf in 1984 waarna het gebouw werd gesloopt.

13 Een zogenaarnde vierlandenkaart, populair in die tijd omdat het grenspunt op de Vaalserberg toen de samenkomst van de grenzen van vier landen was. De postzegels van deze vier landen - Nederland, Belgie, Duitsland en het neutraal gebied van Moresnet dat van 1817 tot 1919 bestond - zijn op deze kaart te bewonderen. Moresnet was een miniatuurstaatje dat ontstond tijdens het congres van Wenen (1816/17) waar de landkaart van Europa opnieuw vastgesteld werd na de nederlaag van Napoleon bij Waterloo in 181 S. Omdat Nederland en Duisland het niet eens konden worden over een klein gebied waar een belangrijke zinkmijn gevestigd was werd het gebied neutraal. Na de Eerste Wereldoorlog, to en Belgie een stuk Duitsland annexeerde, kwam het neutraal gebied ook bij Belgie, wat tevens het einde van het vierlandenpunt betekende. In tegenstelling tot een drielandenpunt is een samenkomst van de grenzen van vier landen op een punt uniek in de wereld.

Hartelijk gegroet uit Vaals.

810qe p. I~ E. No. )O~H~.· ~ _

14 De drie oudste nog bestaande huizen aan de Maastrichterlaan. Links Hotel de Hollande met op de hoek van de Kerkstraat de sigarenwinkel van Josephine Dreissen. Hotel de Hollande werd in 1840 oorspronkelijk als boerderij gebouwd, maar kwam al snel binnen de bebouwde kom te liggen waarna het een hotel werd. Rechts ernaast sigarenhuis Hollandia en daarnaast Hotel Du Limbourg dat tegenwoordig over een veranda beschikt. Du Limbourg is 100 jaar na deze foto nog steeds een restaurant. De veranda van Hotel de Hollande, die hier zichtbaar is, werd in 1984 gesloopt. In dit deel van het gebouw is nu een bakkerij gevestigd. Natuurlijk mag ook de elektrische tram van de Aachener Kleinbahn op deze foto niet ontbreken. Een groot aantal kinderen nam de gelegenheid te baat om te poseren voor deze foto wat in die tijd nog een hele gebeurtenis was.

15 Restaurant Hollands Hoogte van de familie Laughs lag halverwege de Vaalserberg aan de Viergrenzenweg. Het was voor de bouw van de uitzichttoren in 1905 het laatste rustpunt bij de beklimming van de Vaalserberg. De weg die hier op de voorgrond zichtbaar is wordt in de Vaalser volksmond "der Stiele" genoemd. Toen de enige weg naar het vierlandenpunt. In 1920 werd de Viergrenzenweg vanaf dit punt aangelegd volgens de huidige route. "Der Stiele" was te stijl voor de auto's uit die tijd. Het huis waarin Hollands Hoogte gevestigd was bestaat nog steeds maar is thans een woonhuis. De hier zichtbare weg is na de uitbreiding van de Viergrenzenweg teruggevallen tot een, weliswaar geasfalteerd, bospad. Wie wil weten hoe deze weg aan zijn dialectnaam komt moet maar eens te voet naar boven wandelen.

Hartelyk gcgroet uit Vaals (Holland)

16 Het Wilhelminaplein gefotografeerd in de herfst van 1906. Rechts is het nieuwe postkantoor zichtbaar dat als zodanig dienst deed tussen 1906 en 2003. Bij de bouw was het postkantoor nog voorzien van een telegraaftorentje dat na de tweede wereldoorlog weer afgebroken werd. Ondanks het feit dat de Maastrichterlaan een verharde weg was is geheel rechts op deze foto nog het open riool zichtbaar. Met het to en nog ruim aanwezige paardenverkeer moet het straatbeeld van Vaals er toen, zeker na een regenbui, behoorlijk modderig hebben uitgezien. Deze ansichtkaart toont overigens dat de post in die tijd al behoorlijk snel werkte. De kaart werd in Vaals gepost op de ochtend van 12 juli 1907 en kwam diezelfde dag tussen 18 en 19 uur aan op zijn bestemming in Roermond. Een prestatie die honderd jaar later niet meer gegarandeerd wordt door de post.

PO.t-KRDtoor

Raadhula

)(aTeohanllee·Kazeroe

Vaals

17 Het Wilhelminaplein vlak voor de Eerste Wereldoorlog. Het in 1913 gebouwde gemeentehuis en de daarnaast gelegen marechaussee-kazerne gaven het plein zijn huidige aanzien. Het gemeentehuis van Vaals had eerder onderdak gevonden in de Kerkstraat en de Tentstraat. Van 1913 tot 1979 was het gehuisvest in dit statige pand aan het Wilhelminaplein. Sinds 1979 is de gemeente de bewoner van het oude stamhuis van von Clermont. De kazerne van de marechaussee werd in Vaals gebouwd omdat de grensovergang met Aken de aanwezigheid van extra grensbewaking noodzakelijk maakte. Dit al bij de bouw veel te kleine pand was ook nog de huisvesting van de politie. De marechaussee verhuisde in het begin van de jaren dertig naar een grater pand op de hoek van de Maastrichterlaan en de Prins Bernardstraat. Na het openstellen van de grenzen in 1992 verdween de marechaussee uit Vaals.

1 8 Door het grote aantal Duitse dagjesmensen dat Vaals bezocht in het eerste decennium van de 20'" eeuw ontstond er een geheel nieuw soort van vermaak, namelijk het casino. In dit huis, gelegen op de hoek van de Maastrichterlaan en de Grensstraat was in 1907 zo'n speelhol gevestigd. Dit tot groot verdriet van het religieuze deel van de Vaalser bevolking. In het casino speelden zich taferelen af die niet thuishoorden in een goed katholieke gemeenschap. Enkele Vaalsenaren, die hun lust tot spelen niet konden bedwingen verloren hier grate sommen geld. De gemeentebestuurders van Vaals en de to en nog zeer invloedrijke geestelijken verzetten zich dan ook sterk tegen de casino's in Vaals. Een lang leven was dan ook niet weggelegd voor deze gokgelegenheden. Eind 1907 werden deze casino's uit Vaals verbannen en had de bijnaam van Vaals (het Monte Carlo van het noorden) geen betekenis meer.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek