Wamel, Beneden-Leeuwen en Boven-Leeuwen een wandeling door de historie

Wamel, Beneden-Leeuwen en Boven-Leeuwen een wandeling door de historie

Auteur
:   A.J.M. Sengers
Gemeente
:   West Maas en Waal
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1349-6
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wamel, Beneden-Leeuwen en Boven-Leeuwen een wandeling door de historie'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

26 Melkaanvoer naar de 'boterfabriek'

Op de meeste agrarische plaatsen, vooral waar melkvee werd gehouden, stond ergens in het dorp wel een 'boterfabriek' , zoals dat toen in de volksmond heette. Daar kwam dan alle melk terecht. Die melk was afkomstig van de boerderijen die meestal in het dorp ofkort daarbij lagen.

In die tijd kwam daar heus geen vervoer per auto aan te pas, om de eenvoudige reden dat er toen voor een dergelijk verkeer geen 'markt' was. Met paard en wagen en vaak met de melkwagen, waarin twee melkbussen konden worden geplaatst, ging men op sjouw. Zoals de foto laat zien waren het meestal vrouwen die dit karwei moesten klaren.

Er wordt geposeerd voor de plaatselijke melkfabriek 'De Ster' aan de vroegere Steegsestraat (thans Bernhardstraat) in BovenLeeuwen.

Veel vrouwen gingen op melkveebedrijven tevens de koeien melken om daarna de melk voor de verwerking tot de bekende zuivelproducten naar de fabriek te brengen.

Zoals te zien kon het dan vaak een hele wagenparade zijn, waarbij in die tijd ook de hondenkarren niet ontbraken.

27 De geslaagden van de lingerie-knipcursus

Bij de Zusters Franciscanessen van het voormalige klooster en verzorgingshuis 'St. [oseph' te Boven-Leeuwen, werden naast lager- en kleuteronderwijs diverse andere opleidingen verzorgd. Zo werden onder andere lingerie-, costumière- en coupeusecursussen gegeven en kregen vooral jongeren les in machineschrijven. Verder was er ook nog een kookschool.

Zoals dat tegenwoordig nog steeds gebeurt, werd ook toen van de geslaagden een foto gemaakt.

Op 19 juli 1933 lieten de gediplomeerde dames zich op de gevoelige plaat vastleggen. Van links naar rechts zijn op de voorste rij te zien: Grada van Gelder uit Beneden-Leeuwen, die later metToon Zondag uitWamel trouwde en daar ging wonen. Naast haar Corrie van meester Van Oijen, die in Wamel woonde. Op de tweede rij geheel rechts zit Leent je Beek-de Heuvel en daarvoor Nel Driessen, terwijl op dezelfde rij Anna Broekman en Mina Megens plaatsnamen.

In de bovenste rij staat in het midden Tonia van Os-van üijen en verder ontdekken wij Tonia de Weijert, Cato janssen en Nellie van Hees.

Vakkennis, vooral op het niveau van knippen, naaien en koken, kwam in de huishouding heel goed van pas. Er waren in die tijd veelal grote gezinnen en daar de inkomsten - vooral in de crisisjaren - weinig rooskleurig waren, betekende dat een hele financiële verlichting.

28 Belmopte oorlogsbeschrijving 1940-1945

De Tweede Wereldoorlog liet ook in het Land van Maas en Waal, en vooral in Wamel, Beneden-Leeuwen en Boven-Leeuwen, diepe sporen achter. Deze dorpen hebben een zware tol moeten betalen. Uiteraard kan hier slechts een summiere opsomming worden gegeven van die oorlogstoestanden; de geïnteresseerde lezer kan worden verwezen naar het boek 'Donkere Jaren over Maas en Waal 1 939 -1 945' waarvan Roel van de Pol en Antoon Sengers uit Beneden-Leeuwen de auteurs waren. Dit boekwerk kwam in 1994 uit bij de herdenking van vijftig jaren bevrijding van Maas en Waal.

Reeds bij het uitbreken van de oorlog in mei 1940 verloren

op diverse plaatsen, onder andere in Rhenen, verschillende inwoners het leven. Als gevolg van de door de Duitsers afgekondigde arbeidsinzet, moesten niet alleen inwoners in Duitsland gaan werken, maar kwamen daar ook Maas en Walers om. In september 1944 werden door de Duitsers vanuit Wamel veertien onschuldige inwoners, zonder vorm van proces, bij de Tielse walmuur doodgeschoten. De meeste huizen van die bewoners werden platgebrand. Een maand later viel een hele serie dijkhuizen,vanaf Wamel tot aan Boven-Leeuwen, ten prooi aan de oorlogsvlammen. Ook hierbij vielen doden en gewonden en werden er mensen weggevoerd. Vanaf september 1944 tot de bevrijding in mei 1945 werd de streek herhaaldelijk bestookt met granaat- en mitrailleurvuur. Vooral het westelijk gedeelte

van het Land van Maas en Waal lag in de voorste frontlinie. In die tijd had men ook nog de gevaren te duchten van de gehate V l's (vliegende bommen genoemd). Toen op 5 mei 1945 het vrijheidslied kon worden aangeheven, moest de trieste belans worden opgemaakt van al hetgeen zich in die bewogen vijfjarige periode van oorlog en bezetting had afgespeeld.

Kort na de oorlog werd aan de Franciscaan pater Merculphus Heijer uit Megen gevraagd om een globale beschrijving van de oorlogsperiode, in de vorm van een toneelstuk, samen te stellen. Dit spel kreeg de naam 'Heldensage' en werd vele malen in het Patronaat aan de Zandstraat te Beneden-Leeuwen opgevoerd. (Thans is daar het Chinees-Indisch Restaurant 'Lok Fu' gevestigd.) In dit zeer bewogen en door talrijke streekbewoners bezochte toneelstuk, werd de oorlog vanaf 1940 tot aan de bevrijding in 1945 nagespeeld.

Op de foto ziet men een scène van Duitse rechters die doodvonnissen en gevangenisstraffen uitspreken. In werkelijkheid gebeurde dat tijdens de april-meistaking van 1943 in de raadzaal van het gemeentehuis in Beneden-Leeuwen. De rol van het Duitse Stand gerecht wordt hier vertolkt door, van links naar rechts, Helm van de Geijn en Hermie de Haas, terwijl Claar Kolvenbach als typiste fungeert. In de deuropening poseert Jo van Elk als Duitse schildwacht. Jo was een zoon van bierbrouwer Frans van Elk uit de Brouwersstraat in Beneden-Leeuwen.

29 EenWamels gemeentelijk ambtsjubileum

Hotel-Café 'De Gouden Leeuw' kan zeker wel een van de meest karakteristieke panden aan de Wamelse Dorpsstraat worden genoemd. In 'De Gouden Leeuw' hebben tot vandaag de dag verschillende generaties Rutten het horeca- en landbouwbedrijf Uitgeoefend.

De foto laat een opname zien die is gemaakt bij gelegenheid van het vijfentwintigjarig ambtsjubileum van gemeentesecretaris Willem Egbertus van Oijen, die niet alleen vele jaren ambtenaar, maar tevens secretaris van de gemeente Wamel was. Hij zou in 1931 overlijden.

Van links naar rechts poseren hier: ambtenaar Antoon van Elk, die later burgemeester van Horssen en Bergharen zou worden. Vervolgens ambtenaar Carel van Hoorn, die het tot gemeentesecretaris van Heumen en Malden wist te brengen.

Daarnaast staat Grad van Dreumel, die 22 jaar het wethoudersambt zou vervullen en ook loco-burgemeester was. In het midden van de deuropening staat de zilveren jubilaris, gemeentesecretarisVan Oijen, terwijl naast hem de andere wethouder, Hannes Hol, staat. Hij wordt geflankeerd door zijn zoon destijds nog gemeenteambtenaar - die van 1929 tot 1963 secretaris van de gemeente Walnel zou zijn.

Geheel rechts is Gradus Peperkamp te zien, in die tijd ook nog een jonge ambtenaar, maar van 1947 tot 1965 ontvanger van de gemeente Wamel.

30 BurgemeesterWouters neemt afscheid

De heer G.].J. Wouters was van 192 7 tot 1934 burgemeester van de gemeente Wamel. In dat laatste jaar werd hij tot burgemeester van Eibergen benoemd; vandaaruit werd hij GouvemeurGeneraal van Curaçao, een van de toen nog tot Nederland behorende overzeese gebiedsdelen.

Burgemeester Wouters, voorheen legerkapitein, wist waarover hij sprak en nam bij zijn vele uitspraken beslist geen blad voor de mond. Hij bestreed het onrecht, bijvoorbeeld toen hem tijdens de Maasverbeteringswerkzaamheden klachten hadden bereikt over abnormale arbeidsomstandigheden. Persoonlijk nam hij dan de situatie op en kon aldus terecht een verbetering bepleiten.

Als burgemeester had hij, met name tijdens de crisisjaren. de ondankbare taak om aan het economische en financiële beleid van de gemeente Wamel mede leiding te geven en de juiste koers te varen. Daarbij nam hij een verantwoordelijke en weldoordachte positie in.

Op de foto - die werd gemaakt bij zijn afscheid in 1934 - zijn van links naar rechts te zien: de raadsleden B.J. Beijer, G.A. Vincent, en daarachter zittend wethouder StefBanken.

Zittend, van links naar rechts achter de tafel: mevrouw Wouters, burgemeester Wouters, burgemeester Bruineman van de buurgemeente Druten, verder naar rechts aan de tafel wethouder

Grad van Dreumel, gemeenesecretaris Thé Hol en de raadsleden Jan Gijsbers, Kees Sengers, Antoon van de Geijn en H. Boerakker. Staand achter de tafel, eveneens van links naar rechts: Dolfvan Halen, Hannes Hol, onbekend, N. van Riel, gemeentesecretaris Ant. Bull uit het naburige Horssen en de ambtenaren Gradus Peperkamp, Antoon van Elk, louis Kerstens en Jan Albers. Voorop staat, gedeeltelijk zichtbaar, ambtenaar Hent van den Berk.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2020 Uitgeverij Europese Bibliotheek