Vriezenveen in oude ansichten deel 3

Vriezenveen in oude ansichten deel 3

Auteur
:   J. Hosmar
Gemeente
:   Vriezenveen
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2029-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vriezenveen in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Aan het verzoek van de Europese Bibliotheek om een derde deeltje "Vriezenveen in oude ansiehten" samen te stellen, hebben we gaarne gevolg gegeven.

We meenden aan dit verzoek te moe ten voldoen, omdat in deze tijd een verlangen naar het verleden bij vrijwel iedere generatie naar voren lijkt te komen, te meer daar er van Vriezenveen rond de eeuwwisseling niet zoveel meer is overgebleven.

Waren het in de vorige deeltjes wandelingen door oud Vriezenveen van oost naar west, nu zal het een toeht worden van westelijke in oostelijke riehting, een reis zoals die ook in het jaar 1884 door de bekende auteur H.W. Heuvel werd gemaakt. Zijn verhaal is zo boeiend dat we hem zelf even aan het woord willen laten:

Nooit zal ik vergeten, welke indruk Vriezenveen op mij maakte, toen ik het voor de eerste maal zag in de lente van 't jaar 1884. 't Was op een mooie zondagmorgen. We kwamen van het Hooge Hexel onder Wierden. Aan 't Westeind stapten we de kanaalbrug over en dan begon 't dorp, dat tot aan 't Oosteind een uur lang is. Naar de hervormde kerk, waarheen we gingen, was 't een half uur. Daar lagen de huizen, meest heel ouderwets, ieder op hun smal erf, door sloten afgescheiden, ter weerszij van de straat, Die straat sniidt de erven niet rechthoekig, maar schuin en zo liggen de woningen ook schuin langs de weg en hebben naar twee kanten uitzicht.

Alle bomen werden groen en voorjaarsbloemen sierden de tuintjes voor de huizen, Welk een overvloed

van geboomte: bloeiende vruchtbomen, laantjes van wilgen en elzen naast de woningen naar 't land, groepen van mooie eiken, essen en popels. 't Leek een sprookjesland en die eindeloze dorpsstraat scheen wel een boslaan; hier en daar vormde 't houtgewas een groene poort. En dan die antieke huizen met zwarte plankengevels, kleine ramen met halve blinden, kleine ruitjes, soms nog in lood; die waterputten van Bentheimersteen met wip en zwengel of weI beneden van turfmuurtjes (goede filters) en boven met planken; die verweerde bijgebouwtjes: schuurtjes, varkenshokken, tot een overdekt zandhok toe. De zwaluwen begonnen te nestelen onder de gevels en de wildzang zong van Mei en minne. Ons werd verteld, dat hier zoveel rijke mensen waren en dat de bewoners van heel nederige huizen er vaak warm inzitten, Dat doet de handel. Half Overijssel zei men - heeft geld van Vriezenveen. De hervormde kerk, in 't midden, waar de kunstweg van Almelo uitkomt, is geheel vernieuwd in 1801 en vergroot in 1871, toen ze ook een orgel kreeg. De zuidmuur echter is nog van 1666. De zwarte houten klokkentoren staat niet op, maar naast de kerk.

We hebben Vriezenveen telkens weer bezocht. Op een mooie najaarsdag kwamen we van Wierden uit over een mulle weg door de heide, waar twee kudden schapen weidden. Links zag je het geboomte van 't Hooge Hexel op ziin zan drug en rechts heel ver weg de flauwe omtrekken der heuvels van Oldenzaal en

Ootmarsum. Over 't kanaal witte en grauwe zeilen, zacht voortzwevend; een schipper trok aan de lijn en zijn iongen in 't scheepje, bestuurde 't roer. De schaduwen der wieken van een oude molen aan 't kanaal ijlden regelmatig over de zandwal. Bij 't Westeind zie je ver weg, Vroomshoop liggen aan de Punt (punt van separatie} van 't kanaal, een jonge kolonie in onafzienbare venen. Aan 't Westeind is de grote [abriek van Jansen en Tilanus van Jdgerondergoed en daaraan verbonden een grote breierij van wollen- en katoenen stoffen, Ook is er een briquettenfabriek, Later, na de grote brand van 1905, schrijft Heuvel het volgende: Bij de grate brand van 16 Mei 1905 zijn in de westerhelft wel 200 huizen verbrand. Daar is het nu nieuw en nuchter geworden. Maar 't Oosteind dat ook meer boers is, bleef even schilderachtig, Daar heb je nog doorbalkte muren en rietendaken; daar bewonder je die mooie doorkijkjes tussen poorten van hoge eiken of populieren met rustieke landhekken aan de ingang; noordwaarts zijn het bouwland en heel ver weg het veen, zuidwaarts de weiden, alles op smalle heel lange akkers of perce len. Soms vindt men twee of drie woningen bij elkaar op een strook van broers en zusters, die het ouderlijk erf deelden. Buiten 't Oosteind aan de Schipsloot is het mooi; dat stille water met bruggetjes, een paar schuiten, een sluis en een ophaalbrug, daarover zware eiken, die eens een hofstede beschaduwden en dan die wijde vergezichten. Daar verder komt men bij de Pollen, een

buurtje van huizen en hutjes op hoogten of pollen, zo aardig in het hout. 't Is daar indrukwekkend: over heiden en venen ziet men heel, heel ver weg naar de eenzame buurten Bruinehaar en Kloosterhaar, aan 't eindie van de wereld, waar geen land meer achter is. We zouden Heuvel graag z'n hele verhaal willen laten doen, want wie zou het beter kunnen verwoorden dan hij, maar de toegestane ruimte voor de inleiding laat het ons niet toe. Jammer dat Heuvel in zijn reisverhalen niet over Westerhaar en Vriezenveensewijk rept, maar we zullen deze buurtschappen in dit boekje niet vergeten, te meer daar Westerhaar binnenkort haar honderdjarig bestaan viert, al is deze buurtschap feitelijk ouder. Vee1 is er de laatste eeuw in Vriezenveen veranderd, maar de vriendelijkheid en gastvrijheid van de Vriezenvener zijn gebleven.

Allen die op enigerlei wijze hebben bijgedragen aan de totstandkoming van dit boekje, willen we heel hartelijk danken, in het bijzonder die leden van de "Vereniging Oud Vriezenveen", "Historische Kring Vriezenveen en omstreken" en de "Vriendenvereniging van de Rusluie", die oude prentbriefkaarten en foto's aan ons hebben willen afstaan. Al deze fijne ondersteuningen hebben we zeer op prijs gesteld.

Vriezenveen, augustus 1982

J. Hosmar



e. .

?

:lo-,. ,

~' ..

1. In de in1eiding hebben we gezegd dat we de reiziger uit het jaar 1884, H.W. Heuvel, zouden vo1gen op zijn tocht door Vriezenveen. Hij kwam van het Hooge Hexel onder Wierden en zal deze weg gevolgd hebben. Natuurlijk bestond de spoorwegovergang over de lijn Almelo-Marienberg nog niet, want deze werd pas in 1906 geopend. Rechts de woning van de breier Derk Boswinke1, die op 31 oktober 1874 op vijfendertigjarige 1eeftijd met zijn vrouw Catharina Boswinkel-Muyen en vier kinderen uit Goor naar Vriezenveen kwam. Daarnaast de woning van brugwachter G.D. Stape1berg.

2. De aanleg van de spoorlijn Almelo-Marienberg heeft heel wat voeten in de aarde gehad, maar to en men eenmaal met de aanleg was begonnen, verliepen de werkzaamheden voorspoedig en op 6 oktober 1906 werd deze liin officieel in gebruik genomen. De Noord Ooster Spoorweg Maatschappij kon tevreden zijn. De stoomlocomotief werd in 1954 vervangen door een meer gestroomlijnde diesel-elektrische trein. Op 22 mei 1954 verliet de laatste oude stoomtrein het Vriezenveense station om nimmer weer te keren. De oude, trouwe stoombello werd uitgeblazen door de Vriezenveense harmonie.

3. Heuvel zag op zijn tocht door Vriezenveen ook een "briquettenfabriek". Deze ontdekking deed hij op het Westeinde, daarom blijven we daar nog even en blikken naar het gebouw waarin veel later "De Hoop's Houtindustrie" zou worden ondergebracht. Hier was aan het eind van de negentiende eeuw de bekende brikettenfabriek van de firma Elfering & La Roy gehuisvest. In deze fabriek werden gloeibouten vervaardigd voor de verwarming van treinen, trams, rijtuigen, automobielen en voor strijkijzers. Als we naar binnen gaan, kunnen we de carbonisatie-ovens, zoals dit plaatje weergeeft, zien.

4. We blijven nog even in de brikettenfabriek van de firma Elfering & La Roy rondkijken. Voor de "Dollystrijkijzers" werden zeskantige blikjes gloeistof "Calor" gemaakt, Ook werden confiseursbriketten op maat geleverd. In de houtskoolmalerij zien we dat er voorbereidingen worden getroffen voor het fabriceren van verschillende so orten houtskoolbriketten, die de fabrikanten onder het merk "Bussum" aan de man brachten. De brikettenfabriek is geen lang leven beschoren geweest, aangezien de produkten al spoedig vervangen werden door allerlei betere en eenvoudigere verwarmingstechnieken.

5. Omstreeks 1930 werd een zogenaamde overloop van de Hollander Graven in het Overijssels Kanaal gemaakt. Deze foto geeft een overzicht van deze werkzaamheden weer. Links onder, met kruiwagen, Aalbert ten Hartog en reehts H. Entjes (Westerhoeve). Links boven staat de heer Lantinga.

Vriezenneen

Westeinde

6. Op 1 januari 1853 begon men met de aanleg van het Overijssels Kanaal van Daarlerveen naar Almelo. Op 11 juni 1855 waren deze werkzaamheden voltooid en werd het kanaal voor de scheepvaart opengesteld. Ret kanaal werd daarna druk bevaren. Later kwam de schutsluis in het Overijssels Kanaal tot stand. Achter deze sluis ziet men een schip dat geschut moet worden. Voor de jeugd van het Westeinde was dat altijd een bezienswaardigheid,

:la6riek Oilanus, Vl'iezen17een.

A 3306, Uchtdi-. J.. ,1ltSohafekamp, 8uiltlloot.

7. Het Overijssels Kanaal met brug in het begin van deze eeuw. Op deze foto is men nog niet begonnen met de bouw van hotel Schuurman, hoewel de bouwplaats reehts van de brug reeds is uitgegraven. In 1906 is men met de bouw van dit hotel, dat thans de naam hotel Zandwijk (Winkel) draagt, begonnen. De woning reehts (gedeeltelijk te zien) is van slager Jansen. Op de aehtergrond ziet men de fabriek van Jansen & Tilanus.

8. Strenge winters kwamen vroeger veelvuldig voor. Vriezenveen had toen nog niet zoveel ijsclubs dan thans. Het Overijssels Kanaal bood dan een unieke gelegenheid om volop van de ijspret te genie ten. Op deze foto ziet u sehaatsende jeugd op een bevroren kanaal. De sehutsluis en brug zijn nog duidelijk te zien. Het hoge gebouw reehts is hotel Zandwijk (Winkel). Op de aehtergrond weer de fabriek van Jansen & Tilanus.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek