Westdorpe in oude ansichten

Westdorpe in oude ansichten

Auteur
:   C. van Winkelen
Gemeente
:   Sas van Gent
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4488-9
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Westdorpe in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

In de zuidwesthoek van Oost-Zeeuwsch-Vlaanderen ligt Westdorpe. Volgens oude kaarten moet het voormalige Westdorpe geheel anders hebben gelegen dan het tegenwoordige. Het strekte zich niet, zoals heden, uit van het westen naar het oosten, maar van het noorden naar het zuiden. De woningen waren niet langs een dijk gebouwd maar op een vlak terrein. Het gehele dorp moeten we ons voorstellen, als gelegen tussen de plaats waar nu ongeveer 't Driekwart, Stroodorpe en Zuiddorpe zijn gelegen. Er zijn menigmaal stenen en voorwerpen opgedolven, die herinneren aan vroegere tijden. De naam Westdorpe betekent "dorp ten westen van Axel". Het behoorde tot het Axeler-Ambacht en werd lange tijd bestuurd door een keure of wet, die in het jaar 1242 door Thomaes en Johanna, graaf en gravin van Vlaanderen, voor de vier ambachten was gegeven. Westdorpe ligt anderhalf uur ten zuidwesten van Axel en drie-en-een-half uur in dezelfde richting van Hulst en is deels op en deels beneden de Graaf Jansdijk gebouwd.

Na de reformatie gingen de katholieken te Sas van Gent ter kerke. In het jaar 1796 zijn zij van de parochie van Sas van Gent afgescheiden en tot een zelfstandige parochie verheven. Zij kregen toen een eigen kerk, die in 1823 opmerkelijk is hersteld, waartoe uit de algemene provinciale begroting een subsidie is verleend van f 1200,-. De kerk was al snel te klein en in 1841 is zij grotendeels vernieuwd en vergroot. Het is een gebouw met een koepeltoren en voorzien van een orgel. Ondanks de herhaalde strooptochten en de vele oorlogen die dit gebied, waarin Westdorpe is gelegen, teisterden, is dit Zeeuwsch-Vlaamse dorp toch nog tot een zekere welvaart gekomen. Maar men heeft ook meerdere malen te lijden gehad van stormen en overstromingen. In de maand november van het jaar 1404 woedde er een hevige storm over het gehele land, waarbij bomen werden ontworteld en daken van huizen en schuren werden afgerukt. Er was zulk een overvloed van water dat op Sint-Elisabethsdag, 15 november, de kokende golven de dijken en dammen doorbraken en overal vernieling en dood teweeg brachten. Men kan zich thans bijna niet voorstellen, dat de in 1377 ontstane Braakman zich destijds met een arm uitstrekte tot het gebied van Westdorpe en dat de woedende golven het gehele noordelijke deel van het dorp verzwolgen. Tijdens deze watersnood verdronk het vee en schuren, huizen en andere gebouwen kwamen in het water te staan en stortten in. De bewoners, die tevergeefs hadden getracht have en goed te redden, moesten om het vege lijf te redden naar het zuiden vluchten en helaas alles in de steek laten. Welliep het water enige tijd later terug, maar op vele plaatsen bleven grote plassen staan en

aan bodem en gebouwen was enorme schade aangebracht. Bovendien kwam het land bij iedere hoge vloed weer onder water, zodat dit gebied onbewoonbaar b1eef. In het jaar 1440 was er andermaa1 een grote overstroming. De vloed kwam toen zeer hoog; acht dorpen, die ten noorden van Westdorpe 1agen, kwamen onder water te staan. Westdorpe overstroomde tot aan de tegenwoordige Graaf Jansdijk, waarbij mensen en dieren op ellendige wijze in de golven omkwamen. Westdorpe vormde het zuidelijk dee1 van het overstroomde gebied. In 1480 werd het gehe1e noordelijke dee1, dat is dus het gedee1te tussen het tegenwoordige Driekwart en de Graaf Jansdijk, gehee1 verzwo1gen om pas na honderd dertig jaar door indijking weer in bewoonbaar land te worden herschapen. Toen in 1787, op last van de Staten, de Canisvlietpo1der opnieuw was ingedijkt, werd het gevaar voor overstroming vee1 minder, hoewe1 nog niet alle gevaar voorgoed was geweken. In het jaar 1791 heerste er een hoge watervloed, waarbij de dijk zwaar werd beschadigd en het water tot in de huizen die in de nabijheid van de dijk ge1egen waren stroomde. Nadat in 1808 de watervloed vee1 schade in Westdorpe had aangericht, werd in 1845 het Sasse Gat gehee1 bedijkt, waardoor het gebied rondom Westdorpe verder ge1ukkig voor overstroming gespaard b1eef.

Na de indijking van de Autrichenpo1der, in 1617, hadden zich personen gevestigd uit de omliggende V1aamse gemeenten, a1s Assenede, Zelzaete en Wachtebeke. Hieruit valt op te merken dat de eerste inwoners rooms-katholiek waren. Met het toenemen van het aanta1 inwoners kwamen de pastoor van Ze1zaete of de kloosterlingen uit Gent de heilige mis 1ezen in schuren of stallen. Het vermoeden bestaat dat de schuur die omstreeks 1910 in de Axe1se straat stond, bij de hofstede van Eug. Lippens en werd afgebroken, het meest voor de godsdienstoefeningen za1 hebben gediend. Genoemde boerderij heeft aan de linkerkant van de Axe1se straat gestaan, op het 1andgoed van Staal, net voor de hofstede van G. van Waes.

Evena1s dat ook met andere p1aatsen het geva1 was, verloor de voormalige gemeente Westdorpe haar ze1fstandigheid. De 1aatste burgemeester was G.H.E.M. van Waes. Na de herindeling van gemeenten op 1 april 1970 behoort Westdorpe, met het naburige Philippine, tot de gemeente Sas van Gent, onder het bestuur van burgemeester drs. W.R.V. Dusarduyn, die woont op de Rozen1aan 1 in Sas van Gent.

Ret dijkdorp Westdorpe heeft de 1aatste jaren een aanta1 nieuwe wijken erbij gekregen, waar we

veel nieuwbouw aantreffen. De rooms-katholieke kerk en pastorie aan de Graaf Jansdijk dateren van de jaren na de Tweede Wereldoorlog. Na de bevrijding in 1945 werd de bouw van de nieuwe kerk energiek aangepakt en op 20 november 1947 consacreerde monseigneur Jos Baeten de nieuwe kerk, die grootser en majestueuzer uit haar as is herrezen.

Het godsdienstige leven in Westdorpe kreeg in 1617 reeds gestalte, to en men vanaf dit jaar tot 1680 in Zelzaete ter kerke ging. Van 1680 tot 1731 kwam de pastoor van Zelzaete hier in Westdorpe de Heilige Mis lezen. In 1731 werd Jacobus van de Velde als priester naar de Autrichenpolder gezonden. De pastoor van Zelzaete werd in de periode van 1731 tot 1746 verboden hier de mis op te dragen en de polder bleef daardoor vijftien jaar van de heilige diensten verstoken. De ingezetenen kwamen dientengevolge kerkelijk weer onder Zelzaete, evenals dat voor 1680 het geval was. Op 18 februari 1746 werd door de bisschop van Gent de eerwaarde heer Jacobus de Decker als priester naar Westdorpe gezonden. Deze was al in 1746 benoemd tot pastoor te Verrebroeck. In de periode van 1796 tot omstreeks 1840 werd op dezelfde plaats waar de schuurkerk had gestaan een kerk gebouwd. Westdorpe kreeg weer een eigen priester in de persoon van de eerwaarde heer M.C. de Rijcke. Westdorpe heeft de volgende pastoors gehad:

Antonius J. Janssen (1840-1843), Henricus Oomen (1843-1846), Laurentius van Dijk (1846-1886), Govardus van Dijk (1886-1906), Joannes Donatus Kriellaars (1906-1910), Petrus Mijnen (1910-1934), Antonius Comelis Adrianus Ooninckx (1934-1965) en Firmin Frans Jules Marie Dierick (van 12 maart 1965 tot 17 juni 1977). De huidige pastoor is J. Thiellier.

Er zou nog veel meer over Westdorpe zijn te melden, maar de beschikbare plaatsruimte laat dit helaas niet toe. Het was ons een vreugde in Westdorpe te vertoeven. We willen graag van de gelegenheid gebruik maken om de bij de fotoverantwoording vermelde personen heel hartelijk dank te zeggen voor het tijdelijk afstaan van de oude kaarten en/of foto's en tevens voor de uitvoerige informaties. In dit verband noemen we de familie A. Doolaege, de oud- secretaris G.c. van Haelst en J. Thomas, die ons wegwijs hebben gemaakt en van wie we diverse oude kaarten hebben mogen lenen.

De samensteller wenst u allen ten slotte niet aIleen veel lees- maar ook veel kijkgenot op onze tocht door het oude Westdorpe, waaraan we thans gaan beginnen.

1. Voordat we met onze rondwandeling door Westdorpe beginnen, gaan we eerst eens de omgeving van dit lange Zeeuwsch-Vlaamse dorp verkennen. Het grondgebied van de voormalige gemeente Westdorpe bestaat uit 2333 bunders. Het aantal inwoners bedraagt ongeveer 1400. De gemeente Westdorpe bevat de volgende polders: de Autrichenpolder, Oud en Nieuw Papenschor, de Westdorpepolder en delen van Canisvliet,Pauline, van Remoortere, Stroodorpe, Ghellinck, de Eugeniapolder en de Canisvlietpolder. Op een kaart uit het midden van de zestiende eeuw wordt de polder Westdorpe, omstreeks 1100 gemeten groot, ten noorden begrensd door Peereboom, Sint Pieterdamme en Steeland; ten oosten door de Heygenpolder, de Grote Buthpolder en Hauwerlanden en ten widen en ten westen door Selsaete en het Assenederambacht. De tegen Sas van Gent liggende Ghellinckpolder werd in 1826 aangewonnen. Tot de voormalige gemeente Westdorpe behoorden de buurtschappen Batterij, Driekwart, Stroodorp, Zwartenhoek en Passluis. Een herinnering aan het vroegere Westdorpe is de Kapittelstraat in de Autrichenpolder! De Autrichenpolder heet ook wel de Oostenrijkspolder.

.1;..h1.1/j'l~,.. ,~----~.~~

... ,""", .... &._, .. ,,:'1 (J~_",,,,,:,

J.J.j1o r",r~.

+ K~4 1i .tr~r~".

Ii J

E L

2. Zoa1s ve1e andere p1aatsen heeft ook Westdorpe een wapen.

Van Wege Den Koning.

De Hooge Raad van Ade1, gebruik makende van de magt aan

denzelven ver1eend, bij besluit van den 20sten Februarij 1816, bevestigt bij dezen de Gemeente van Westdorpe.

ingevolge het, door haar gedaan verzoek, in het bezit van het navolgende Wapen:

Zijnde van lazuur beladen, met een Dorpsgedeelte en de zon ten westen ondergaande, alles van gaud.

Gedaan in's Gravenhage, den 31 e July 1817.

Max L.J. IJvoy van Mijdrecht, Ter ordonnantie van den Hoogen Raad, De Wacker van Zan.

Secretaris.

?

van de 1J/{/(;! 111711

bezit "Jh het . 1Ja~'o/!{endl' 17 0/,('1/:

?"",-/ '-''''~7~if'7''''''' ,/'. r-'

p~# "'" ~;' ??.?

,/

j

TER ORDO:-;X. 'TIE

I" -: '.' ?

---. ;.--

--

3. Ret zullen alleen de ouderen uit Westdorpe zijn die zich deze persoon nog kunnen herinneren. Op dit unieke plaatje kijkt ons de heer C. van Waes uit Westdorpe aan. Ter ge1egenheid van zijn zilveren ambtsjubileum werd op 21 maart 1909 deze foto gemaakt van de burgemeester van dit Oost-Zeeuwsch- V1aamse dorp, die op 21 maart 1884 a1s zodanig werd benoemd. Zijn zoon, G.R.E.M. van Waes, was de 1aatste burgemeester van Westdorpe, die bij de herindeling op 1 april 1970 burgemeester van de gemeente Borsse1e op Zuid-Beve1and werd. Tijdens zijn am btsperiode a1s burgemeester van Borsse1e woonde hij in 's-Gravenpo1der. Na zijn pensionering vestigde hij zich in Philippine, waar hij woont op het Spuikompark 15.

4. Evena1s andere p1aatsen heeft ook Westdorpe een wapen, dat dateert van 31 juli 1817. In b1auw, een dorp bestaande uit twee huisjes met een torentje, een molen, een boom en een water, beschenen door een stralende opgaande zon, alles van goud.

Dit is een sprekend wapen: een dorp, ge1egen in het westen en beschenen door een in het oosten opkomende zon. (Meesta1 echter 'leest' men dergelijke wapenafbeeldingen andersom en zou dit een ondergaande zon zijn.)

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek