Veendam / Wildervank in oude ansichten

Veendam / Wildervank in oude ansichten

Auteur
:   G.H. Streurman
Gemeente
:   Veendam
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4104-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Veendam / Wildervank in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

De voetbalvereniging Veendam I in het seizoen 1911-1912. Van l.n.r. voorste rij: J. Leeuwerke, A. Wilkens, E. van Linge, J. Bentum, E. Pals; middelste rij: K. Bentum, H. H. Buzeman, J. Wilkens; achterste rij: J. Schekerman (aanvoerder), Joh. Smits, H. Muller.

43

Groet uit Borgercompagnie bij 't Cafe Drijfholf.

44

De Borger Compagnie werd in de 17de eeuw gesticht door enige welgestelde Groninger "borgers", die hier het veen ten zuiden van Sappemeer aan de snee brachten. Een paar bekende burgers in deze groep waren Prof. Johannes Borgesius, Haijko en Jacob Haijkens en Johan Come lis Spiel. Dit stuk van de gemeente Veendam heeft lang z'n landelijk karakter bewaard. Er he eft bij de brug in de Lange Leegte enige jaren van 1897-1936, een aardappelmeelfabriek gestaan, "De Eersteling", de eerste cooperatieve fabriek in deze sector, maar verder is Borgercompagnie verschoond gebleven van ontsierende industrievestigingen. Jammer genoeg is de grote korenmolen verdwenen. Jarenlang zorgden de dames Drijfholt in hun cafe tegenover het bruggetje, tweede huis van links, voor wat gezelligheid in de langgerekte plaats.

Greet uit Zuidwending

De naam Zuidwending is ontstaan uit Zijdwending, een zijkanaal van de Ommelanderwijk, die zich bij Giezensbrug naar het noord-oosten afsplitst. In 1649 kornen voor dit kanaal de namen Ommelander Kruiswerk en Meedemer Hoofddiep voor. In 180 I werd langs de wijk een weg aangelegd tot aan het buitentje "Drieborg", dat lag tussen Giezensbrug en de knik van de wijk naar het oosten. Deze weg werd later doorgetrokken naar Pekela en werd daarna voorzien van een tramlijn, die deze plaats verbond met Veendam. Op vrij grote afstanden van elkaar waren de oevers van het kanaal door smalle draaibruggen met elkaar verbonden. Aan de landskant lagen hoofdzakelijk de boerderijen, maar er kwam ook een aardappelmeelfabriek van O. J. Meijer.

45

mmeland rwijk

46

De Ommelanderwijk werd gegraven op last van de Ommelander Compagnie, die de ontginning van de Meedener venen, vroeger bezit van het klooster te Heiligerlee, op zich genomen had. De deelgenoten waren Ommelander adellijke heren, o.a, Bern. Coenders, O. J. Rengers, Joost Lerve, U. van Ewsum. Hun administratiegebouw was het latere buiten Veenlust, gelegen aan het Oosterdiep, vlak tegenover de Molenstreek, het begin van de wijk tot Giezensbrug. In 1789 werd langs de wijk een rijweg aangelegd, die in 1819 werd doorgetrokken naar "de Pekel". Ommelanderwijk is al jaren plaatsnaam. In 1953 bestond "De Wieke" 300 jaar, tegelijk met New-York. De beide wereldsteden hebben toen OOfkonden en gedenkpenningen uitgewisseld! Aan de Molenstreek verrezen enkele grote industrieen, zoals O. J. Meijer's dextrinefabriek N.V., de cooperatieve strocartonfabriek "De Vrijheid", de Strostoffabriek "Phoenix" N.V., het .Jevenswerk", zoals hij het zelf noernde, van Anton Pouli Wilkens.

De buitenplaats Veenlust aan het eind van de 18de eeuw, na enige verbouwing ontstaan uit het Ommelander Huis, waar de Heren van de Ommelander Compagnie eertijds vergaderden. Het werd door verschillende families bewoond, van 1814 tot 1882 door de familie Engelkens. Toen werd het op afbraak verkocht aan J. Mulder Tzn., met als borgen J. Wilkens Kzn., J. Duintjer Ezn .? R. Scholtens en D. B. Bosscher. Bedoeling was op deze centrale plaats een nieuw gebouw op te trekken met veel zaal- en vergaderruimte, waaraan het steeds groeiende Veendam behoefte kreeg.

47

48

Het houten "Duitsche Restaurant" op de wereldtentoonstelling te Amsterdam in 1883, zoals het in Veendam herrees, nadat het door enkele ondernemende Veendammers was opgekocht, per schip naar Veendam was vervoerd en weer was opgebouwd, boven een grote kelderruimte, op de plaats van het oude Veenlust, dat was afgebroken. Er werd een vereniging opgericht, "De Societeit Veenlust" en het gebouw werd eind augustus 1884 feestelijk ingewijd. Meer dan een halve eeuw heeft dit romantisch gebouw, met een zaal voor 350 personen, voldaan aan de behoefte aan grotere en meer zaal- en vergaderruimten dan in de bestaande hotels beschikbaar waren. Het werd het centrum van cultureeJ leven voor Veendam en wijde omtrek. In 1929 werd er een grote bioscoop- en toneelzaal voor 700 personen bijgebouwd en na de Tweede Wereldoorlog werd het hele voorste gedeelte, nog altijd tot droefenis van velen, vervangen door een strak modern gebouw, voor iedereen toegankelijk.

Al voor de grote uitbreiding in de jaren 1910-1916 werd nog onder burgemeester Ubbo Wilkens, het weiland tussen het bos van Veeniust en de Verlengde Stationsstraat, de Iatere Van Beresteynstraat, omgetoverd tot een prachtig in het centrum gelegen sportterrein met overdekte tribune en consurnptietent. Tal van sportdemonstraties, harddraverijen, paarderennen, tentoonstellingen enz. trokken duizenden mensen. Het was ook de aangewezen plaats voor het afsteken van vuurwerk. 's Winters kon het hele terrein onder water worden gezet en fungeerde het ais ijsbaan. Het was een glorietijd voor de "Harddraverijvereniging", het "IJ sbestuur" en de "Vereniging voor Volksvermaken".

49

50

Onder burgemeester D. H. Bosscher werd dit gebouw in 1858 in de Kerklaan van Veendam gesticht ten behoeve van het "Gymnasium", dat een Latjjnse school; een zeevaartschool en een school voor modeme talen omvatte, met als rector van het geheel de directeur van de zeevaartschool Dr. G. de Jager Meezenbroek. Na de invoering van de wet van Thorbecke op het M.O. in 1863 kwam in 1866, met krachtige steun van Anthony Winkler Prins, een Gemeentelijke H.B.s. met 5-jarige cursus tot stand, die in dit gebouw werd ondergebracht en het daarin heeft uitgehouden tot 1911, toen onder burgemeester Van Beresteyn de Gemeentelijke H.B.S. werd omgezet in een Rijks H.B.S., die ondergebracht werd in een geheel nieuw gebouw, dat er nog staat aan de Winkler Prinsstraat. In het oude gebouw zijn ook nog ondergebracht geweest de Landbouwschool en de Landbouwhuishoudschool, maar succesievelijk werden aan de westzijde gedeeJten afgebroken totdat aileen aan de oostzijde een stuk overbleef waarin nu nog de Openbare Leeszaal is gevestigd.

Ambachrs chool. YEENDAM.

De Nijverheidsschool of Ambachtschool te Veendam werd aan het Boven-Oosterdiep aan de weg naar de fabriek van D.W.M. gesticht door de "Vereniging voor Technisch Onderwijs", die 12 maart 1901 werd opgericht. Het eerste bestuur bestond uit Mr. N. F. Wilkens, voorzitter, L. J. Tielemans, secretaris, H. A. Veenhoven, penningmeester, R. C. van Linge, H. Huizing, E. A. Wolda en H. Bos Wzn. De school werd 14 juli 1902 officieel geopend en fungeerde als zodanig totjanuari 1959, toen het nieuwe gebouw van de L.T.S. werd betrokken. De eerste directeur was G. C. Michell. Latere bekende directeuren waren C. Jes, J. Laan en tot heden A. de Jager. Het huis links was aanvankelijk directeurswoning.

51

Boeht Oosterdiep met Sarabrug in Veendam omstreeks 1890. Geheellinks een stuk van het grote, in 1883 gebouwde herenhuis van J. Wilkens Uzn., dat later voor vele doeleinden heeft gediend en kort geleden is afgebroken. Daarnaast de textielzaak van Sinnege, die in 1904 moest wijken voor het toen moderne huis van de jonge fabrikant en latere wethouder E. J. Duintjer Hzn. Is sinds kort een bankgebouw. Het lage huis ernaast bevatte een cafeetje, een bakkerij en een veerhuis voor de verzending van goederen per trekschuit. Afgebroken in 1895 om plaats te maken voor het herenhuis van Koert Meihuizen, dat later gekoeht werd door Jan Nico Wilkens, die er nog woont en nog altijd een betrouwbare vraagbaak is voor hen, die iets van de hi storie van Veendam willen weten. (Andere bronnen voor dit doel zijn ook nog steeds Mr. Henk van der Laan, seer. K.v.K., kweker Rutger Nieuwold en E. D. Looyenga). We gaan verder en staan voor het grote hotel "De Leeuw", met vlaggestok, waar tot 1879 de gemeenteraad vergaderde. Op deze plaats staan nu twee winkelhuizen. Het hoge huis naast het hotel was de apotheek van Steenhuizen. Dan kwam een kruidenierswinkeltje van B. Bakker en op de hoek van de Kerklaan een bakkerij van J. Venema, later vervangen door de grote textielzaak van Doombosch.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek