Wemeldinge in oude ansichten

Wemeldinge in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Kapelle
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4487-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wemeldinge in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Een van de weinige dorpen in Zeeland, waar men nog van de ongerepte natuur van voor de herverkaveling kan genie ten, is Wemeldinge, gelegen in het no orden van Zuid-Beveland, ten westen van het Kanaal. Dit fraaie Zeeuwse dorp maakt, samen met Kapelle, deel uit van een gebied van niet minder dan 4000 hectare, waar de fruitteelt het hoofdmiddel van bestaan is. De kronkelende landweggetjes slingeren zich door de prachtige boomgaarden die het landschap een bijzonder fraaie aanblik bieden. Wanneer in het voorjaar deze boomgaarden in bloei staan, is het een lust voor het oog, om in en rond Wemeldinge een kijkje te nemen! Na de bekende watersnoodramp, in de nacht van zaterdag 31 januari op zondag 1 februari 1953, zijn vele delen van de provincie Zeeland herverkaveld. Krornrne, smalle wegen, met vaak onooglijke en onoverzichtelijke bochten, werden recht getrokken en de wegen werden verb reed, hetgeen voor het huidige moderne verkeer zeer zeker een verbetering mag worden genoemd.

De verbeterde wegen vormen weliswaar een strakke aanblik van het landschap, maar wanneer we zien op de verkeerstechnische zijde van de herverkaveling, dan moe ten we wel toegeven, dat het voor vele gebieden een grote verbetering betekent, ondanks het feit, dat veel van het oude vertrouwde landschap, ten gevolge van de herverkaveling, verloren is gegaan. En daaraan zal menige Zeeuw in vele delen van de provincie Zeeland met weemoed terugdenken. Vandaar dan ook, dat men in Wemeldinge nog al sceptisch staat tegenover de voorgenomen plannen van de herverkaveling. Vrijwel het grootste gedeelte van de bevolking van Wemeldinge hoopt dan ook, dat de herverkaveling nog lang op zich zal laten wachten. Want de Wemeldingenaren willen hun grondgebied, zoals het er op het ogenblik uitziet, in zijn huidige vorm

behouden. In Wemeldinge is men hier dan ook aan verknocht. Men zou het dan ook bijzonder jammer vinden, wanneer door de uit te voeren herverkaveling, aan de huidigevorm vanhet landschap een einde zou komen. Toch ziet het er, tot spijt van de meeste Wemeldingenaren, wel naar uit;: dat ook dit unieke gebied in de (nabije? ) toekomst zal worden herverkaveld. Want voordat men tot de herverkaveling van dit gebied kon overgaan, moesten eerst vele en velerlei problemen worden opgelost. En dat was dan ook geen eenvoudige zaak! Inmiddels is in het begin van augustus 1976 met de ruilverkaveling Kapelle-Wemeldinge bij Vierwegen gestart. Deze hele ruilverkaveling moet omstreeks 1980 gereed zijn. Wemeldinge is gelegen in de polder "De Breede Watering bewesten Yerseke". Ten noorden van dit prachtige Zeeuwse dorp ligt de Stormezandpolder. In 1390 werd octrooi (toestemming) verleend dit poldertje in te dijken. Thans bestaat dit gebied aileen nog maar als zogenaamde "inlaag". Ten westen van dit poldertje lag in het midden van de achttiende eeuw een haventje, tegenover de boerderij "De Stelhoek". Later werd een nieuw haventje aangelegd bij de zogenaamde "Val van Wemeldinge", dat echter, na de aanleg van het Kanaal door Zuid-Beveland, waarmee in 1852 werd begonnen, zijn betekenis als zodanig verloor en in verval geraakte. Aan weerszijden van het Kanaal ligt de Snoodijkpolder. Ten oosten van het Kanaal door Zuid-Beveland, dat dwars door de Snoodijkpolder loopt, liggen een gedeelte van de Snoodijk-, de Koude- en de Kaarspolder, die evenals de Stormezandpolder inlagen zijn. Een inlaag is een gebied, dat gelegen is tussen de inlaagdijk en de oude dijk. De inlaagdijk is een veiligheidsdijk achter de zwakke dijk, die was gelegd om een diep meertje (ook wel "wiel" genoemd). Thans is de

diepe ligging van deze polders nog duidelijk zichtbaar!

In de twaalfde eeuw bestond dit gebied uit schorren en slikken, gescheiden door smalle watertjes, kreken genaamd. Van lieverlee slibden deze aan elkaar en in de dertiende eeuw werden deze gebieden, eveneens door aanslibbing met ZuidBeveland, verenigd. De bodem bestaat dan ook uit zeer vruchtbare zeeklei, waarop de akkerbouw en de fruitteelt de voornaamste middelen van bestaan waren. Helaas is de akkerbouw de laatste jaren, evenals elders, ook hier teruggelopen. Verschillende kapitale boerderijen, waarvan de namen nog in de herinnering voortleven, zijn in de loop der jaren aan hun oorspronkelijke bestemming onttrokken. Gelukkig von den velen hun werk, vooral na de aanleg van het Kanaal door Zuid-Beveland, aan de haven en bij de sluizen als sluiswachter, tijman en parlevinker, die de passerende schippers van levensmiddelen voorzag. Helaas is door de aanleg van het Schelde-Rijnkanaal de scheepvaart door het Kanaal van ZuidBeveland dermate teruggelopen, met als nadelig gevolg, dat de werkgelegenheid drastisch verminderde. Evenals in Hansweert, kreeg ook in Wemeldinge de middenstand hierdoor een gevoelige klap. Maakten in het begin van deze eeuw de boeren nog gebruik van de zogenaamde .Joswal", waar ze hun produkten losten in de aldaar liggende schepen, ook hieraan kwam een eind, daar in de loop der jaren het vervoer per schip grotendeels werd vervangen door het vervoer "per as". Voor werkzoekenden kan Pechiney Nederland N.V. te Vlissingen een uitwijkmogelijkheid worden genoemd. Een gelukkige omstandigheid is in dit verband, dat ook in Wemeldinge de recreatie de laatste jaren op gang is gekomen, waarvan de middenstand gelukkig profiteert!

Het grondgebied van Wemeldinge heeft in de loop der tijden

niet te lijden gehad van overstromingen. Wat dit betreft, kan Wemeldinge hierop een gunstige uitzondering worden genoemd. Voor zover we het hebben kunnen nagaan, is de dijk langs de Oosterschelde nimmer bezweken. Tijdens de stormvloeden van 13 februari 1530, 2 november 1532, 13 januari 1551, de hoge vloeden van 5 januari 1566, 14 en 15 januari 1808, 5 februari 1825, 12 maart 1906 en tijdens de zes stormvloeden tussen 1906 en 1953 bleefhet grondgebied om Wemeldinge gespaard. Hoewel de toestand soms zeer kritiek was, hebben de bewoners van Wemeldinge nimmer te lijden gehad van het binnenstromende water, zoals dat elders het geval was.

Hoewel Wemeldinge de laatste jaren een welvarend dorp is geweest, bestonden er vroeger toestanden die gelukkig voorgoed tot het verleden behoren. Vooral de zogenaamde arbeidersklasse had het niet gemakkelijk. Ze leidde een mager bestaan. Deze veelal grote gezinnen moesten zich behelpen met een kleine woning, waar moeder de vrouw van het karig weekloon van een tientje (of soms nog minder) de eindjes aan elkaar moest proberen te knopen. Een vrije zaterdag was er niet bij. Van's morgens vroeg tot's avonds laat was het bij de boer "werken geblazen". Bij ziekte werden de arb eiders niet uitbetaald en was men aangewezen op de diakonie, die zeer rijk was, doch deze mensen slechts eenrnaal per week een tegemoetkoming gaf in de vorm van een brood of een geldbedrag, waarvan dan het allernodigste kon worden aangeschaft. Jammer, dat er in die tijd nog geen A.O.W. was. Ondanks de lage inkomens was er toch bij deze mensen een grotere tevredenheid dan thans bij velen valt te constateren. Maar ook aan deze wantoestanden is gelukkig in de loop der jaren een einde gekomen!

Het dorpsbeeld van Wemeldinge wordt beheerst door de hervormde kerk, waarvan de toren boven het geboomte uitsteekt, en de twee korenmolens, waarvan elders in dit boekje enkele opnamen voorkomen. De bevolking is protestant, terwijl het dorp vier kerken telt, namelijk de Nederlands Hervormde Kerk (1500 leden), de Gereformeerde Kerk (175 leden), de Vrij Evangelische Gemeente (117 leden) en de Gereformeerde Gemeente (138 leden). Deze getallen zijn bij benadering opgegeven. Mogelijk zijn deze aantallen thans wel wat lager! In de Nederlands Hervormde Kerk wordt op zondagmorgen de hoofddienst gehouden, die goed wordt bezocht. De Nederlands Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerk en de Vrij Evangelische Gemeente houden op zondag in de namiddagdicnst gezamenlijke kerkdiensten om toerbeurt in elkaars kerkgebouw. In de Gereformeerde Gemeente worden's zondags nog twee kerkdiensten gehouden.

Ook op cultureel gebied mag Wemeldinge er zijn! Werden in de loop der jaren diverse verenigingen door gebrek aan belangstelling ontbonden, toch neemt het verenigingsleven in Wemeldinge, gezien het grote aantal verenigingen, nog een belangrijke plaats in. Zo is het schuttersgezelschap "SintAndries", dat in 1863 werd opgericht en in de loop der jaren werd ontbonden, in 1976 heropgericht. Ten slotte nog iets over het wapen. In 1661 komt dit wapen van de heerlijkheid Wemeldinge voor het eerst voor. In een rood veld is het een verkort Sint-Andrieskruis van goud. Sint-Andries was certijds kerkpatroon van Wemeldinge.

Ten slotte hartelijk dank aan de bij de fotoverantwoording genoemde personen voor het afstaan van kaarten en/of foto's en tevens voor de informaties. We wensen u allen veellees- en

kijkgenot toe en beginnen thans aan onze tocht door het oude Wemeldinge!

FOTOVERANTWOORDING

c.r. Pols, Zierikzee: voorplaatje, 6,8,33,37,60

J. Veerhoek: 1, 3b, 52, 54, 56, 62, 65, 67, 68b, 72 Gezusters Dominicus: 2, 11,30,39,41,51,63

Mevrouw G.A.J. Ruissen-Harthoorn: 3a, 12,20,48,59,61, 70

J.W. Drost, Zutphen: 4,5,16,23,35,38,40,45,46,47,50, 64

J. van den Berge: 7, 68a

Mevrouw D. Moerland-Smit, Sint Annaland: 9, IS, 17, 19, 28,34,58,74

W.P. Weststrate: 10,14,18,25,27 Mevrouw C. van der Cingel-Hamelink: 13 M.P. Lindenbergh: 21, 55, 57

C.P. Phernambucq: 22a, 22b, 69

J. de Neef: 24

J. Burger: 26,29,49,66,71,73 H.J. Meloen, Sint Annaland: 31 Rabobank: 32,36

J. Slaakweg: 42

Eigen archief (van de samensteller): 43, 44 Mevrouw G.M. Meijaard-Vermaure: 53

Op dit heel oude kaartje is het Kanaal door Zuid-Beveland nog niet gegraven. We zien daar de omgeving van de Heerlijkheid van Wemeldinge.

1. We beginnen onze rondgang door oud-Wemeldinge met een aantal opnamen van het Kanaal door Zuid-Beveland. We arriveren in Wemeldinge per schip, en weI met de Telegraaf IV, die we op de achtergrond in de Westsluis zien liggen. Vooraan ontwaren we de En Avant X en de Climax. In het door ons samengestelde boekje over Hansweert en Schore in oude ansichten, komt van de Telegraaf IV eveneens een fraaie opname voor. Voor een luttel bedrag kon men van deze boot gebruik maken om naar Rotterdam te varen. Men moest dan zelf voor de "knapzak" zorgen, want men kon er alleen een kopje koffie kopen. Het was vroeger een gezellige drukte op de Westsluis in Wemeldinge. Ten gevolge van de aanleg van het Schelde-Rijnkanaal is de scheepvaart door het Kanaal van Zuid-Beveland drastisch teruggelopen. Thans is deze sluis helaas voor de scheepvaart gesloten. Rechts zien we het gebouwtje, in Wemeldinge beter bekend als "De Wacht", waarin de zogenaamde tijmannen bivakkeerden, die de helpende hand boden aan de schippers die de haven aandeden en daar vertrokken. Helaas behoort de drukke scheepvaart ook voor Wemeldinge tot het verleden!

"";.. .; ..... ~.: .. ~'t. Zuid-Bevelendsdte kleederdredit uit de oude en nieuwe tijd.

2. De Zuidbevelandsc klederdracht is in de loop der jaren drastisch veranderd, hetgeen we duidelijk op deze Ioto kunnen zien, Hier poseren enkele inwoners uit Wemeldinge. Links zien we de personen met hun ouderwetse klederdracht met zogenaamde beugeltas en rechts zien we de huidige klederdracht. Helaas konden we niet aile namen te weten komen, maar enkele wist men ons echter weI mee te delen. Nummer drie is Gillis Houtekamer. Naast hem staan, rechts, Julia Laban, die onderwijzeres was aan de christelijke school, mevrouw J.S. Blok-Zuidweg en nummer zeven is Dina op 't Hof. Oak in Wemeldinge verdwijnt steeds meer en meer deze rnooie Zuidbevelandse klederdracht, die nog slechts door een aantal ouderen wordt gedragen.

3. Boven: vanaf de zijde van het dorp kijken we hier op de sluizen van Wemeldinge. Het huisje links is de zogenaamde "De Wacht", een wachthuisje voor de zogenaamde tijmannen, die de helpende hand boden bij het aanleggen en vertrekken van de door het Kanaal varende schippers. Rechts zien we de aanlegsteiger met daarvoor een aantal zeilschepen, Men voer in die tijd nog "op de zeilcn".

Onder: ter gelegenheid van het zilveren ambtsjubileum van burgemeester F. Wabeke, werd het burgemeestersechtpaar feestelijk ontvangen. Het sleepbootje "Adja", met als kapitein Jaap Hoekman, bracht het jubilerende echtpaar naar de rniddensluis, Op het bootje zien we burgerneester F. Wabeke en zijn echtgenote, mevrouw Wabeke-Servaas, beiden gekleed in de Zuidbevelandse klederdracht. Ter gelegenheid van dit jubileum werden in Wemeldinge festiviteiten gehouden. Links op het met vlaggetjes versierde bootje, wappert de Nederlandse driekleur! Een aardig kiekje, dat de herinnering aan dit zilveren ambtsjubileum levend houdt! De datum van dit burgemeestersfeest was 2 maart 1928.

Xleine $chu/$Iuis - ZtJemeldinge

4. Hier zien we een opname van de Kleine Schutsluis in het Kanaal van Hansweert-Wemeldinge, of ook weI het Kanaal door Zuid-Beveland genoemd. Opvallend is het feit, dat er slechts een stoomboot ligt, terwijl al de andere schepen nog zeilschepen zijn. Juist boven de schoorsteen van de in de sluis Iiggende stoomboot ontwaren we weer het bekende wachthuisje voor de tijmannen. Wie er, zowel op de stoomboot, als op de wal staan, kon men ons helaas niet meedelen! Dit plaatje werd in het begin van deze eeuw gemaakt.

5. Een heel oud bekend echtpaar in Wemeldinge was P. Lindenbergh en P. Lindenbergh-Dekker, dat volgens het opschrift aan de achterzijde van deze kaart op 23 december 1875 in het huwelijk trad. De heer Lindenbergh is jarenlang wethouder van de gemeente Wemeldinge geweest. Bij ontstentenis van de burgemeester was hij loco-burgemeester. Hij heeft destijds zeer geijverd voor de belangen van de minderbedeelden in Wemeldinge, die er in die tijd maar al teveel waren. Beiden kijken ons aan in hun Zuidbevelandse klederdracht! Onder haar kralen draagt mevrouw Lindenbergh hier op deze foto nag een broche.

6. Een opname van de Binnenhaven uit Wemeldinge. Links zien we de sluisdeur, die in zijn geheel verplaatst kon worden. Juist nadert een sleepboot met twee zogenaamde kasten. Daarachter zien we de loods, waar de sluisdeuren werden gerepareerd. Op de voorgrond een ouderwetse met paard bespannen tweewielige kar. Helemaal op de achtergrond ontwaren we de bomen van de Postweg naar Yerseke.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek