Warffum (1915-1965) in oude ansichten deel 2

Warffum (1915-1965) in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Toonstra
Gemeente
:   Eemsmond
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6249-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Warffum (1915-1965) in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

In het gedicht op pagina 2 schetst de bekende Warffumer dichrer en schrijver B.B. Broekema (1904-1942) de kenmerken van het NoordGroninger platteland en zijn bewoners. Midden in dit gebied, het Hoogeland, ligt her oude dorp Warffum, een plaats met een rijke historie. Van dit dorp treft u op de volgende bladzijden 38 afbeeldingen aan uit de periode 1915-1965.

In die jaren zijn het uiterlijk van het dorp en de samenstelling van zijn bevolking sterk veranderd. Van oorsprong was Warffum een gemeenschap met een sterk agrarisch karakter. In 1915 was het overgrote deel van de beroepsbevolking nog als arbeider werkzaam in de landbouw of daarvan afhankelijk. Dat laatste gold ook voor het vrij grote aantal middenstanders en ambachtslieden, die deel uitmaakten van de kleine burgerij. Op de hoogste sport van de maatschappelijke ladder stond een klein aantal welgestelde burgers en landbouwers, die in het politieke en kerkelijke leven de dienst uitmaakten.

Na de invoering van het algemeen kiesrecht in 1919 wonnen de arbeiders en het met hen sympathiserende deel van de kleine burgerij aan invloed. Tussen 1935 en 1940 hadden ze zelfs de meerderheid in de gemeenteraad.

Na 1950 werd de landbouw sterk gemechaniseerd. Een aantal landarbeiders trok, gelokt door betere vooruitzichten, naar de grate steden en industriegebieden in het westen van Nederland. Van degenen die bleven vonden uiteindelijk de meesten werk buiten de gemeentegrens, vooral in de stad Groningen. Warffum werd een forensenplaats. Het inwonertal bleef bij dit alles vrijwel constant. Telde Warffum in 1915 2165 inwoners, in 1965 waren dar er 2261.

Uiterlijk veranderde het dorp sterk in die jaren. Straten en wegen werden gemoderniseerd en nieuwe aangelegd. Veel nieuwe huizen werden gebouwd. Een aantal karakteristieke panden is tussen 1915 en 1965

verbrand, gesloopt, of door verbouw onherkenbaar veranderd. Na de jaren zestig kwam er meer aandacht voor het behoud van wat er aan oudheidkundig schoon nog restte. De Stichting Openluchtrnuseum Het Hoogeland en de Stichting Het Woonhuismonument, beide in Warffum, zetten zich er voor in. Dat gold ook voor enkele particulieren en het toenmalige gemeentebestuur. Daardoor beschikt Warffum in vergelijking met vele andere dorpen nog over een tamelijk gave dorpskom, die aangewezen is als beschermd dorpsgezicht.

De teksten bij de afbeeldingen zijn kort gehouden, gezien de beperkte opzet en omvang van dit boek. Oudere en oud - Warffumers kunnen tekst en beeld wel uit hun geheugen aanvullen. Jongere dorpsgenoten en andere belangstellenden kunnen een indruk krijgen hoe hun dorp er uitzag, en die beelden vergelijken met het tegenwoordige aanzien. Ook kunnen sommige afbeeldingen vergeleken worden met die van dezelfde straat ofhetzelfde gebouw uit een andere jaar, opgenomen in het eerste deel van Warlfum in oude ansichten (3e druk, 1988).

Aan ieder, die mij behulpzaam was door foro's in bruikleen te geven of inlichtingen te verstrekken, betuig ik mijn welgemeende dank.

Warlfum, jmuun 1996 Jan Toonstra

1 Hervormde kerk

Het dorp Warffum ligt op een wierde met een oppervlakte van veertien hectare. Het hoogste punt bevindt zich ongeveer vijf en een halve meter boven het omringende maaiveld. Daar midden op de terp staan ook de toren en de kerk van de Hervormde Gemeente.

De kerk dateert van de 1 2e eeuw en is oorspronkelijk in romaanse stijl gebouwd. De muren waren uit tufsteen opgetrokken. Een romaans venster is nog bewaard gebleven. Op de afbeelding uit 1918 is dit geheel rechts in de noordelijke muur te zien. De kerk is later in baksteen verbouwd en vergroot. Het koor is omstreeks 1575 gebouwd. Het gebouw heeft in de loop van de eeuwen veel wijzigingen ondergaan, het laatst in 1895 volgens een opschrift boven het zuiderportaal. Kerk en toren kregen een bepleistering in neo-gotische trant.

Aanvankelijk stond aan de zuid-oost zijde een vrijstaande klokketoren. In 1638 is een nieuwe, 45 meter hoge toren tegen de westgevel van de kerk gebouwd. In 1971 is de toren weer van de pleisterlaag ontdaan en verkeert sindsdien weer in de originele staat. In de toren hangen een grote luidklok uit 1686 en een kleine uit 1950. Deze laatste is de vervanger van een exemplaar uit 1701 die in de Tweede Wereldoorlog door de bezetten-

de macht is gevorderd en niet weer is teruggekomen. De grote klok wordt geluid bij de aanvang van de kerkdiensten, bij begrafenissen en bijzondere gebeurtenissen. De kleine klok luidt iedere dag om acht, twaalf, en zes uur.

Uit de tijd voor 1594, toen de kerk nog in katholiek bezit was, is een aantal zaken bewaard gebleven, onder andere een priesterkleed uit ongeveer 1500 met bijbehorende stela's, een 15e eeuwse bronzen voetstuk van een miskelk en een eiken houten reliekschrijn uit de 14e eeuw. Deze voorwerpen worden nu bewaard in het Groninger Museum.

Het kerkgebouw heeft een 18e eeuws interieur. Het orgel van de orgelbouwers Freytag/Timpe is in 1 8 1 2 geplaatst. Sinds 1985 hangt in de kerk weer het rouwbord van jonker Duco Wilhelm Sickinghe (1656-1681) van deWarffumborg.

Tot de inventaris behoort nog een avondmaalsbeker die in 1596 gemaakt is van een vergulde zilveren miskelk.

Ook staat er nog een oud offerblok waarin kerkgangers hun gayen voor de diaconie kunnen deponeren. Volgens overlevering is dit offerblok eens een keer gekraakt. Sindsdien dragen de Warffumers de "erenaam" van "bloklichters".

Groete nit W ARFFUM

2 Hervormde kerk en omgeving

Een overzicht uit 1951 van de bebouwing rand de hervormde kerk.

Rechts van de toren het in 1870 gebouwde diaconie- of armhuis van de Hervormde Gemeente. Rechts daarvan, het hoge huis, dat in deze tijd werd bewoond door veearts P.]. Offeringa. Links en rechts van de kerk loopt een pad tussen Torenweg en Hoofdstraat. Op het pad rechts speelde de lagere-schooljeugd, als de tijd daarvoor was aangebroken, het knikkerspel. In het verlengde van dit pad ligt de Schoolstraat, die uitkomt op de Oosterstraat.

Omstreeks 1870 lagen voor de toren nog twee zeer zware stenen die volgens overlevering gebruikt zouden zijn voor heidense plechtigheden.

In 1920 zijn bij de aanleg van een centrale verwarming bij de kerk twee urnen gevonden.

3 Schoolstraat

De Schoolstraat kort na de bevrijding op 20 april 1945. Deze afbeelding en nummer 26 zijn welwillend beschikbaar gesteld door de familie Clevering-Allersma te Warffum. Op het schoolplein staat een aantal Canadese legervoertuigen opgesteld, waaronder enkele tanks.

Het schoolgebouw is van 1888 en had zeven leslokalen. In 1960 werd in de Westervalge een nieuwe lag ere school in gebruik genomen.

De oude school is thans ontvangst- en expositieruimte van het openluchtmuseum Het Hoogeland. Ook hetV.V.V.- kantoor is er ondergebracht.

Links van de school de woning van de hoofdonderwijzer. De hoofdonderwijzer van deze school werd niet aangesproken als meester, maar werd mijnheer genoemd. Hoofd van de school was van 1906 tot 1934 G. Koolrnan, van 1934 tot 1954

OA. Kraayema, die werd opgevolgd door H. Vrieling.

4 Schoolstraat

De noord-oostelijke huizenrij van de Schoolstraat in 1962. Van links naar rechts het kledingmagazijn "De Concurrent" van

L. Werkema. Hij was een groot liefhebber van de damsport en was meerdere malen kampioen van de provincie.

Vervolgens een pakhuis met grote schuur. Hierin had E. Offeringa een gortpellerij. Dit bedrijf is verplaatst naar Groningen. Dan de manufacturenwinkel van J.A. Broekema; op deze foto al buiten bedrijf.

De beide laatstgenoemde panden zijn afgebroken en vervangen door een parkeerterreintje en een woning.

S Postkantoor

Uit ongeveer 1927 is deze opname van het in 1913 gebouwde post- en telegraafkantoor aan de Oosterstraat.

In 1850 werd in Warffum een hulppostkantoor gevestigd en een brievengaarder aangesteld. In 1908 werd de vestiging omgezet in een postkantoor. Een jaar eerder was het kantoor opengesteld voor het interlokaal telefoonverkeer. In het open torentje op het dak kwamen de telefoonlijnen samen voor de handbediende centrale in het kantoor.

Het postkantoor werd in 1927 weer een hulpkantoor en verhuisde naar het aan de Hoofdstraat gelegen gemeentehuis. Dit gebouw was tot 1913 oak als postkantoor in gebruik. Het kantoor in de Oosterstraat werd overgenomen door de gemeente Warffum am het in 1929 te laten verbouwen tot een modern ingericht gemeentehuis.

Op 1 januari 1990 is de gemeente Warffum met de gemeenten Usquert, Kantens en Hefshuizen samengevoegd in een nieuwe gemeente. Het gemeentehuis was toen overbodig geworden en is verkocht aan een particulier.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek