Vorden in oude ansichten

Vorden in oude ansichten

Auteur
:   J. van den Broek
Gemeente
:   Vorden
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4481-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vorden in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

INLEIDING

Vorden is een oud dorp, ontstaan in de schaduw van de kasteIen Hackfort en vooral Vorden. De naam is waarschijnlijk ontleend aan de voorde, zoals een doorwaadbare plaats vroeger werd genoemd. Het te doorwaden water zaI dan de Hackfortse beek zijn geweest, die ook weI Vordense beek wordt genoemd.

De landbouw is aItijd een belangrijke bestaansbron geweest, niet alleen voor de inwoners van de buurtschappen maar ook voor de bewoners van het dorp. Later kwam de industrie; vaak ontwikkeld uit huisnijverheid, zoals de looierij en de borstelfabriek. De vleeswarenfabriek (inmiddels aI weer gesloten) is ook aI erg oud. De zuivelfabriek, die vroeger in het pand van de borstelfabriek van Haverkamp was gevestigd, kreeg in 1929 een nieuwe behuizing, ook aan de Burgemeester GaIleestraat.

V66rdat er machinaaI werd gemaIen, werd van de wind gebruik gemaakt. In het dorp Vorden stonden drie windmolens, namelijk de Stenderkast aan de Molenweg (inmiddels afgebroken) en de molens van Oudenampsen en Hackfort aan de westkant van het dorp. Ook in de Wildenborch en in Linde hebben vroeger molens gestaan. De Lindense molen staat er nog. Verder waren er de beide waterrnolens van de huizen Hackfort en Vorden, terwijl er heel vroeger bij huize Vorden nog een rosmolen moet zijn geweest. Van deze molens bestaat aileen nog de watermolen van Hackfort,

Het vervoer geschiedde vroeger met paard en wagen, en later ook met de fiets. Voor het openbaar vervoer zorgde onder andere de "Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij", waarvan een- van de oude boekjes van de Vereniging voor Vreemdelingenverkeer zegt: "Van Amsterdam uit is Vorden te bereiken via Amersfoort en Apeldoorn in twee-en-een-half uur, vaak zonder overstappen". Verder ligt vooral in de herinnering de stoomtram, waarvan de rails vanaf 1903 gedurende lange tijd een belangrijk element in de straten van Vorden vormden. Op verschillende oude afbeeldingen in dit

boekje zijn die nog te zien en vele Vordenaren zullen hen nog uit eigen herinnering kennen.

In de eerder genoemde boekjes van de Vereniging voor Vreemdelingenverkeer wordt Vorden vooral als een gezonde plaats aangeprezen: "Hoog en droog gelegen, gezond en malariavrij, lage zuigelingensterfte. Door doktoren als gezondheidsoord aanbevolen. Tuberculose komt weinig voor! "

De vooruitgang van een plaats als Vorden is niet tegen te houden en dat is maar goed ook; het is een welvarend dorp en dat moet het blijven. Gelukkig gaat de vooruitgang niet zo snel dat het karakter van de plaats te veel geweld wordt aangedaan. Hoewel we de "goede oude tijd" wellicht beter niet terug kunnen wensen, is het toch aardig achterom te zien naar een vroeger periode en iets te proeven van de gemoedelijkheid die er toen heerste bij het langzamere levenstempo. Met dat doel is dit boekje samengesteld; niet als een historisch overzicht, maar aIs een rondblik in en om Vorden omstreeks het begin van deze eeuw. Daartoe hebben in hoofdzaak oude ansichten gediend, maar ook een aantaI groep- en andere foto's.

Veel Vordenaren en ook mensen van buiten Vorden hebben hiervoor hun kostbare oude afbeeldingen beschikbaar gesteld, waarvoor ik hen (namens aile kijkers van dit boekje, naar ik aanneem) hartelijk dank zeg. Ook hartelijke dank aan de velen, die mij hielpen met de gegevens voor de onderschriften. Uit de gesprekken met hen kwamen steeds weer verbeteringen en aanvulIingen naar voren. Voor de fouten, die niet zijn achterhaaId en voor al hetgeen er volgens u anders had moeten staan wil ik me graag bij voorbaat verontschuldigen. Voor uw op- en aanmerkingen houd ik mij aanbevolen. Van harte hoop ik dat u het boekje wilt zien aIs een gemoedelijke herinnering aan oud-Vorden en dat u bij het neuzen erin evenveel plezier beleeft aIs de samensteller bij het verzamelen van de gegevens ervoor.

,.-

,-

Het begin en het eind van dit boekje toont kastee1 Vorden. Hier, aan het begin, een he1e oude afbee1ding uit 1743 naar een tekening van De Beijer; aan het eind een afbee1ding uit het begin van deze eeuw. U mag dat zien als een symboo1 van de verbondenheid van Vorden met dit gebouw, dat binnen afzienbare tijd hopelijk weer een centrale functie als gemeentehuis in het dorpsgebeuren zal gaan vervullen.

1. Midden in het dorp staat de dorpstoren, vastgebouwd aan de hervormde Kerk. AI in 1377 stond hier een kerk, gewijd aan de heilige Anthonius. Sindsdien zijn kerk en toren ve1e malen verbouwd en gerestaureerd. De spits van de toren he1de vroeger iets v66rover; volgens de overlevering was dat bedoe1d om de valrichting te bepa1en in geval van brand. Bij de restauratie van 1967 werd dat van minder be1ang geacht en is de spits recht gezet, Links is nog juist het pand van Wijers E1shof te zien waarin later nog architect Bakker en vrachtrijder Wolterink hebben gewoond voordat het in 1931 werd afgebroken. Rondom de kerk en de toren stonden toen ook al, evena1s nu, hoge kastanjebomen. Het karretje op de voorgrond moet hebben toebehoord aan Woestenenk van het Voorde; dit soort karretjes was in de tijd toen de foto werd genomen (omstreeks 1915) gebruikelijk voor het vervoer van personen. De wijzerplaten van het torenuurwerk zijn hier nog onder de spits aangebracht. Bij de laatste restauratie zijn ze op het 1eien dak bevestigd. Vroeger had iedere wiizerplaat maar een wijzer.

.j"

VORDEN

In het Dorp.

qemunfehuis

Y rden

2. Van dit Vordense dorpsbeeld uit het begin van deze eeuw is weinig meer over. Vooraan staat levensgroot de dorpspomp, die zorgde voor de openbare watervoorziening voor omwonenden, maar die vooral ook dienst deed a!s waterbron in geval van brand. Bovendien werd er ook voor gezorgd dat er 's avonds nog wat gezien kon worden door boven op de pomp een straatlantaarn te plaatsen. Een mooie combinatie! Het ontsteken en doyen van de straatverJichting deed de lantaarnopsteker, die veeJa! meteen nachtwaker was. Reint Lenderink was een van de mensen, die dit lang heeft verzorgd. A1s brandstof werd petroleum gebruikt. Op de achtergrond staat het oude gemeentehuis met daarnaast de woning van meester Kervel, de godsdienstonderwijzer. De woning is later afgebroken en in 1913 is op die plaats het postkantoor gebouwd. Nu is hier de winkel van De Gems gevestigd. Links ziet u de textielwinkel met woning van de firma Looman, beide zijn inmiddels gesloopt.

Gemeentehuis

VORDEN

3. Nog een opname van het gemeentehuis met omgeving; nu in een latere periode, namelijk omstreeks 1930. Het gemeentehuis dateert van 1873. Erachter is de bodewoning te zien en ook nog een stukje van het cachot, waarin de "boeven" vroeger door de dorpsveldwachter werden opgeborgen. Rechts is nog een gedeelte van het postkantoor zichtbaar met daarv66r het Galleemonument, opgericht ter nagedachtenis van de drie burgemeesters Gallee, grootvader, vader en zoon, die in de periode van 1798 tot 1918 (met een korte onderbreking van 1848 tot 1853) achtereenvolgens de gemeente Vorden bestuurden. Het ijzerwerk waaraan de toen al elektrische lampen hingen was vervaardigd door de firma Barendsen; onderaan ziet u nog een van de gedenkplaten die in de driezijdige gemetselde voet waren aangebracht. Het hoge huis links naast de winkel van Looman is omstreeks 1924 gebouwd. Let u nog op de handwijzer,die al grotere borden heeft dan in vroeger tijd.

Post-Telegraaf-en TeJefoonkantoor

Verden

4. Het postkantoor, dat in 1913 werd gebouwd, staat hier fraai te pronken in het midden van het dorp. De bomen links en rechts ervan zijn inmiddels slachtoffer geworden van de eisen van het verkeer. Ook het mooie perk met de door A.N.W.B.-vleugeltjes gesierde handwijzer heeft plaats gemaakt voor een verkeersdruppel, waarop gelukkig wel enig groen en bloemen zijn te zien. De foto is genomen kort nadat het postkantoor was klaargekomen; voordien was dit kantoor gevestigd in het pand aan de Dorpsstraat, tegenover de latere Insulindelaan (toen nog "lange pad" genoemd), waarin nu lunchroom "De Posthoorn" is gehuisvest. De hoge mast bovenop het postkantoor diende voor de telefoonverbindingen van de aangeslotenen op het telefoonnet. Volgens een van de oude V.V.V.-boekjes van Vorden werd de post in het dorp viermaal per dag en daar buiten twee maal per dag bezorgd. Over buitenbrievenbussen zullen ze toen nog wel niet hebben gedacht.

5. Velen zullen zich deze omgeving nog herinneren. Recht vooruitIoopt de Kerkstraat, waar aan het einde het pand van mevrouw Pasman staat. Vroeger was dat een meubelmakerij. Ervoor staan nog de geschoren lindebomen, die vroeger dienst deden als zonwering. Rechts van het pand is de kerk en, vaag tussen de bomen door, de dorpstoren te zien. De schuur rechts behoorde bij de woning van WijersElshof, die vroeger op het tegenwoordige grasveld voor de kerktoren stond. Woning en schuur zijn omstreeks 1931 afgebroken. De linker woning is pas een vijftiental jaren geleden gesloopt. Vroeger hebben de stoelenmatter Nijhuis en de rijtuigschilder Boerstoel in het pand gewoond. Nu staan hier de fotozaak Dolphijn en het petitrestaurant "De Rotonde", Op de voorgrond loopt de Burgemeester Galleestraat, die vroeger Nieuwe weg werd genoemd. De foto dateert van omstreeks 1925.

Dorpsstraat !Jorden

6. Omstreeks 1925 was dit beeld van de Dorpsstraat te zien vanafhet gemeentehuis. De mensen op de foto zijn er echt eens voor gaan staan om mooi op de "kiek" te kornen, Dat was een hele gebeurtenis in die dagen en echt de moeite waard om er wat tijd voor te nernen. Links ziet u de A.N.W.B.-handwijzer. Onder de bomen is nog een wagentje van de tram te zien. Tussen het wagentje en de handwijzer staat de dorpspomp waarachter de meesterswoning van de dorpsschool is te onderscheiden. Rechts ziet u een grote bokmast van de p.t.t., in dit geval van de telefoonleiding. Achter de bokmast staat eerst het pand van Olthuys de schoenrnaker en Kost de kruidenier; vervolgens met het ronde uithangbord de smederij van Oberink en daarnaast hotel-restaurant "Het Wapen van Vorden" van Brandenbarg. Tegenwoordig zijn dit achtereenvolgens: schoenmakerij Wullink, de winkel en automatiek van Boersma, de smederij van Groot Obbink en de vinotheek van Smit.

7. Het marktplein werd en wordt, behalve voor de wekelijkse markt op vrijdag en voor de jaarmarkten, ook voor vele plaatselijke aetiviteiten gebruikt. Hier ziet u zo'n gebeurtenis (in 1909) en wel een demonstratie van de vroegere nutsgymnastiekvereniging, een voorloper van het huidige "Sparta". Er was in die tijd een duidelijke voorkeur voor "mooie standen" en levende bouwsels, zoals er hier een is afgebeeld. AIle zenuwen en spieren moesten worden bedwongen tot de foto was gemaakt en het applaus van het publiek had aangeduid dat het bouwsel voldoende lang in stand was gehouden om een prestatie te kunnen worden genoemd. De kleding maakt herkenning van de jongelui die de presta tie leverden niet eenvoudig. Met enig voorbehoud worden de volgende namen genoemd: liggend links: B. Albers, liggend reehts v66r: baron A. van Westerholt, liggend reehts aehter: J. Ensink. In de top: G. Wesselink.

8. Nu we in de buurt van de dorpsschool zijn aangeland is het aardig ook een groep te tonen van de mensjes die daar in de loop der tijden hun wijsheid hebben gehaald. Dat zijn er ZQ veel geweest en er zijn ZQ veel groepsfoto's genomen, dat een keus moeilijk was. Uiteindelijk is gekozen voor een zesde klas op schoolreisje naar Sonsbeek in Arnhem. Van links naar rechts ziet u, op de bovenste rij: Herman v.d. Wal, Jan Gerritsen, Johan Wahl en Gerrit Wuestenenk. Op de tweede rij: Anna in 't Veld, meester Van Apeldoorn, Mine v.d. Wal, Jan Florijn, Derk Norde, Jan Wuestenenk, Koen Wansink, Hendrik Albers, Anton Hietbrink, Hendrik Bennink, juffrouw Veneklaas en juffrouw Steenman. Op de derde rij: Jan Harmelink, Willem Hondeveld, Gerrit Hassink, Johan Golstein, Herman v.d. Heide (? ), Gosen Norde, Jan Schuppers, Aaltje Wijers en Margje Brandenbarg. Vooraan: Gerritje HarmeJink, Toontje Masselink, Griet Bennink, Jan Masselink, Hendrik Vriezen, Gerrit Kieskamp, Gerrit Weulen Kranenbarg, Dina Brinkerink en Toos Rouwenhorst.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek