Velp en Rozendaal in oude ansichten deel 3

Velp en Rozendaal in oude ansichten deel 3

Auteur
:   H. Kerkkamp
Gemeente
:   Rheden
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0433-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Velp en Rozendaal in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

29. In de rij staan voor brood! 't Zijn droeve tijden als dit noodzakelijk is. In de Tweede Wereldoorlog kenden zelfs de Londense huisvrouwen, in het randgebied van de vrije wereld, dit zich opstellen om het krappe rantsoen deelachtig te worden. Ook thans zien we vaak lege planken op de verkoopplaatsen. Maar dit heeft een andere oorzaak. Driekwari eeuw geleden zou een bakker zich schamen te moeten antwoorden: "Niets meer voorradig." Nu zegt hij laconiek: "Uitverkocht." Bij regelmaat is deze brodeloosheid het meest commercieel. Voorheen gingen overschotten namelijk naar de varkens in de schuur. Hier staan de dorpelingen in de rij bij bakker Kruitwagen in de lJsselstraat tot de Kerkallee voor een gratis wittebrood van de Nijmeegse bakkers. Geduldig en blijmoedig schoof men op naar de volle korven (na de bevrijding in 1945). Op de linker foto wacht men geduldig op z'n beurt voor een pondje mager vlees bij slager Becks in de Emmastraat.

30. Op de bevrijdingsmorgen heerste op het bureau van politie (Woudoord) een koortsachtige bedrijvigheid. Commissaris Borstlap was uit ballingschap teruggekeerd. Patrouilles van de B.S. liepen met opgerichte hoofden en met veerkrachtige tred door de straten. Zij brachten dorpelingen die als "fout" bekend stonden op. Enkelen van deze "volkse vaderlanders" werden, ten aanschouwe van een honderdkoppige menigte, van hun haardos ontdaan, meer een veiligheidsmanoeuvre ten bate van de slachtoffers dan een wraakoefening. Velen hadden zich de uiteindelijke afrekening, getuige de benaming bijltjesdag (hier op 16 april 1945), anders voorgesteld. Op de foto is de kapper doende op het balkon boven de serre van het bureau van politie (Stationsstraat).

31. Onze Hoofdstraat omstreeks 1928. Rechts de enig overgebleven boom van vooraan in Velp tot de Emmastraat, in de tuin van "Latisana". Voorheen was de weg over de gehele lengte beboomd. Baron Torck diende een schaderekening in voor zijn in de Franse tijd gevelde bomen: ,,128 eiken à f 8 plus nog 64 stuks." Rozendaal bezat het recht van overpoot. Rechts het huis van mevrouw Schröder, de weduwe van notaris Schröder. Links enige stammen, "hoofd en armen afgesneeën", zoals Guido Gezelle het uitdrukt. Aanstonds zal de bijl aan de wortels worden gelegd. "Sterke stammen, kan dat wezen? / Edel volk, wanneer gij wachttet,/ langs den weg en schaduw smeet/ op die moegegaan versmachtte ... was 't iemand leed? / Vijandschap aan alle zijden/ woedt om uwe ellendigheid ... 't Deert mij zoo! " De Hoofdstraat van vroeger, met haar vele villa's met voor- en achtertuinen, werd een stijlloze verzameling van zakenpanden, vrijwel zonder enig groen. ,,'t Deert ons zo," zeggen velen Gezelle na.

32. Wie in de jaren 1946-1947 vanuit de stad zijn entree in het dorp maakte, werd door een reusachtige reclamezuil een "Welkom vreemdeling" toegeroepen. Dit was althans een spottende opmerking van deze en gene, die zich ergerde aan de wijze waarop het dorpsbeeld zich aan de binnenkomenden presenteerde. Na de sloop van de bouwval die eens de villa "Oldenhof' met daarin het streekmuseum was, vertoonde de gashouder zich in vollen lijve. Door een hoge flat werd sindsdien de kolos aan het oog onttrokken. Thans is hij - er zijn er drie geweest - gesloopt. Het plaatselijke gasbedrijf dateerde van 1865. Daaraan zijn de namen verbonden van de eigenaren-directeuren: Henny, Frucht, Bonnekamp en Van der Bijl! sr. In 1918 nam de gemeente de fabriek over. Het eigen produktiebedrijf van mijngas is thans een distributiebedrijf van Slochterens aardgas.

'VELP

nt Hoofd- en Wïlhelminastraat

33. Vooraan in Velp is het punt waar de meeste bezoekers van het dorp binnenkomen. Het meest gefotografeerde tevens. Oorspronkelijk was het een vijfsprong. maar na de Franse tijd werd een van de wegen omgelegd: de Oranjestraat. De eigenares van het voormalige "Latisana" wenste een grotere tuin achter haar huis. Een oud stukje van de straat is nog aanwezig en dient als in- en uitrit van een au tozaak, De kiosk links heeft een tijd op het terrein van de remise van de paardetram aan de Tramstraat gestaan en werd naar hier overgeplaatst om als wachtlokaal te dienen. Niet lang: 't was te onpraktisch. Als de tram arriveerde, moest men rijweg en tramrails oversteken. 't Was in de tijd van de elektrische: ze komt juist om het hoekje kijken. Hier, in de Larensteinselaan, stond vroeger de kermis, tot voorbij de gasfabriek. Een paar weken tevoren zwierf de jeugd er reeds rond en snoof de heerlijke geuren van de poffertjeskraam van Overrneer op. Het preludium van het grote feest. 't Was maar eens in 't jaar kermis!

34. Huize "Larenstein" van de zusters van de Goede Herder werd in 1973, na een tachtigjarig bestaan, gesloten. Voor de ongeveer dertig meisjes werd een ander tehuis gezocht. Het sterk teruglopend aantal maakte dit besluit noodzakelijk. Anderzijds verminderde eveneens de roeping zich als zuster te verbinden. In het tehuis werden meisjes opgevangen, die door karakter of omstandigheden in gezin of maatschappij moeilijk opvoedbaar waren. Het gesticht met kerk, school, internaat, rectorswoning. lokalen voor wasserij en naaischool vormde een gesloten gemeenschap met dertig tot veertig personeelsleden. Na een korter of langer verblijf, als de meisjes voldoende zelfstandigheid, zelfvertrouwen, evenwicht en discipline hadden herwonnen, keerden ze in het maatschappelijke leven terug. Op de afbeelding de inwijding van de nieuwe St.-Gerardusschool (21 november 1924), door rector Schimmel, waar een deel van de meisjes onderwijs genoot. Het oude schooltje werd als gymnastieklokaal ingericht.

35. Het idee in onze gemeente een museum te stichten voor allerhande naturalia, vroege en latere oudheden, prenten, enzovoort is opgekomen in het brein van mr. A.C. Bondam. Hij kreeg hiervoor de beschikking over een houten schuur aan een weggetje, dat de verbinding vormde tussen Diepesteeg en Parkweg te De Steeg en dat daarom de naam Museumweg kreeg (nu Boecoplaan). Het was de oude ponystal van "De Boecop", een boerderij, later circus. Wegens gebrek aan ruimte werd het museum verplaatst naar de villa "üldenhof', vooraan in Velp. Dit was mogelijk doordat Bondam, historicus, maar met een grote voorliefde voor de natuur, er z'n schouders onder zette. Men noemde het museum wel z'n troetelkind. Toen in de dagen van de slag om Arnhem Tiger-tanks over de hoofdweg passeerden, deden geallieerde jagers op 5 oktober 1944 tot driemaal toe aanvallen. Ze mitrailleerden en wierpen bommen af. Door het gedreun verschoof in het museum een fornuis. Dit veroorzaakte brand en het gehele gebouw met de rijke inhoud ging verloren.

36. Wie in lang vervlogen jaren uit het Velpse broek (vanaf de zomerdijk) of van de bandijk over de rivier de blik liet dwalen over Velp, werd naast de drie torens, van de Oude Jan, de rooms-katholieke kerk en de gereformeerde kerk, aan de zoom van de bebouwing de ranke spits van de kapel van St. Jozef gewaar. Na een bestaan van enkele eeuwen als landgoed, werd "Larenstein" in 1892 door het aartsbisdom Utrecht aangekocht om te dienen als gesticht van de zusters van de Goede Herder, voor het opvoeden van moeilijk opvoedbare meisjes. Hier stonden, behalve het hoofdgebouw dat als klooster diende, een kapel, gewijd aan St. Jozef, een school, bijgebouwen en een rectorswoning. Ook de buurtbewoners mochten in de prille morgen de dienst in de kapel bijwonen, met de soms wel driehonderd meisjes. In de bezettingsjaren moest een gedeelte van het gesticht worden ontruimd. In het laatste oorlogsjaar werd de kapel totaal verwoest. Van het complex bestaat thans nog slechts een enkel bijgebouw. Hoeveel dorpsgenoten hebben de kapel ooit van zo nabij aanschouwd?

37. In het midden van de rooms-katholieke begraafplaats - van 1874 ~ aan de Bergweg vindt men de laatste rustplaats van pastoor F.J .E. Koene, die een mensenleeftijd lang de geestelijke herder is geweest van de Velpse parochie en de bouwpastoor is van de kerk van Onze Lieve Vrouw Visitatie. Bij zijn zilveren priesterfeest ontving hij van de Velpse bevolking een uurwerk in de toren. Hij overleed op 3 juni 1908. Zijn grafstede wordt, volgens zijn wens, gedekt door een neo-gotische zerk met de tekst in gotische letters en in de hoeken de symbolen van de vier evangelisten. Het randschrift luidt: "Die velen onderricht zullen hebben op de wegen der gerechtigheid zullen schitteren als sterren in der eeuwigheid." De zerk toont een grote overeenkomst met die op de grafkelder van de Van Arnhems, binnen de uitgelegde muren van het vroegere gotische koor bij de Oude Jan.

38. In lang vervlogen jaren stond aan de Broekstraat (schertsend wel Pantalonstraat en om die reden in IJsselstraat omgedoopt) een huis met vele woningen. Allerminst hemelse. Het waren armoedige krotten, waarbij de "Lange Jammer" uit "Bartje", mag men het televisiebeeld geloven, gunstig afstak. Een lange huurkazerne, haaks op de straat, "De Nijverheid" genaamd. Het woongenot is af te leiden uit een overlevering, die spreekt van een man die in een schuurtje achter z'n appartement een ezel hield. Om op de openbare weg te komen, moest hij met z'n grauwtje een grote lus maken om een aantal aansluitende percelen van buren. Het gemak moet de mens dienen. Hij nam derhalve de kortste weg: de achterdeur in en de voordeur weer uit. Er bestonden nog enkele van dergelijke complexen: boven aan de Bergweg en in de Slenk (einde Vianenstraat). Op het plaatje is het hoog water en burgemeester Bloemers maakt een inspectietocht per roeiboot.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek