Wageningen in oude ansichten

Wageningen in oude ansichten

Auteur
:   A.G. Steenbergen
Gemeente
:   Wageningen
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4138-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wageningen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

In deze bundel "Wageningen in oude ansichten" wil ik proberen iets te laten zien van het oude Wageningen. De nadruk is hierbij gelegd op datgene wat verdwenen is. De oorzaken zijn verschillend. Behalve slopen (in casu saneren) en verbouw is er heel wat veranderd ten gevolge van de oorlogshandelingen in de meidagen van 1940. Toen werden er in de kern van Wageningen, de oude binnenstad, zo'n zeventig percelen verwoest, bevattende ongeveer honderd woningen en winkelhuizen.

In het wederopbouwplan bleef gelukkig het gesloten, middeleeuwse stadskarakter met zijn bochtige straten en straatjes bewaard. Jammer genoeg werd dit karakter in de laatste decennia enigermate verstoord door de aanleg van de Plantsoenweg over de afgegraven Lange Wal (Noorderplantsoen) aan de noordzijde van de stad. Ook aan de westzijde yond een vrij ingrijpende verandering plaats door de bouw van de studentenflats aan de Walstraat en de afbraak van de vervallen winkelhuizen tussen deze straat en de Nudepoortbrug. Een positief punt in deze verandering was de ontdekking van belangwekkende restanten van de Nudepoort onder het geamoveerde vroegere socie-

teitsgebouw "De Harmonie". Met het reeds zichtbare rondeel werd het geheel gerestaureerd.

Veranderingen von den er ook plaats buiten de oude stad aan de noordzijde. De daar aanwezige woonwijk, de zogenoemde Buurt, werd met de grond gelijkgemaakt. Het resultaat ziet u aan beide zijden van de Rooseveltweg. Het daarbij aansluitende landelijke gebied tussen de Churchillweg en de Dijkgraaf werd, evenals het gebied tussen de Diedenweg en de Churchillweg, eveneens bouwrijp gemaakt voor de bouw van blokken flats en woningen. Ook aan de westzijde van de stad heerste jarenlang koortsachtige activiteit met be trekking tot de realisering van het Nudeplan met op de hoeken de torenflats.

Doch dit boekje gaat over datgene wat grotendeels verdwenen is. Vele typische hoekjes en straten, gestoffeerd met soms zeer fraaie huizen. Ik denk aan de oude Markt (zie foto 2). Toch is er in de binnenstad het een en ander bewaard gebleven. U moet eens een wandeling maken door de Heerenstraat met haar achttiende-eeuwse vervallen herenhuizen, gebouwd door burgemeester Lubbert Adolph baron Torck. Ondanks de activiteit van de vereniging "Oud-Wageningen" in

het begin van dit jaar is er nog geen straat naar deze voor Wageningen zo goede burgemeester vernoemd. Wanneer deze herenhuizen eens zouden worden gerestaureerd met de juiste ramen en deuren, zou er een mooie gave wand van huizen ontstaan. En de vervallen Latijnse school op de hoek van de Molenstraat, nota bene eigendom van de gemeente Wageningen, kan, wanneer deze is gerestaureerd, weer een passende functie krijgen. Zo zijn er gelukkig meer huizen en gebouwen die de moeite van het bewaren waard zijn. Ik dacht dat het woord saneren een andere betekenis had dan slopen, afbreken ...

Bij het samenstellen van deze topografische atlas van Wageningen heb ik rekening moeten houden met het eerste deel van "Wageningen/Rhenen in oude ansichten", samengesteld door mevrouw Aleid W. van de Bunt. Daar dit deeltje is uitverkocht, ontving ik van de Europese Bibliotheek het vriendelijk verzoek een tweede samen te stellen, voorzien van historische informatie. Behalve prentbriefkaarten kon ik ook beslag leggen op gewone foto's en een enkele prent.

Evenals bij het samenstellen van "Kent u ze nog ... de Wageningers" ontving ik weer veel hulp van diverse

mensen en instanties. Ik kon gebruik maken van de collecties van de vereniging "Oud-Wageningen", het gemeentearchief, de verzameling van het helaas opgeheven Gemeentelijk Historisch Museum en het Parochiearchief. Dick Westrup stelde gu1hartig zijn verzameling ter beschikking. Ook tussen de familiefoto's van Jan J. de Goede vond ik het een en ander. Enkele ansichtkaarten komen uit de verzameling van mijn broer RH. Steenbergen. Voor de gegevens kon ik putten uit het gemeentearchief. Natuurlijk hebben vele oude en zeer oude Wageningers mij ook geholpen. Het resultaat van aile hulp en belangstelling vindt u terug in dit boekje. Voor mij persoonlijk was het een ontdekkingstocht, want van de situatie van Wageningen van v66r 1940, vooral in de binnenstad, had ik nauwelijks weet. Ik heb het niet gekend.

Zij die meer willen weten over het verleden van Wageningen, wil ik verwijzen naar de "Bibliografie van Wageningen", samengesteld door H. de Weever, waarin boek- en tijdschriftartikelen over Wageningen worden vermeld.

Mag ik u nu uitnodigen een zwerftocht te maken door het oude Wageningen?

1. Onze rondgang door de stad vangen we aan op het vroegere marktplein, waarvan G. Goossen in 1851 deze aquarel schilderde. Links ziet u het stadhuis uit 1698, compleet met lantaarns en paaltjes. Ret bezat voorts nog de Engelse schuiframen en op het dak de monurnentale schoorstenen, voorzien van schoorsteenkappen en windwijzers. Ret kerkplein met de rniddeleeuwse kerk was van de Markt afgesloten door van oude geveltjes voorziene huizen. Tussen de huizen door keek men op het koor van de kerk, De toren is nog niet verknoeid door de "restauratie" van 1862/63.

2. Een van de oudste foto's van Wageningen is deze opname van het pittoreske marktplein met de visbank (1870). De woningen op de achtergrond had den toen nog mooie, oude gevels. Links een klokgevel, die een versierd bovenstuk bezat. In het pand met de trapgevel was het koffiehuis "De Koornbeurs" gevestigd. Deze naam herinnert aan de negentiende-eeuwse korenhandel op de markt. Rechts, met de gave veertiende-eeuwse gevel, stond de Stadsherberg, in die jaren gedreven door de familie Van Heeswijk. Achter de visbank ziet u nog een van de door burgemeester Torck in 1724 geplaatste hardstenen pompen. Let u op de klederdracht van de vrouwen.

Markt

3. Hetze1fde marktp1ein zag er omstreeks 1905 z6 uit, De visbank is verp1aatst naar het Bow1espark. De oude gevels werden kort na 1870 "gemoderniseerd". Erg fraai waren de panden er niet op geworden. Cafe "De Koornbeurs" werd in die jaren gedreven door de weduwe J. Berends. Ook de Stadsherberg was nog steeds een tapperij. Na de ingebruikname van de bronwaterleiding (1898) verdween ook de hardstenen pomp. De winkel en het cafe links werden in 1913 afgebroken, de overige panden zijn in mei 1940 verwoest. Rechts kijkt men de Vijzelstraat in met achteraan het kantoor van Van Gend en Loos.

Wageningen

. Mar<l

4. Wij blijven nog even op de Markt. Het in neo-renaissance stijl gebouwde postkantoor (1898) is sedert enkele jaren bij het gemeentehuis getrokken. In het bepleisterde herenhuis, in de vorige eeuw bewoond door notaris Hoogvliet, was destijds het kantoor van de Geldersche Crediet Vereeniging. Omstreeks 1874 werd door de tuin van de notaris de Marktstraat aangelegd. Links de in 1847 gebouwde Waag,tegenwoordig gemeentesecretatie. In de bocht is nog net het tabakspakhuis van De Voogt zichtbaar. Zonder gevaar overreden te worden poseerde het dienstmeisje met het zoontje van de familie Wessels op de Markt.

5. Het Kerkplein was oorspronkelijk aan drie zijden ingesloten. De Hoogstraat en ook de Boterstraat en het verdwenen St. Annastraatje waren aan beide zijden bebouwd. De bij de winkels en huizen behorende pakhuizen en schuren kwamen op het Kerkplein uit. Hier en daar stonden huisjes met de gevel naar de kerk gekeerd, zoals op deze foto. In 1930 kocht de gemeente deze pan den en liet ze het jaar daarop slopen. Rechts ziet u, een gedeelte van het hek rond de kerk. Het pakhuisje naast het rijtje huizen behoorde aan bakker Folkers in de St. Annastraat. Achter de huisjes bevond zich het befaamde Rozenhofje, waarvan de ingang rechts van de huizenrii was.

6. Wanneer wij onze weg vervolgen over het Kerkp1ein komen we bij een steegje naar de Boterstraat, afgesloten door twee hardstenen paaltjes. Op deze tekening, vervaardigd op 8 novem ber 1926 door een zekere L.M. (Meissner? ), zien we links de schuur van bakker De Heus voor berging van de takkenbossen voor zijn oven en tevens voor het houden van enkele krulstaarten. De eerste deur van het huisje was de achteruitgang van Nijenes, wiens meubelwerkp1aats rechts naast dit huisje stand. Een gedeelte van de zijmuur en het dak van dit pand zijn nag zichtbaar. De dames Heij woonden in het andere gedeelte van het huisje.

7. Hier hebben we nog een gedeelte van het Kerkplein, de zogenoemde Stormsteeg aehter de toren van de kerk. Deze bestond voornamelijk uit een nauwe doorgang. De pakhuizen reehts behoorden respeetievelijk aan kruidenier Ter Meulen en aan meubelmaker R. Nijenes uit de Boterstraat. De dames Heij zijn inmiddels uit de woning vertrokken. Het raam zit in ieder geval diehtgespijkerd. In 1931 werd dit pand geamoveerd in het kader van de saneringsplannen.

8. Via het Kerkstraatje kwam men op een ruimer gedeelte van het Kerkp1ein. We hebben vanaf dit punt een mooi zicht op de kerk van de hervormde gemeente. De Romaanse toren, in 1945 opgeb1azen door wegtrekkende Duitsers, draagt hier nog de lelijke spits van de restauratie van 1863. Het Kerkp1ein, v66r 1913 vol kuilen, ontstaan door het inzakken van de graven, heeft een klinkerbestrating gekregen. Links staat het politiebureau, sinds 1903 ondergebracht in een verbouwde school. Wanneer men de open goot rechts volgde, kwam men in de Torensteeg, een verbinding met de Hoogstraat.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek