Veendam / Wildervank in oude ansichten

Veendam / Wildervank in oude ansichten

Auteur
:   G.H. Streurman
Gemeente
:   Veendam
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4104-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Veendam / Wildervank in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

De doopsgezinde kerk met de stijlvolle witte pastorie aan het Boven-Oosterdiep te Veendam, waar Os. A. Winkler Prins resideerde van 1850 tot 1882 en waarin hij de eerste druk voltooide van zijn beroemd geworden encyclopedie. Het huis werd helaas verwoest bij de grote brand van 1906. De kerk, hoewel iets verbouwd, dateert van 1849 en werd op 18 november van dat jaar ingewijd door Ds, P. W. van Zutphen. Daarvoor had er reeds een oudere kerk gestaan, die in 1768 was gesticht en weer daarvoor was men, na veel moeilijkheden van hogerhand, bijeengekomen op een vergaderplaats aan het Boven-Westerdiep tegenover de Kleine Laan, ook wei Koningslaan geheten. Aan het eind van de wijk ziet men de aardappelmeelfabriek van D.W.M., Duintjer, Wilkens, Meihuizen, in prille jaren, gesticht in 1871. V66r de fabriek ligt een aardappelschip. In het schippershuisje tussen pastorie en fabriek woonden jarenlang opzichters van de fabriek, o.a. de familie Prummel en na een verbouwing de familie Schekermans.

33

WILDERVA 'K

Pastcr.e en Kerf< der Geref. Gcmec!'~e

34

Het eerste kerkje van de gereformeerde gerneente in Wildervank werd gebouwd in 1831. Dit werd spoedig te klein en reeds in J 84 J kon op dezelfde plaats een grotere kerk worden gesticht, die hier is afgebeeld met links de later gebouwde pastorie aan het Oosterdiep. Deze kerk werd ingewijd door Ds. J. G. Huiskes en heeft ruim zestigjaren dienst gedaan.

De derde gereformeerde kerk in Wildervank, op dezelfde plaats als de vorige en gereedgekornen in 1903. Het ontbreken van torens bij de vroegere kerken is bij deze nieuwe zo ruimschoots vergoed, dat de kerk zelf er iets door gedrukt wordt. Maar het is op zich zelf een mooi slank bouwwerk, waarin het boven het aardse gedoe uit willen rijzen stijlvol is gesyrnboliseerd. Hier, evenals bij de katholieke kerk in Veendam, ligt de ingang in de oostgevel, aan de hoofdweg, waar, volgens de traditie, het koor zou moe ten liggen.

36

De gereformeerde gemeente in Veendam werd kort na 1834 gesticht door Ds. H. de Cock van Ulrum, maar werd in 1845 al weer ontbonden. In deze elf jaren werden de diensten gehouden in een paar particuliere huizen. In 1858 werd de gemeente opnieuw opgericht en werd een kerk gesticht op de plaats van de latere pastorie aan de Nieuwe Laan. In 1863 werd, westelijk van de oude, een nieuwe kerk gebouwd, die in 1906 door de hier afgebeelde werd vervangen. Op de plaats van de oude kerk kwam de pastorie te staan. De eerste vaste predikant was Ds. F. Hulst (1860- J 864). Een paar latere bekend gebleven voorgangers waren Os. F. G. Petersen (1900-1920) en Os. N. Postema (1920-1945). Kerk en pastorie zijn intussen verdwenen om op een er achter gelegen groot terrein te worden vervangen door een stijlvol modern kerkgebouw met alJerlei vergaderruimten, een soort cultureel centrum, dat in 1964 in gebruik genomen werd. Evenals in vele plaatsen elders hebben zich ook hier de "Vrijgemaakten" afgescheiden van de synodale kerk.

Het was nog al ver loren van Ommelanderwijk naar de hervormde kerk in Veendam; daarom besloot men in 1845 daar ook een kerk te bouwen, misschien ook om de in die tijd veldwinnende aanhangers van Ds. de Cock voor te zijn. Op 2 I oktober van datzelfde jaar werd een afzonderlijke gerneente gesticht: op 27 november vond de eerste kerkeraadsvergadering plaats, waarin als eerste predikant beroepen werd Ds, G. Horreus de Haas, die op 25 maart 1846 zijn intrede deed.

38

De vrij evangelische gemeente kwam, na eenjaar voorbereiding, tot stand in 1881. In dat jaar werd ook een kerk gesticht aan het Boven-Westerdiep in Veendam en in 1884 de grote pastorie, die "Villa Maria" werd genoemd naar de vrouw van de eerste hulpprediker J. van Petegern, die in 1880 al in functie was gekomen en zijn gemeente heeft gediend tot aan zijn dood, 29 maart 1914. Man van eenvoudige afkomst, met grote gaven van geest, gernoed en godsvrucht, kreeg hij in wijde omtrek een grote aanhang. Hij ontfermde zich in 't bijzonder over landlopers en drankzuchtigen, die hij vaak dagenlang in zijn grote huis opnam. Ais medisch adviseur fungeerde dokter Brongers. Hij was gezien bij hoog en laag. In het gedenkboek "Veendam 300" heeft Frans Spiekrnan een warm gesteld hoofdstuk aan hem gewijd. In 1924 kwam een scheuring in de gemeente; de uitgetredenen kregen een eigen predikant en een nieuw kerkgebouw in de Aestraat, maar in 1952 is men weer bij elkaar gekomen en is de oude kerk aan 't Westerdiep afgebroken.

Omstreeks 1750 hadden de Joden van Veendam en Wildervank een vergaderlokaal dat dienst deed als synagoge en gesticht was door Frederik Simons. In J 798 werd een echte synagoge gebouwd, die in J 892 vervangen werd door de hierbij afgebeelde aan het Boven-Oosterdiep. Deze synagoge werd afgebroken na de Tweede Wereldoorlog, daar helaas aile Joden, op een enkeJe familie na door het "Herrenvolk" waren uitgeroeid. Later is vlak bij de plaats, waar de synagoge had gestaan, uit enkeJe overgebleven brokstukken en ornamenten een gedenkteken opgericht.

40

Het eerste, in november 1908 benoemde "ijsbestuur" van het sportterrein in Veendam: v.l.n.r. in burger: F. ten Horn, H. J. Doornbosch, H. van Halteren, J. N. Wilkens en J. S. Thedinga. In sportcostuum de schaatsenrijder Henny Kalt uit Leeuwarden, die in de eerste wedstrijd bij kunstlicht op deze baan, 27 februari 1909, op alle drie afstanden, 500 - 1500 en 3000 m de gouden medaille won.

De in 1892 opgerichte Veendammer wielerclub V.LO.S., "Vooruitgang is ons streven". Staande van l.n.r. Peter ten Horn, Bernard Lingbeek, Jan Schuur, Piet Nanninga, deftig met vaandel; dan Ei1dert Branbergen, Piet A. Zeven en Johan Thedinga. Liggend Harm Huisman en Herman Bakker. De club deed ook aan zaalrijden in 't hotel-cafe Everts van de gebroeders Doewes tegenover Veenlust.

41

42

Foto uit 1899 van leden en directeur van de eerste, in 1893 opgerichte, Veendammer gymnastiekvereniging, genaamd T.H.O.R., "Tot Heil Onzer Ribbekast". Genummerd: I. N. Dallinga; 2. H. H. van Linge; 3. H. J. Doornbosch; 4. J. N. Wilkens; 5. M. J. Huber; 6. G. Oving; 7. J. Duintjer Mzn.; 8. H. H. Nanninga; 9. directeur W. Verwey; 10. J. W. Wollerich; II. H.J. Smith; 12. J. van der Ploeg.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek