Varik en Heesselt in oude ansichten deel 3

Varik en Heesselt in oude ansichten deel 3

Auteur
:   Wim Akkermans
Gemeente
:   Neerijnen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0177-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Varik en Heesselt in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Sinds het vorige boekje Varik en Heesselt (deel 2) verschenen is zijn er alweer wat jaren verstreken en nog regelmatig wordt er naar gevraagd. Met de uitgever is destijds de afspraak gemaakt om een derde deel uit te brengen. Door vele jaren van verzamelen en de bereidheid van mensen om materiaal af te staan is het weer gelukt om 38 foto's van tekst te voorzien. De foto's en verhalen gaan over de eerste zestig jaar van de vorige eeuw. In het begin van die eeuw vormden we, zoals elders op het platteland, nog een vrij gesloten gemeenschap. De meeste mensen werkten in de landbouw. Het waren veelal gemengde bedrijfjes met wat vee, akkerbouw en fruit. Vooral de kersenteelt was in de eerste helft van de twintigste eeuw erg belangrijk. Langzaam verdween de teelt van hoogstamkersen en daarmee ook de spreeuwenkeerder, die met veel lawaai van 's morgens vroeg tot 's avonds laat de kersen probeerde te beschermen tegen deze veelvraten, die met hun scherpe snavels de kersen onverkoopbaar maakten. Ook werd veel aan huisslachting gedaan, vooral varkens werden vet gemest en het was heel normaal een varken met de kop naar beneden op een ladder te zien hangen. Werd het geslachte dier door de keurmeester goed bevonden, dan kwamen er een paar grote paarse stempels op te staan. Bijna alles werd gebruikt voor o.a. balkenbrij, zult, smout en kaantjes. Hammen en worsten werden gerookt of gezouten en gingen dan in een spekkuip of Keulse pot. Heerlijk waren ook de gedroogde zoete- of zure appelstukken die meestal werden gegeten met bruine bonen. Het drogen gebeurde bij een bakker of op de steenfabriek. Héél belangrijk voor de werkgelegenheid hier was de Heesseltse steenfabriek. Ook horen we zijn sirene niet meer die op vaste tijden de hele omgeving liet horen hoe laat het was. Zoals in bijna alle plaatsen in ons land waren er o.a. de melkboer, een smid, enkele cafés, een schoenmaker, aannemers, vervoerders, winkeltjes, vissers, een parlevinker, fietsenmakers en een klompenmaker. Een aantal van hen zien we in dit boekje terug. Doordat na de Tweede Wereldoorlog mechanisatie, techniek en schaalvergroting toenamen verdwenen veel van deze beroepen. Door de toenemende mobiliteit vonden deze mensen steeds vaker werk elders. Eind jaren veertig werden de eerste woningwetwoningen gebouwd die voor een deel bewoond gingen worden door bewoners van oude dijkhuisjes, welke vaak in slechte toestand verkeerden en waarvan de meeste dan ook werden afgebroken. De wat ouderen onder ons zullen het zich nog herinneren; het winkelhuis van de familie Udo, boven aan de stoep van de Grotestraat. Voor het huis stond een bankje (leugenbankje) onder enkele fraaie scheerlinden en met een prachtig uitzicht over rivier en uiterwaarden, waar zwart- en roodbonte koeien rustig graasden. Ver boven alles uit kon je het jubellied van de leeuwerik horen. Daar kwamen op zondagochtend nogal wat mannen bijeen en dan was het regelmatig: "Hedde ut al gehurt?"
Tot slot een dankwoord aan allen; voor hun verhalen, de koffie, foto's en het geduld bij het zoeken naar de juiste namen. Mochten er toch nog fouten ingeslopen zijn, wat niet altijd te voorkomen is, dan hoop ik dat u dat voor lief wilt nemen. Verder wens ik u veel kijk- en leesgenoegen, met bekende en hopelijk dierbare herinneringen.

1 Hervormde kerk Heesselt

Als men het dorp Heesselt via de dijk nadert valt al snel het sierlijke kerkje op dat uitrijst boven wat huizen en het groen. Kom je vanuit de Kerklaan met zijn mooie oude eiken, dan lijkt het geheel veel groter. Bij het kerkje is ook een begraafplaats waar je veel bekende familienamen tegenkomt. Er is o.a. een grafzerk die ons herinnert aan een tragische gebeurtenis op 12 maart 1929, toen op de grens van Heesselt en Opijnen mensen tussen enkele kribben stonden te kijken naar de ijsbrekers die vanuit de richting Zaltbommel naderden. Toen plots het ijs begon te kruien raakten vier mensen bedolven onder meters hoge ijsschotsen en kwamen daarbij om het leven. Op de zerk staan de namen van de drie inwoners uit Heesselt die er begraven zijn: moeder Van Ballegoijen (64 jaar), haar dochter Geertje (26 jaar) en zoon Hendrik (28 jaar). Het vierde slachtoffer was C. Kleij uit Opijnen. De toren van het kerkje dateert uit de 15e eeuwen

werd enkele eeuwen later geheel opnieuw ommetseld, het staat nu op de monumentenlijst. Tegen de bestaande toren van de oude kerk werd in 1849 een schip in neogotische stijl gebouwd. Wat later in de tijd, in 1887, werd er tegen de noordzijde van het schip ook nog een nieuw portaal aangebouwd. De inwijding van de nieuwe Hervormde Kerk vond plaats op de eerste zondag in juni 1888. In de toespraak die gehouden werd door dominee Oudegeest, predikant te Heesselt en Opijnen, kwam duidelijk naar voren dat hij héél blij was met het naar zijn mening, keurige kerkje. Het ontwerp voor de kerk was van de Haagse architect J.J. van Nieuwkerken. De bouw stond onder toezicht van de heer Bodde en werd uitgevoerd door de gebroeders Roelofs, aannemers te Opijnen. Deze foto werd genomen eind jaren twintig.

2 Steenfabriek

We verlaten het kerkje en gaan via de bakkersstoep de dijk op, vóór ons stond de steenfabriek met de grote vlamoven, héél veel droogrekken, hutten en de grote schoorsteen die ongeveer 60 meter boven alles uitstak. De binnenwand van de taps toelopende schoorsteen was opgebouwd uit vuurvaste steen, de buitenwand bestond uit gewone bakstenen van Waalformaat die in de eigen of nabijgelegen fabriek werden geproduceerd. Als we de weg naar beneden volgden kwamen we aan op het fabrieksterrein. Op de foto zien we van links naar rechts: Drikus van Driel, Aai van Driel en Huibert den Uil. Zij staan op de wal (of leemkuil). De leem werd daar van uit de uiterwaarden gestort. Achter hen zien we één van de twee baggermachines van het bedrijf, de baggermolen die we hier zien werd elektrisch aangedreven, de tweede machine die op de uiterwaarden in gebruik was, werd aangedreven door een dieselmotor. Links onder het afdak bevond zich een steenmachine waar de grond in werd gestort. Ook zijn er nog enkele volgeladen grondkarren te zien. In de steenmachine werd de klei/leem gemengd. Het mengsel werd daarna verder getransporteerd en in steenvormen geperst.

3 Steenfabriek

Nog wat verder terug in de tijd, begin jaren dertig, staan we hier bij één van de droogrekken. Tussen het werk door ging men even op de foto: van links naar rechts Jan v.d. Garde, kijkend over zijn schouder Jan van de Pol, Willem van Driel, Wim Vermeulen, daar wat achter waarschijnlijk Hent van Driel, Rien van het Hoofd en Basje de Ruiter. Op de kar liggen de steenvormen van waaruit de stenen in de rekken werden geschoven. Als ze na enkele weken (afhankelijk van het weer) droog genoeg waren werden ze eenmaal een kwartslag gedraaid om verder te drogen. Waren ze droog genoeg dan werden ze in een voorraadruimte opgeslagen van waaruit ze naar de oven gingen om bij een temperatuur van ± 1000 graden gebakken te worden. Bij de foto zien we een uitnodiging voor het bijwonen van de feestavond op 3 april 1948. Dit ter gelegenheid van het 65-jarig bestaan van de Heesseltse steenfabriek.

4 Onderscheiding

We nemen afscheid van de steenfabriek met een feestelijke gebeurtenis. Op donderdag 5 september 1963 loeide de sirene van de Heesseltse steenfabriek waarop alle medewerkers zich naar de kantine begaven, niet wetend wat hen te wachten stond. Als eerste kregen zij te horen dat de heer J.E Polderman tot directeur was benoemd, hij nam de plaats in van wijlen de heer J. van Thiel de Vries. Verder werd er aan negen personeelsleden een onderscheiding uitgereikt. Nadat Burgemeester Westerbeek van Eerten de heer Polderman had gefeliciteerd met zijn benoeming merkte hij op dat hij op de eerste plaats aanwezig was als vertegenwoordiger van H.M. de Koningin met het doel aan twee personeelsleden, de heren Huibert van Zandwijk en Teunis Aldus de eremedaille in zilver, verbonden aan de Orde van Oranje Nassau uit te reiken. Zij waren 50 jaar aan het bedrijf verbonden. Behalve deze Koninklijke Onderscheiding ontvingen zij ook nog uit handen van de heer Van Lookeren Campagne de oorkonde en de legpenning van de Maatschappij voor Nijverheid en Handel. Deze onderscheiding ontvingen ook, achteraan op de foto van links naar rechts: Teunis van Zandwijk. Hannes Zalm, Gerrit van Driel, Cornelis van Vugt, Willem van Driel, Johan van Rhijn en Art Peterse.
Zittend: de twee geridderden; links Huibert van Zandwijk en rechts Teunis Aldus met in het midden de nieuwe directeur Jan Felix Polderman.
Bij drie van de heren zien we op hun jasje nog het embleem van de Heesseltse steenfabriek.

5. Verdwenen huisje

Begin jaren vijftig stonden hier in de deuropening mevr. van Vugt-Schouten met haar twee dochtertjes Nellie en Hannie. Het is waarschijnlijk één van de laatste foto's van dit huisje want het werd in die jaren afgebroken. Op de foto zien we in het schuurtje nog een paardenkar. Het perceel links (de Friesche akker), evenwijdig aan de Gemeneweg, was beplant met kersenbomen en was in die tijd eigendom van Cornelis van Houselt. Nog voor het oude huisje werd afgebroken werd er een nieuw huis naast gebouwd door de fam. C.J.M .van Vugt. Begin jaren negentig is ook dat huis i.v.m. met de destijds geplande dijkverzwaring alweer afgebroken. Niets is meer te zien van waar ooit deze twee huisjes hebben gestaan, nu lopen er regelmatig koeien of schapen. We gaan naar de plaats waar ze stonden; komende via de Gerestraat vanuit Heesselt sla je linksaf de Gemeneweg in, net onder de stoep kon je voor het oude huisje van de fam. Temminck linksaf, een uiterwegje op; aan het eind daarvan stond het huisje wat we zien op de foto. De Friesche akker werd in de jaren vijftig aangekocht door de fam. W. van Wetten.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek