Van ziekenkoets tot ziekenwagen (1906-1945)

Van ziekenkoets tot ziekenwagen (1906-1945)

Auteur
:   Dr. K.J.J. Waldeck en drs. T.H. Gras
Gemeente
:  
Provincie
:  
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2634-2
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2-3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Van ziekenkoets tot ziekenwagen (1906-1945)'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

18 FordT (1915)

Hoewel op het chassis van deI-Ford in vele landen vo oral tijdens de Eerste Wereldoorlog talloze ambulances werden gemaakt, zijn er weinig voorbeelden van in Nederland gevanden. In zekere zin is deze I- Ford van de gemeente Haarlemmermeer dus een unicum.

Mede op aandrang van de plaatselijke afdeling van het Rode Kruis besloot de gemeente Haarlemmermeer in 1921 een bedrag van f 27 50 uit te trekken voor een ziekenauto. Het Rode Kruis zau oak een bijdrage leveren van

f 906,95 en zorgen voor de bemanning. Deze eendracht was mogelijk gemaakt door de heer Slob, die behalve burgemeester oak voorzitter van de Rode- Kruisafdeling was.

Voor de aanschafbelandde de gemeente in 1925 bij de Amsterdamsche Rijtuig Maatschappij, die oak de ambulances aan de GG & GD van de hoofdstad leverde. Het werd vermoedelijk een tweedehands chassis. Over de opbouw werd het volgende afgesproken: ... dat aan weerszijden van de carrosserie op symmetrische wijze twee vierkante vaste ruiten (dus in 't gehee1 vier) worden aangebracht van wit Fransch glas (dubbe1dik) en koperen roedjes worden gemaakt om voor deze ruiten schuifgordijntjes te kunnen spannen.Yerder verzoek ik U den wagen donkerblauw te doen schilderen met een wit biesje. De ambulance werd na enige demonstraties in oktober 1925 in dienst gesteld.24

19 Spyker (1915)

In Utrecht had de Nederlandse Auto Ziekenvervoer Onderneming (NAZO) van dr Essers vanaf 19 12 een filiaal. In dit filiaal stand een ambulance met chauffeur. Die haalde een arts op bij het ziekenhuis en toog dan naar de plaats van een ongeval. Er was met de gemeente een bijzondere afspraak, die voorzag in een garantie voor 150 ritten per jaar. Kwam het aantal daarboven dan mocht de NAZO het tarief verdubbelen. Dit dreigde de gemeente Utrecht te veel

geld te kosten en ze besloot daarom zelf een ambulancedienst op te zetten.':"

De gemeente Utrecht began

zijn wagenpark ziekenwagens niet onder de maat met een zware auto, waarvoor dubbellucht op de achterwielen noodzakelijk was. Een forse luchthoorn aan de bestuurderszijde

danig opvallen. Een minuscuul ruitje gaf de bestuurder de mogelijkheid am achterin te kijken. De Spyker bleef tot 1 93 1 in dienst bij de Utrechtse GG & GD (zie oak 36).

moest in die dagen al voor een veilige doorgang zorgen. Het rode kruis was verborgen onder de luifel voor de bestuurder en begeleider. Ziekenwagens mochten niet te veel als zo-

20 Spyker (ca. 1916) Een toepassing in Nederland van deze Spyker met aanhangwagen is niet bekend.

Van dit type wagen zijn twee stuks ten geschenke aangeboden aan het Belgisch Rode Kruis comite Nederland. De eene is een geschenk van mevrouw de douniriere Jhr. S. Storm de Grave, de andere van de N.V Algemeene Garage- en Automobiel Maatschappij, beide te 's-Gravenhage.

De ambulance-aanhangwagen bood plaats aan twee liggende gewonden. In de auto konden dan de zittende gewonden plaatsnemen. Iedere aanhangwagen had een haak, zodat door een auto meer van dergelijke aanhangwagens getrokken konden worden.

Deze wagens zijn ontworpen door de heer R.H.M. van der Loo, directeur van de Algemeene Garage- en Automobiel Maatschappij te Den Haag en werden ook in die inrichting vervaardigd. De Rubberfabriek Vredestein te Loosduinen was zo

welwillend voor het goede doel, gratis af te staan, ter monteering om een der wagens, een compleet stel buiten- en binnen banden, 820 x 120 ...

aldus een artikel in De Auto van 1916.27

2 1 a Spyker (ca.1916) Oak deze Spyker werd vervaardigd bij de Rijks-AutoWerkplaatsen in Delft, mogelijkerwijs voor het Nederlandse leger en het N ederlandse Rode Kruis tijdens de mobilisatie.

In de mobilisatie heeft het Rijk een aantal roode-kruis-auto's laten aanmaken voor het vervoer van zieken en gewonden. Deze zijn sedert de mobilisatie overcompleet geworden. En thans is men op de gedachte gekomen, die overtollige auto's aan gemeentebesturen en ziekenhuizen te verhuren.

Onder de klan ten waren ziekenhuizen te Tilbmg, Zutphen, Leeuwarden en 's-Hertogenbosch. De verhum werd geregeld door de afdeling ConstructieWerkplaatsen van het Staatsbedrijf der ArtillerieInrichtingen, gevestigd te Delft. Zij hadden hiervoor standaard verhuurovereen-

komsten. Onderdeel daarvan was dat de huurder zelf een chauffeur moest leveren die ... te voren bij ons een proef van bekwaamheid moet komen afleggen.

Het kenteken van deze auto was H-165 66 (Zuid-Holland). Tot in de jaren vijftig had den legervoertuigen nag gewone, provinciale

kentekens. De fraaie afwerking getuigt van vakmanschap van deze zware carrosserie, die alleen met dubbellucht op de achterwielen gedragen kon worden."

een besneeuwde omgeving op de Rijks-Auto-Werkplaatsen te Delft laat een drietal stoere handwerkslieden het resultaat van hun noeste arbeid zien: de contouren van een nieuwe ziekenautomobiel.

21 b Het vakmanschap wordt op deze foto nag eens gedemonstreerd. In

lla Hupmobile 2.75 x 1.14 M. chassis (ca. 191 7) In De Auto schrijft de heer M. Martijn 'Van een prachtcarrosserie' over deze Hupmobile met een koningsblauwe met zwarte carrosserie van Gips & Jacobs uit Utrecht. Hij was opgebouwd voor de Kennemer Autogarage (de firma Stikkel, Oly en Ten Zeldam) te Alkmaar. Martijns artikel begint met een forse litanie op de rondrijdende ziekenauto's of ambulancewagens, ... noem het vervoermiddel van zieken en gewonden zoo ge wilt. Vele ziekenautos zijn heden ten dage reeds op verre afstand aan den eigenaardigen, plompen, om niet te zeggen, bijzonder onaesthetische vorm te herkennen, die helaas niet bij machte is, binnenin aan practisch nut te vergoeden, wat er buiten uit gebrek aan behoorlijk gevoel voor proporties wordt misdreven. Zoo 'n misbaksel van een wagen, hij moge

dan nog zoo nuttig zijn, doet altijd denken aan iemand die contrefait is, aan het bekende mannetje, met de bekende korte beentjes en het bekende, maar daarom niet minder geweldige waterhoofd. En daarom doet het ons zoo'n groot genoegen, in deze regelen te mogen gewagen

van een ziekenauto, die van binnen voor alles - en met het volste rechteen eerste klas gebruikswagen pretendeert te zi jn en naar ui terli jk kan wedijveren met de fraaiste, luxe-auto's van het limousinetype.

Dan gaat hij verder met een haast barokkerige lofzang:

Het is een knap stuk werk, knap, bijzonder knap van uitvoering, maar voor aUes smaakvol en breed van opvatting.28

llb Hupmobile 2.75 x 1.14 M. chassis (ca. 1917) Het interieur van deze ziekenauto is afgewerkt met Cuba mahoniehout in de natuurlijke kleur, met esdoorn en rood marokijn leer afgezet! Met het oog op het reinigen met desinfecterende en dus bijtende stoffen is de betimmering gepolitoerd en tweemaal gelakt.

Alle voorwerpen zijn rammelvrij gemaakt. Alle schroeven zijn volmaakt weggewerkt. De wagen heeft een spreekbuis, een kantine met horloge, een spiegel boven de fonteinbak, een paraplubak met waterafvoer. Een jassenhaak, een bloemenvaas, tot zelfs een warme stoof vo or

twee personen, waarvoor de warmte wordt verkregen van de uitlaatpijp.

23a Benz4-cil.(1920) Toen het aantal ritten in de gemeente Utrecht bleef toenemen, werd in 1 9 19 op de begroting een bedrag van f 19.000 uitgetrokken voor een nieuwe, tweede ziekenwagen naast de Spyker (zie oak 19). Niemand wilde echter de opdracht aannemen, omdat men te veel orders had voor seriebestellingen! In 1921 vernam men, dat in Stuttgart twee wag ens klaarstonden voor een opdrachtgever, die de wagens niet afkon nemen omdat hij failliet was gegaan. Dr. Schuckink Kool, directeur van de Geneeskundige Dienst, en een heer Van Driel zijn toen spoorslags naar Stuttgart afgereisd. Men kocht aldaar eerst een van beide auto's voor de helft van het begrote bedrag, maar de tweede volgde

toen al snel. Beide Benzwagens bleven tot 1940 in dienst.

Bij de ingang van het Diakonessenhuis aan de Oude Gracht in Utrecht wordt dominee]. Quast, oud-

voorzitter van het huis, overgebracht van het au de naar het nieuwe ziekenhuis, dat in 192 9 aan de Bosboomstraat betrokken werd. Zuster Fija Keuvelaar - in het midden met haar

gezicht naar ons toe - was daarbij behulpzaarn."

23b Benz 4-cil. (1920) Vermoedelijk het broertje van de Benz van de vorige foto bij een demonstratie van het Pulmotor-beademingsapparaat aan de oever van het Merwedekanaal. Verpleger Van Vuuren (rechts) verleent samen met dr]. H. Tuntler eerste hulp. Tuntler was van 1938 tot 1947 directeur van de GG & GD van Amsterdam en daarna hoogleraar sociale geneeskunde in Groningen. Aan de rechterzij de naast de Benz kijkt met regenjas en hoed de chefverpleger, de heer Kreugel, toe. Overigens droeg iedereen op deze fota een hoofddeksel. Twee mensen hebben hun hoed afgedaan.

De een ligt op de reservebanden, de ander links in het gras! Het slachtoffer zal hem wei in het water kwijtgeraakt zijn.

24 Crossley 4-cil. (ca. 1921)

De Gemeentelijke Geneeskundige Dienst van Rotterdam schafte in 1 922 naast twee Crossley's oak twee Delage's aan. Net als de twee Delage's waren oak de Crossley's opgebouwd door de rijtuigbouwer Pennock & Co. uit 's-Gravenhage. Er stand er altijd een in reserve. Een ziekenauto was gestationeerd op de Linker Maasoever bij de Eerste Hulppost aan de Maashaven (zie oak 26).

A1 in 1921 kreeg de ambulancedienst een taak bij het vervoer van zwangere vrouwen en pasgeborenen naar de Kraaminrichting. In plaats van couveuses werd gebruik gemaakt van' een gewatteerd teenen

mandje, verwarmd door een kruikje', hetgeen 'opperbest' voldeed ... aldus Lieburg." Een 'babylance' avant la lettre dus.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2021 Uitgeverij Europese Bibliotheek