Vaals in oude ansichten deel 2

Vaals in oude ansichten deel 2

Auteur
:   Cor Bertrand
Gemeente
:   Vaals
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4847-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vaals in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In de even interessante als bewogen geschiedenis van Vaals valt menige crisisperiode te onderkennen. Het meest frappante bij een nadere beschouwing is, dat de inwoners van deze in meer dan een opzicht aparte plaats nooit bij de pakken zijn gaan neerzitten. Steeds wisten zij handig in te spelen op de vaak sterk gewijzigde omstandigheden, Een treffend voorbeeld hiervan vormt het abrupte einde van het industrieel tijdperk rond 1840.

Tot dan toe floreerde in Vaals een aantal van weI twintig bedrijven met internationale bekendheid. Een heel bijzondere plaats kwam toe aan de lakenindustrie, Een eeuw tevoren legde de Iegendarische fabrikant Johann Arnold von Clermont daarvoor de grondslag. Zijn ondernerning bood werk aan niet minder dan 3000 personeelsleden. Hun sociaIe werksituatie was, zeker voor die tijd, zonder meer gunstig.

In een statuut van de hoofdbank van Holset, Vijlen en Vaals, waarvan hun werkgever vice-schout was, Iagen de rechten en plichten van de werknemers vast: welbeschouwd de eerste Collectieve Arbeidersovereenkomst (CAO) in Nederland, lang voordat dit document gerneengoed was geworden.

Vaals kan trouwens nog een nationale primeur claimen en aanspraak maken op de titel , ,oudste industriecentrum van Nederland." Maastricht meent dit ook te kunnen doen,

maar volslagen ten onrechte. Het kleinere Vaals heeft heus vee I oudere rechten dan Limburgs hoofdstad. Geruime tijd immers, voordat Petrus Regout daar zijn aardewerkfabrieken stichtte, bestonden hier al ondernemingen van de Von Clermonts en van de Trostdorffs, exporteurs van kwaliteitsprodukten: lakens en naalden.

Door het stringent afbakenen van de grenzen met zijn natuurlijke achterland Duitsland en in 1839 ook nog Belgie kwam Vaals in een geisoleerde positie te verkeren. Dit gegeven bleek voor het industrieel centrum funeste gevolgen te hebben. Het ene na het andere bedrijf vertrok en vestigde zich elders. Tal van Vaalsenaren vonden geen werk meer in eigen omgeving en moesten hun heil over de grens gaan zoeken, vooral in de nabije stad Aken. Gelijktijdig ontstond gelukkig een tegenstroom van welgestelde Duitsers, voor wie Vaals een aantrekkelijk uitgaansoord werd: vlak naast hun deur en toch in het buitenland,

In de ogen van de vermaakzoekers gold Vaals als een soort paradijs, toegerust als het zich had met chique speelbanken, voomame hotels en exquise restaurants. Menig statig pand aan de grootsteedse Maastrichterlaan roept nog reminiscenties op aan deze episode van ongekende welvaart. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog maakte het voortbestaan ervan evenwel geheel onmogelijk.

Vaals verviel rond 1918 tot de bedelstaf. Zijn in Aken

werkende inwoners deden een beroep op de gemeentekas om financiele steun. Aan deze uitkeringen moest op een gegeven moment zelfs noodgeld te pas komen!

Maar ook uit dit diepe dal heeft deze gemeente zich geleidelijk aan omhoog gewerkt. Door betere verbindingen ontstond een grotere integratie met het Nederlandse achterland. De afhankelijkheid van zijn buitenlandse buren werd een stuk geringer, hetgeen gedurende de Tweede Wereldoorlog een voordeel is gebleken.

Sinds die geslaagde integratie is Vaals een rechtgeaarde Nederlandse gemeente geworden. Daarmee wil niet gezegd zijn dat het zich nationalistisch gedraagt. Snel na de bevrijding werden de betrekkingen met Belgie en het naoorlogse West-Duitsland hersteld. Krachtens zijn internationale ligging heeft Vaals al in een vroeg stadium de Europese eenheid niet met mooie woorden beleden, maar in de praktijk bewezen.

Met 1992 in zicht doen zich voor deze vooruitgeschoven Nederlandse gemeente gunstige perspectieven in Euregionaal verband voor. De geschiedenis met afwisselende ups en downs heeft aangetoond, dat Vaals die nieuwe kansen terdege gaat benutten. Reken maar! Het heeft daarvoor goede troeven in handen, speciaal op toeristisch gebied. Een voortvarende aanpak van nieuwe attracties door het gemeentebestuur onder lei ding van burgemeester Rien

Damen, een gastvrije, ondernemende bevolking en het voorhanden zijn van beproefde trekpleisters staan borg voor een goede toekomst.

Het vermaarde Drielandenpunt, reeds tientallen jaren favoriet bij duizenden gasten, het hoogste punt van Nederland, omgeven door een uitgestrekt natuurschoondomein, en niet te vergeten de vele monumenten van historische en architectonische schoonheid gaan hierbij aan kop.

Veel van deze waardevolle bezittingen verwierf Vaals in een ver verleden. Aangezien daarop heden en toekomst stoelen, wil deze tweede uitgave van "Vaals in oude ansichten" een beeld geven van vroeger. Zij was uitsluitend mogelijk door de royale medewerking van de pur-sang Vaalsenaar, de heer Math Schrouff, de artistieke begaafde architect en heemkenner bi j uitstek. Zonder zi j n alti j d met groot enthousiasme verleende steun zou ik nooit in staat zijn geweest aan het in 1975 verschenen eerste deel van "Vaals in oude ansichten" een tweede te kunnen toevoegen. In grote dank en erkentelijkheid draag ik aan hem dit boekje op. Moge hij en vele anderen er genoegen aan beleven!

Cor Bertrand

1. Gedurende het eerste decennium van de 20ste eeuw was Vaals een bescheiden dorp. Met de verruiming van de verkeersmogelijkheden werd dit anders. Er ontstond zoveel bedrijvigheid, dat een expansie tot een steedse gemeente niet kon uitblijven.

l)<1.:.'~ }:'; ." J

2. Aan de in 1909 nag primitieve Kerkstraat in Vaals nam de robuuste St. Pauluskerk een dominerende plaats in. Zij boezemde de voorbijgangers ontzag in.

3. De Viergrenzenweg vormt een integraal onderdeel van de bebouwde kom. In 1921 was dit allerminst het geval, zoals deze kaart van Vaals en van de Duitse "Schneeberg" demonstreert. Slechts een huis, het pand Dresse, vie I aan de voor de rest nog "maagdelijke" weg te bespeuren.

4. In de schaduw van de gemeentetoren beyond zich in 1916 nog het verenigingsgebouw voor katholieke organisaties, het Patronaat geheten. Omdat het ruimte moest maken voor de aanleg van een parkeerterrein, zit er voor de toren niets anders op dan auto's van de vele kooplustige bezoekers van Vaals te bewaken: steevast van internationale samenstelling:

Nederlanders, Belgen en Westduitsers.

~c:1z:ebe:1 am ier-Landerblick

1.1, I/;. 'I

," ... ~

fjl<-'

J ? ?

~

J{arteliike ~r6eten uan Nederland, Duitschland, :Bel~ie en eutraal-~e':ie:

5. Deze kaart dateert van voor 1918. Tot dat jaar bestond immers nog het dwergstaatje Moresnet. Het grensde aan drie landen en ging op in het koninkrijk Belgie. Zolang het neutraal gebied existeerde, kon Vaals coquetteren met een Vierlandenpunt, bewaakt door martiale figuren in het uniform van hun land.

Vaals Hoek-Kerkstraat

6. Meer dan een halve eeuw geleden behoefden de inwoners van Vaals nog niet beducht te zijn voor gemotoriseerd verkeer. Daarom kon de hoek van de Kerkstraat en het Wilhelminaplein dit arcadisch beeld te zien geven. Bezoekers van het opgeheven "Hotel de Hollande" en van het niet meer bestaande "Cigarrenhaus-GeldwechseI" A. Driessen, konden op hun gemak de straat oversteken.

7. Ret oudste monument van Vaals is het elfdeeeuwse Romaanse zaalkerkje van Lemiers. Ret werd meerrnalen verbouwd en gerestaureerd, ook gefotografeerd. In opdracht van de gemeente gebeurde dit in 1940, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.

.:ยป

,

8. Tussen 1910 en 1920 markeerde een rij fraaie bomen het ontmoetingspunt van de Nederlandse en de Duitse grens te Vaals. Zij sneuvelde onder de toenemende druk van het tijdperk van de auto. Om dezelfde reden bleef ook de mum met het erachter gelegen Redemptoristenklooster het wrede afbraaklot niet bespaard.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek