Vrouwenpolder in oude ansichten

Vrouwenpolder in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen en C.D. de Kuijper
Gemeente
:   Veere
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1366-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vrouwenpolder in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Het tegenwoordige gebied van de gemeente Vrouwenpolder, gelegen in het noorden van Walcheren, bestaat grotendeels uit dat van twee vroegere gemeenten, namelijk Vrouwenpolder en Gapinge, die in 1857 werden samengevoegd. Aan dit gebied werd toen de naam van de grootste van deze gemeenten gegeven. De voormalige gemeente Vrouwenpolder was zelf gevormd uit verschillende heerlijkheden, namelijk Zandijkbuiten, Schellach en Vrouwenpolder. Deze behoorden aan de heren van Veere. Bij de inpolderingen in noord-Walcheren werd in 1299 de Niepolre ingedijkt, die later de Vrouwenpolder werd genoemd. Deze gemeente maakte aanvankelijk deel uit van de parochie Zandijk, maar werd in 1324 als een zelfstandige parochie daarvan afgescheiden. In 1555 werden onder andere de heerlijkheden Vrouwenpolder en Zandijk bij het op 21 oktober van dat jaar ingestelde markizaat van Veere getrokken. Vanaf 1581 tot 1795 was het huis van Oranje bezitter van het markizaat, dus ook van de heerlijkheden Vrouwenpolder en Zandijk. Vrouwenpolder viel onder de jurisdictie van de landsvierschaar van Veere.

Omstreeks 1340 werd aldaar een parochiekerk gebouwd. Deze kerk of kapel, die aan de maagd Maria toegewijd was, werd door velen bezocht, omdat zich aldaar een Mariabeeld bevond dat, naar men aannam, wonderen deed. Jaarlijks werd op de "dach van onser vrouwen hemelvaart" een plechtige ommegang gehouden, waarin het Mariabeeld werd rondgedragen. Daarnaast ontbrak het niet aan pelgrims die Maria kwamen vereren. Vooral bij de zeevaarders was dit pelgrimsoord bekend. Ook kwam het herhaaldelijk voor dat werd gestraft

met veroordeling tot een bedevaart naar Onze Lieve Vrouw van den Polder. Aan deze gebeurtenissen herinneren ons de namen die aan nieuwe straten, zoals Pelgrimstraat en Palsterstraat (palster = pelgrimstaf), zijn gegeven. Er bestaat een legende van een wonderlijk schilderijtje met Maria er op, dat aldaar in de kerk hing. Na lange omzwervingen, tot in België toe, is het geplaatst in de rooms-katholieke kerk te Middelburg.

Door zijn rijkdom werd het dorp in 1572 een prooi van het krijgsvolk. Na de overgave van Middelburg werd met vereende krachten aan de opbouw begonnen en werden de eerste godsdienstoefeningen in een houten kerk gehouden. Vóór 1618 had men geen eigen predikant, maar werd deze gemeente door Veere bediend. In 1622 werd met de bouw van de tegenwoordige kerk begonnen en in 1623 was deze voltooid. Ten noordoosten van Vrouwenpolder, in de Noord-Nieulandpolder, lag vroeger het fort Den Haak. Oudere inwoners zullen nog wel de overblijfselen van dit fort hebben gekend. Het werd in 1588 gebouwd ter verdediging van het Veersegat. Toen de Engelsen op 30 juni 1809 landden en de Fransen werden verdreven, kwam het in hun bezit en werd het ontmanteld en afgebroken. Een achtergebleven kazemat heeft nog lang gediend als arbeiderswoning. Later werd het een schuilplaats voor de "koeier", die het vee weidde. Het voormalige landhuis "De Oranjezon", dat toebehoord heeft aan de prinsen van Oranje als heren van Vrouwenpolder, is thans een boerenwoning en uitspanning.

Het wapen van deze gemeente bestaat uit een veld van zilver

met de moeder Gods, dragende het kindeke Jezus. Een herinnering aan het katholieke verleden!

In 1846 had het dorp 55 huizen en 370 inwoners. De bevolking is, wat hun godsdienst betreft, verdeeld in hervormden en gereformeerden en vindt haar bestaan voor een groot deel in de landbouw.

Veel is er de laatste jaren veranderd, vooral ook door de aanleg van de dijk tussen Walcheren en Noord-Beveland, Het eens zo rustige dorpje is nu een geliefd vakantieoord geworden, waar het goed toeven is. Pensions worden er dan ook ieder jaar bijgebouwd en garages worden tijdelijk herschapen tot "hotels". Ook hier heeft de tijd niet stilgestaan.

Een van de weinige dorpen in Zeeland die nooit een zelfstandig bestaan geleid hebben, is Vrouwenpolder. Vormde het met het naburige Gapinge tot voor de herindeling op 1 juli 1966 de gemeente Vrouwenpolder, thans is het dorp sinds laatstgenoemde datum ingedeeld bij de nieuwe gemeente Veere, waarvan het met de naburige kernen Gapinge, Veere en Serooskerke deel uitmaakt. Tijdens het samenstellen van de kopie voor dit platenboekje was de heer A. Hack burgemeester van de gemeente Veere, waar hij woont in het pand Kaai 21. De herindeling van de gemeenten op Walcheren was dus voor de inwoners van Vrouwenpolder geen vreemde zaak, omdat Vrouwenpolder reeds eerder met Gapinge was samengevoegd tot één gemeente.

Aan het einde gekomen van deze inleiding, willen de samenstellers van dit platenboekje alle bij de fotoverantwoording vermelde personen heel hartelijk bedanken voor het tijdelijk

afstaan van de diverse oude ansichtkaarten en/of foto's en tevens voor hun uitvoerige inlichtingen. Thans gaan we beginnen aan onze rondgang door het oude Vrouwenpolder uit grootvaders tijd, waarbij de samenstellers u allen niet alleen veel lees-, maar ook veel kijkgenot toewensen.

Voordat we echter met onze rondwandeling door het oude Vrouwenpolder uit grootvaders tijd gaan beginnen, willen de samenstellers nog even ongeveer de route aangeven die ze bij hun rondwandeling gevolgd hebben. We beginnen bij de hervormde kerk, die centraal staat, gaan vervolgens de Dorpsdijk op in oostelijke richting, slaan dan even rechtsaf naar de Stenenweg, later de Vrouwenpolderseweg en thans de Schoolstraat, vervolgen onze tocht op de Dorpsdijk tot aan de plaats waar vroeger de korenmolen van De Visser gestaan heeft. We keren dan langs de Dorpsdijk terug en slaan voorbij de hervormde kerk rechtsaf om een kijkje te nemen in de "Blinde Lau" (thans de Fort den Haakweg), waarna we weer in de richting van de Dorpsdijk terugkeren en rechtsaf slaan om dan onze tocht te vervolgen op de vroegere "Westdijk" (thans de Koningin Emmaweg). Daarna volgt het gebied van de duinen, om ten slotte op het strand terecht te komen. Daar de tekst onder het plaatje komt, is er weinig of geen plaats om onder elk plaatje afzonderlijk de route aan te geven.

De samenstellers e.D. de Kuijper, Middelburg

C. van Winkelen, Sint Annaland

Punl~(ïE z 1-: 1-:1..:'1) .

't, 'c". .:

(~fo:~":"::'iT": vuu ,'\''-; l'tll,l)t:lt.

'.'

t

!t' .

.. ;;~~:~:;;~/lv,L"'J I

. OJ..'."

~- - -, ~~".; .. '" : ~.::~,~~~=I

. f· ,..: .

,;fj.{" .. ··,~·;,<:r--t·::r:~.~~: ... :.,;.. ..

l ' ..

.""', ',C

: ... c

~.f

~ ~ ~

:' Srn> .?. :k:";~;;

.... . ..,

/." " ~:.. /,'" I r ft r r (''' :,

).(;rÜ ?.? ,," ?. rl. ..

I. , "

S: l.nul-'-'1M

j' ?. I

w

,

11

.t-, ..

° /

. '/ "

/1'1';'0 l . .s.

1. Alvorens met onze rondgang door het oude Vrouwenpolder uit grootvaders tijd te beginnen, gaan we eerst eens de omgeving van dit Walcherse dorpje verkennen. Op het van 1667 daterende situatiekaartje van de gemeente Vrouwenpolder, waartoe destijds ook het naburige Gapinge behoorde, ligt in het noordwesten het dorp Vrouwenpolder. Het kaartje toont ons ook de omgeving van het dorp, dat destijds een oppervlakte had van 3110 bunder, terwijl de beide kernen (Vrouwenpolder en Gapinge) toen 1000 inwoners telden. Was destijds de landbouw het hoofdmiddel van bestaan, thans vormt de recreatie een belangrijk onderdeel van de bestaansmogelijkheden in dit knusse, Walcherse dorp.

e,

'0

.,..

-r.

7-".

~,

'.":.:;

r VROUWENPOLDER.

J

G

2. "Tempora mutantur, nos est mutamur in illis". Deze Latijnse spreuk betekent: De tijden veranderen en wij met hen. Ondanks de herindeling van de gemeenten op Walcheren (1 juli 1966), waarbij de voormalige zelfstandige gemeente Vrouwenpolder (waartoe destijds ook Gapinge behoorde) bij de nieuwe gemeente Veere gevoegd werd, bleef het wapen van Vrouwenpolder gehandhaafd. We laten afbeeldingen zien van de wapens van Vrouwenpolder en van de nieuw gevormde gemeente Veere. Links: de omschrijving van het wapen van Vrouwenpolder luidt als volgt: 31-7-1817. In zilver, Onze Lieve Vrouwe, gekleed van purper, gekroond van goud, met een stralenkrans om het hoofd, op de linkerarm dragende het Kindeke Jezus, gekleed van blauw, gekroond van goud, met een stralenkrans om het hoofd, in de linkerhand houdende een scepter van goud. De gemeente heette eertijds Onze Lieve Vrouwen Polder. Het is dus een sprekend wapen.

Rechts: het wapen van Veere dateert van 31 juli 1879. De omschrijving luidt als volgt: In blauw, twee torens, waartussen een bootje ligt, schuin achter de linker toren, alles van goud; de torens oprijzend uit een zee van natuurlijke kleur en op elk een toegewende half uitkomende wildeman van natuurlijke kleur rechts met een knots over de rechter, links met een over de linker schouder en met de andere hand een lint van zilver vasthoudende, waaraan een wapenschild hangt van zwart met een dwarsbalk van zilver; het schild gedekt met een gouden kroon van vijf bladeren. Dit wapen verbeeldt de haveningang van Veere, terwijl de wildemannen als wachters optreden, uit naam van hun heer uit het geslacht Van Borssele, waarvan zij het wapenschild dragen en welk geslacht Veere stichtte.

VEERE

3. Na het situatiekaart je en de wapens van Vrouwenpolder en Veere laten we in dit platenboekje eerst enkele heel oude plaatjes volgen uit lang vervlogen dagen. We zien hier het landen van de Engelsen op het eiland Walcheren en de "atacque" op het fort Den Haak, 30 juli 1809. (Catalogus Historische Topografische Atlas Zeeuwsch Genootschap, deel lIl, nummer 295.)

.-

.' .
-
' -. . ..-
-
......::......,: . /
.
' , Î, ,T .. i V

?. /~.=":,.,:,,,,# 1~'("{ll:c.."r'''lllu.)t(J

-;?

?? DlI!SJIlall~ Houfd

4. Dit plaatje laat ons een fragment zien van de kaart van de duinen Oranjezon door G. de Feyter uit 1791. (Archief Polder Walcheren, inventarisnummer 2521.) Duidelijk is in het midden 't fort Den Haak te zien. Van boven naar beneden zien we een vijftal hoofden en wel St. Jacobs Hoofd, Macquets Hoofd, Hesselbergs Hoofd, Brouwers Hoofd en Dingmans Hoofd. Rechts van 't fort Den Haak zien we nog een vuurbaken. De huidige Fort den Haakweg in Vrouwenpolder houdt de herinnering aan dit inmiddels verdwenen fort levend.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek