Westenschouwen in oude ansichten

Westenschouwen in oude ansichten

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2241-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Westenschouwen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

We kennen tegenwoordig vele verzamelobjecten, zoals postzegels, sigarenbandjes, lucifersmerken, munten, bierviltjes, pamfletten, reisherinneringen en ... oude ansichtkaarten en foto's. Vooral deze laatste twee groepen blijken de laatste jaren erg in trek te zijn. Het is echter jammer dat deze verzamelingen bijna niet in de openbaarheid komen.

Dit boekje van Westenschouwen wil dan ook een groter publiek in de gelegenheid stellen om kennis te nemen hoe het gehucht Westen schouwen - want eigenlijk is het dat nog steeds gebleven - er in vroeger jaren uitzag: de ouderen om het verleden weer voor ogen te toveren en om te kunnen zeggen: "Ja, dat is waar ook, zo zag het er vroeger uit en daar woonde die en die; wat is er toch veel veranderd in de loop der jaren." De jongeren om zich een voorstelling te vormen van de rust van een klein dorpje zonder de drukte van het toeristenverkeer en eigenlijk ook zonder verkeersvoorschriften.

Historie

Men kan omtrent de vraag hoe oud Westen schouwen nu eigenlijk weI is vele beschrijvingen, boeken, verhandelingen en kronieken erop naslaan, doch het blijft moeilijk het juiste jaartal te vinden. We komen er waarschijnlijk nog het beste uit wanneer we de vroegere stadsarchivaris van Zierikzee, P.D. de Vos (1866-1942), volgen, In 1947 verscheen van hem het boekje Uit Schouwen Duivelands Verleden waarin ook een artikel over Westenschouwen werd opgenomen. Tal van historische bijzonderheden vindt men hierin terug en laat ons daarom horen wat een bekwaam man als P.D. de Vos over het oude Westenschouwen weet mee te delen.

Reeds in de derde eeuw van onze jaartelling, toen de hoge duinstreek van Schouwen nog het enig droog liggende en bewoonbare deel van ons eiland was, yond men aan de brede mond van de rivier, die later Oosterschelde genoemd werd, een vestiging of sterkte der Romeinen, waaraan zeer waarschijnlijk de Roompot zijn naam heeft te danken. Gevonden munten uit die tijd wijzen op een druk handelsverkeer met Engeland, waartoe de ligging dan ook bijzonder gunstig was. Eeuwen zijn voorbijgegaan, voor men de plaats meer bepaald aangeduid vindt.

Uit een stuk van het jaar 1296 blijkt dat het toen bekend stond als het dorp Taleboutseinde, welke naam weI in verband zal staan met Palevoetsheide. Dat was de lage, moerassige streek in de duinen, waar in 1304 zoveel verslagen Vlamingen werden gevangen genomen. In eerstgenoemd jaar behoorde het dorp aan Jan van Renesse, die toen tolvrijheid voor de ingezetenen ervan ontving door al de landen van Jan van Brabant.

De bloeiperiode

De bloei van Westenschouwen nam sterk toe, toen na het verval van Dreischor de schippers uit Zierikzee hier een veilige ligplaats vonden. De kroniekschrijver Reigersbergh verhaalt zelfs dat Westenschouwen in de middeleeuwen een der vermaardste havens van Zeeland was! Van hieruit voeren vele koopvaarders naar Oost en West. Bovendien bloeide er ook de visserij en vanuit Westenschouwen voeren meer haringbuizen af dan van menige haven op Walcheren. De heuden, koggen, hulken en buizen, waarmee de handel en visserij uitgeoefend werd, werden zelfs ter plaatse gebouwd en uitgerust.

De vervalperiode

Na elke bloeitijd komt onherroepelijk een teruggang en het verval kwam zeer snel binnen sluipen. Dat had tot gevolg dat veel aanzienlijke inwoners en reders hun zetel naar het nabij gelegen Zierikzee overbrachten. Dit is onder andere bekend van het vermogende en reeds jaren uitgestorven geslacht De Huybert en van de evenzeer aanzienlijke familie Cau. In 1548 yond men in Westenschouwen nog een dreef met bomen, die naar de kerk leidde en nog in goede staat verkeerde. Het aantal huizen bedroeg toen nog slechts tien. Vroeger was genoemde dreef een straat met fraaie huizen, waarin fraaie kelders gevonden werden, als ware het eens een stad geweest. Ongeveer een halve eeuw later was de kerk reeds een bouwval geworden, zodat de regering van Brouwershaven verzocht, om op die plek bouwmaterialen te mogen weghalen tot herstel van de stadspoorten. Dit verzoek werd echter door de Staten van Zeeland in hun vergadering van 23 maart 1591 afgewezen. De toren bleef nog staan en de gedachtenis aan Westen schouwen werd nog tot medio negentiende eeuw levend gehouden door het overblijfsel van genoemde kerktoren. Deze inmiddels in een ru ine veranderde kerktoren gaf aan Westenschouwen dus nog vele jaren een romantisch aanzien. In 1845 - om precies te zijn in de septembermaand van dat jaar - werd de bouwval ten bate van de gemeentekas van Burgh verkocht. Sedert 1816 was het tot dat jaar zelfstandige Westenschouwen met het nabijgelegen Burgh als gemeente verenigd. Met de sloop van de overblijfselen van de oude kerktoren was aIleen de naam nog als heerlijkheid behouden gebleven.

De sage van de zeemeermin

Van de vissers van het dorp Westenschouwen wordt verteld dat ze vroeger erg rijk waren, zo rijk als de zee diep. Het scheen ook nog een trots en ijdel volkje te zijn, dat zijn vissersschepen versierde met zilver en goud. De vissers waren trouwens niet aIleen ijdel, maar ook zeer wreed. Eens vingen deze vissers in hun netten een beeldschone zeemeermin, die, omdat ze op het land niet kan leven, klaagde en smeekte om vrijgelaten te worden.

Haar man - de meerman natuurlijk - zwom wanhopig om het schip en volgde het tot in de haven van Westen schouwen, maar de vissers lachten en lieten haar niet vrij. Ze legden het arme zeemeerminnetje op de wal en de meerman zag haar op de kade van Westenschouwen sterven. Hij barstte in woede uit en wierp een handvol zand en wier in de haven en riep:

Westenschouwe, 't zd je rouwe, dat je genomen eit m'n vrouwe. westensohouwen zd vergae md de toren bluve stae.

Sindsdien is de haven van Westenschouwen verzand en de harteloze vissers werden zo arm dat ze als bedelaars over het eiland Schouwen-Duiveland moesten trekken.

Nadat de toren in 1845 was afgebroken, verplaatste de sage zich naar de Plompetoren van het eveneens vergane Koudekerke, maar toen klopte het verhaal natuurlijk niet meer, want de boze meerman had met Koudekerke uiteraard niets uit te staan.

Overblljfsel van den Toren van W-Schouwen, in 1845' geheel afgebroken

1. In het Jaarboekje Zeeland van 1854 heeft mr. A. Moens van Bloois talrijke bijzonderheden vermeld over de voormalige toren van Westenschouwen. Nadat rond het jaar 1600 de kerk wegens bouwvalligheid was gesloopt, bleef de kerktoren, van zijn spits beroofd, in vervallen staat als een gedenkstuk uit het verleden over. Hierboven is het restant afgebeeld en in 1845 werden de restanten van de toren, ten bate van de gemeentekas, voor afbraak verkocht. Het afkomende puin werd onder andere voor het versterken van zeeweringen gebruikt, waardoor een groot sieraad aan dit rustige oord werd ontnomen. Kerk en toren van Westenschouwen stonden dus achter de tegenwoordige groene telefooncel op de hoek van de Westerseweg en de Steenweg. Men noemt deze plaats nog altijd .Jiet Kerkhof". Op bovenstaande gravure is de vliedberg, die vlak in de buurt was gelegen, juist niet meer te zien. Dit terrein is nog bekend als "de Bergwei".

Westen - Schouwen

Uitg. R. V. J. Ochtrnan, Papiermagazijn, Zierikzee,

2. Een vredig tafereeltje in Westenschouwen omstreeks het jaar 1905. Sinds 1901 had Leendert van de Zande sam en met zijn vrouw Adriaantje Dekker "Het Wapen van Westen schouwen" gehuurd. Schoonvader Jac. Dekker uit Noordgouwe stond borg voor de jaarlijkse huur, die in die tijd zestig gulden bedroeg, waarin de huur van de rechtkamer niet was begrepen. Het echtpaar Van de Zande-Dekker kreeg zes kinderen, van wie twee dochters thuisbleven. Aan het begin van de jaren dertig werd Leendert van de Zande via koop van het Burgerlijk Armbestuur eigenaar en inmiddels was ook de naam gewijzigd in "Westenschouwens We1varen".

Westen- Schouwe'l

3. Nadat Van de Zande de herberg in eigendom had verworven, volgde een ingrijpende verbouwing en werd besloten er een hotel-pension van te maken. De eerste badgasten betaalden drie-en-een-halve gulden vol pension en uitgebreid dineren kostte in die tijd maar een gulden vijfenzeventig. Het hotel was bijzonder mooi gelegen. Bos en duin waren vlakbij en de nieuwe, frisse slaapkamers waren voorzien van elektrisch Iicht en stromend water. Autostalling was gratis. De beide dochters, de dames Kaatje en Kootje van de Zande, maakten naam met hun gerenommeerde keuken. De namen .Kaatje" en "Kootje" werden voor vele voomame gasten uit binnen- en buitenland een begrip. In 1971 werd het bedrijfverkocht aan de familie J.H.M. Hoeneveld-van der Torre en sinds 17 januari 1983 is L. van de Zan de de nieuwe eigenaar geworden. Sinds 1978 is het geen hotel meer en is het verbonden met "De Schouwenaar", AIs aardige bijzonderheid kan nog worden vermeld dat de kersverse nieuwe eigenaar, Leendert van de Zande, een neefje is van de bekende dames .Kaatje en Koetje",

WESTEN-SCHOUWEN. GEZICHT OP DE OUDE HERBERG: VOORMALIG GEMEENTEHUIS.

HET DORP GING TENIET IN HET BEGIN DER 16E LEUW

4. Oorspronkelijk heette het tegenwoordige restaurant "Westenschouwens Welvaren" doodgewoon "Het Wapen van Westenschouwen", In het jaar 1805 verkocht de toenmalige ambachtsheer van deze plaats, mr. W.e. de Crane, het aan het Burgerlijk Armbestuur van Westenschouwen. Omdat het Burgerlijk Armbestuur eigenaar was geworden, vergaderde hier regelmatig het bestuur van deze sociale instelling. Tevens werd een deel van het etablissement gebruikt als "rechtkamer" van het bestuur van de Burgh- en Westlandpolder, in welke polder Westenschouwen is gelegen. Voor 1816 vergaderden hier ook baljuw en schepenen van de gemeente Westenschouwen. De zelfstandige gemeente Westenschouwen werd in 1816 in de gemeente Burgh opgenomen. Tussen het geboomte stond vroeger de dorpspomp, die hier nog vaag waar te nemen is. Verder, wat meer naar rechts van de eeuwenoude herberg, het winkeltje van A. Born. Z'n vrouw en twee kinderen staan schuin van de rechter boom.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek