Vuren en Dalem in oude ansichten

Vuren en Dalem in oude ansichten

Auteur
:   C. Hooykaas
Gemeente
:   Gorinchem
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2135-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Vuren en Dalem in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

"In 1926 wenst het gemeentebestuur zich tot Hare Majesteit de Koningin te wenden ten einde een wapen voor de gemeente te bekomen. Met het oog hierop wordt aan den Hoogen Raad van Adel verzocht eene beschrijving, teekening en uiteenzetting van het wapen, hetwelk zou kunnen worden aangevraagd, te willen verschaffen."

De geschiedenis van Vuren en Dalem blijkt nogal ingewikkeld te zijn en soms een beetje verwarrend. Toch meent de raad een onderstelling te mogen maken. "Beide heerlijkheden moeten van ouds aan het geslacht van Arkel hebben behoord. De tak der Heeren van Asperen bezat Vuren stellig reeds in het begin der veertiende eeuw, aan welk bezit een einde kwam in 1495 door het kinderloos overlij den van J ohan van Asperen en Vuren. Dit geslacht voerde in zilver twee beurtelings gekanteelde dwarsbalken van keel en een merlet van sabel in den rechterbovenhoek. Dalem behoorde aan eenen anderen tak der Arkels, die zich daarnaar "van Dalem" noemde en het Arkelsche wapen voerde met omgekeerde kleuren (te weten in keel twee beurtelings gekanteelde dwarsbalken van zilver). Deze "Dalem's" komen ook reeds in den aanyang der veertiende eeuw voor. Ene eeuw later, 14 Mei 1425, verkocht Floris Dalem, die zijnen vader Heer Jan in het be zit van Dalem was opgevolgd, de

heerlijkheid aan den Gelderschen Hertog. De verkoopbrief voorzien van het zegel van dezen laatsten Heer van Dalem uit het geslacht van Arkel is nog in het Rijksarchief te Arnhem aanwezig."

In verband met het bovenstaande is tenslotte een gedeelde samenstelling van het gemeentewapen tot stand gekomen. De vertaling luidt:

1. In zilver twee beurtelings gekanteelde dwarsbalken van keel (rood) en een merlet van sabel (een vogeltje zonder bek of poten in zwart) in de rechter bovenhoek.

2. In keel twee beurtelings gekanteelde dwarsbalken

van zilver.

Het "Kasteel Vuren" was het trotse familiebezit van de Viruly's. Grootvader Michiel Viruly kwam omstreeks 1825 in het bezit van de heerlijkheid Vuren en Dalem. Hij werd opgevolgd door mr. Jan Viruly. Deze overleed in 1876. De oudste zoon, Michiel Viruly , bleef tot 1893 te Vuren op het kasteel won en als bewindvoerder van de heerlijkheid, die tot die tijd ongesplitst bleef. Daarna vestigde hij zich met zijn beide zonen en zijn dochter in Gorinchem. Korte tijd daarna is hij overleden. Het gevolg was dat er tevens een einde kwam aan de heerlijkheid van deze grootgrondbezitters. Omstreeks 1895 is het "Kasteel" afgebroken, omdat men het nooit zou kunnen ver-

kroppen dat er een ander op zou gaan wonen. Ret "Kasteel Vuren" heeft gestaan aan de westkant van de hervormde kerk. Wanneer u de reproduktie goed bekijkt en ter plaatse eens gaat kijken, dan kunt u met enige verbeeldingskracht de historie van het kasteel gernakkelijker in u opnemen. Ret prachtige gebouw had twee vleugels. De hoofdingang was heel syrnrnetrisch aangebracht in het middengedeelte. Random was een grate gracht. Een prachtige tuinaanleg en een fraaie vijver met allerlei watervogels dienden ter verfraaiing van het geheel. In de onmiddellijke omgeving was bovendien nag een fraai stuk bas, een mooie moestuin en een flinke boomgaard. Onderaan de "Steegstoep" staat nog een wit huis, dat een deel van het oude koetshuis is geweest. De prachtige schildboerderij aan de dijk werd bewoond en verzorgd door Thomas Ekelmans. Hij was tevens aangesteld als opzichter over de moestuinen en de boomgaard. De zorg voor goede veldarbeiders was aan hem toevertrauwd. Een klein eindje westwaarts van deze boerderij staat nog in de bocht van de dijk het oude jachthuis van het kasteel. A. van Mourik was de jachtopziener over de landerijen in de polder. Vooral in de tijd van de grote drijfjachten had hij veel te organisereno Er werden dan veel hazen, fazanten en pa-

trijzen geschoten. Er was dan een grate bedrijvigheid van jagers en drijvers in de polder. Ret is jammer dat dit enige historische gebouw in de gemeente verloren is gegaan. Misschien kan daarom de samenstelling van dit boekje iets meer va or u gaan betekenen, omdat er al zoveel van dit oude dijkdorp is verdwenen.

Door de medewerking van welwillende ingezetenen , die oude ansichtkaarten uitleenden, is het mogelijk geworden een boekje samen te stellen. Door de uitgeverij is bepaald dat er achtendertig ansichten gebruikt mogen worden. Volledigheid is derhalve uitgeslaten. Naast de reprodukties van au de prentbriefkaarten heb ik gemeend ook een aantal toto's te moe ten opnemen van het intensieve verenigingsleven van vroeger. In vraeger jaren was men veel op het gemeenschapsleven in het dorp aangewezen. Die "dorpse sfeer" had echt zijn eigentijdse bekoring.

Ik hoop vele "oud-Vurenaren" en "oud-Dalemers" en "nieuw-ingekomenen" met de samenstelling van dit boekje een dienst te hebben bewezen. Als dit werkje van tijd tot tijd ter tafel zal komen om weer eens oude herinneringen op te halen dan kunnen er voor beide groepen bewoners leuke gesprekken uit ontstaan en dan is de moeite ruimschoots beloond.

1. Een beeld van het .Kasteel Vuren" dat stond aan de westkant van de hervorrnde kerk, Duidelijk ziet U op de foto dat het gebouw twee vleugels had. Op de voorgrond ziet U de gracht, welke rondom het gebouw gegraven was. Het kasteel werd omstreeks 1895 af'gebroken. (Zie inleiding).

qroeten ud Vuren. "lJraadaal".

2. Wij beginnen met de dijkwandeling door Vuren en Dalem aan de .Braadaal". In de jaren 1914/18 was de .Braiaal" bevolkt met Hollandse militairen. Binnendijks was de markante boerderij van de familie Van Eeuwijk. Een deel van de bovenverdieping was vroeger cafe. De .Jiitteboeren" kwamen soms van heel ver uit de Betuwe hier wat eten en drinken om daarna door te trekken naar de paardenmarkt te Gorinchem. Aan de water kant ziet U de riante woning van de "bakenmeester". In 1939 zaten beide panden weer vol Hollandse militairen. Gedurende de oorlogsjaren 1940/45 namen de Duitsers ze in beslag. Aan dit begin punt van de gemeente zit dus wei een aparte historie verbonden.

3. De boerderij van G. Roza vlak bij "De Wier'. Zoals zoveel "dijkboeren" is hij met zijn zoons verhuisd naar een nieuwe boerderij in de polder. Vroeger waren deze dijkboeren allemaal landbouwers en tevens veeboeren. De ruilverkaveling in de Betuwe heeft een streep gezet achter de landbouw. Het bouwland is in weiland herschapen. De melkveeboerderijen zijn groots opgezet en geyen de Betuwe alom een geheel nieuw aanzien.

r;roe/~r: u.i Vuren ..

- -.. ~ .?. ------

4. De hervormde kerk aan het boveneind van Vuren. Een eenvoudig strak gebouw met weinig monumentale waarden. Naast de kerk ziet U het verenigingsgebouw "Nehemia". De muziekvereniging "Harp en Luit" en de zangvereniging "Sursum Corda" repeteerden er altijd. Het was ook bestemd voor de zondagsschool en de knapenvereniging. Deze kaart is van 1914. De boerderij op de voorgrond werd bewoond door de familie H. van Es. De heer Van Es was jarenlang koster van de kerk. Let eens op de hoge waterstand van de Waal. Heel vaak was er van de uiterwaarden niets meer te zien.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek