Westzaan in oude ansichten deel 1

Westzaan in oude ansichten deel 1

Auteur
:   J.W. van Sante
Gemeente
:   Zaanstad
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0099-1
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Westzaan in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Eeuwenlang is Westzaan een van de drie bestuurscentra geweest in deze streek. Assendelft was een vrije heerlijkheid, maar het gebied van de ambachtsheerlijkheid Westzaan en Crommenije omvatte verder alles, wat wij bewesten de Zaan tegenwoordig als Zaanstreek beschouwen. Hoe nu was deze toestand ontstaan? Toen Willem, heer van Zaandam, op 27 juni 1296 had meegeholpen graaf Floris V te vermoorden en kort daarna zelf werd omgebracht, keerden zijn heerlijke rechten "terug in 's Graven boezem", dwz. dat voortaan de graven van Holland - en later hun opvolgers in rechte, de Staten-Generaal - het gezag uitoefenden (gedeeltelijk via 's Grafelijkheids Rekenkamer).

Toen nu de Staten van Holland (weer eens door geldgebrek geplaagd) de heerlijke rechten te koop aanboden, waren onder andere de regenten van Westzanen (doodsbenauwd voor een rijke Amsterdamse burgemeester als "sterfheer") er als de kippen bij die rechten zelf aan te kopen om daardoor baas in eigen huis te worden (1729). Ook in Krommenie (met Krommeniehorn en Krommeniedijk) deed men hetzelfde en daardoor kwam er een scheiding tot stand. Inmiddels hadden sedert ongeveer 1500 velen zich langs de Zaanoevers gevestigd. Vandaar dat schout en schepenen het steevast hebben over "Westzanen aan den Regel" als ze het grondgebied van de huidige gemeente bedoelen, in tegenstelling tot "aan den Lagendijk", Hier, op het rechthuis, zetelde de "regering" en werd de lagere jurisdictie uitgeoefend.

Het is pas in 1806, wanneer door het uiteenvallen van dit rechtsgebied de gemeenten Westzaan, Westzaandam (in 1811 met Oostzaandam samengevoegd), Koog aan de Zaan, Zaandijk en Wormerveer ontstaan. Nu weet u dus ook, hoe al deze gemeenten in hun wapen aan de vier leeuwen van Westzanen komen. Westzaan heeft, vooral in de zeventiende en de eerste helft van de achttiende eeuw, tijden van grote bloei gekend. Niet minder dan honderdzes molens hebben hier gestaan, waaronder tien papier- en tien oliemolens en niet minder dan negenenveertig houtzaagmolens. De laatstgenoemde industrie was geheel in het Zuideind geconcentreerd. Daar vond men ook scheepsbouw. Dit alles is voltooid verleden tijd: een industriegemeente kan men het huidige Westzaan niet meer noemen. Tenslotte dit: u weet hoe men in de laatste jaren de wegsloot heeft opgeofferd aan het verkeer. Dat dit een groot offer is geweest, zult u met mij eens zijn als u de hierna volgende afbeeldingen bekijkt. Het afgebeelde materiaal is afkomstig van de Zaanlandsche Oudheidkundige Verzameling Jacob Honig Jansz. jr. te Zaandijk. Het was uitermate moeilijk om door steeds verdergaande selectie ten slotte te komen tot de door de uitgever gewenste omvang. Maar er is één troost: u weet nu waar u alles kunt vinden, wat u in dit boekje mist.

1 We staan nog op grondgebied van Zaandam, nl. op de Westzanerdijk. Maar over de dijksloot is al Westzaan. We zien links Overtoom 48 en de houtzaagmolen "De Tweeling", waarvoor in 1823 de tweeling van Jacob Kruyt de eerste steen legde. De molen verdween in 1933.

2 De Overtoom met het nog steeds bestaande café. Over de sluis begint (of eindigt, al naar u wilt) de gemeente Zaandam. Rechts het oude kaaspakhuis van D. & A. Schipper, dat na verbranden door een nieuw werd vervangen.

3 Vroeger stonden aan de dijksloot van de Noorder IJ- en Zeedijk twee balkenzagers: "De Groene Jager", die op 8 mei 1907 verbrandde, en de paltrok "Het Vliegend Hert", gesloopt in 1904. Het buurtje op de voorgrond rechts, heette "Klein Engeland". Het was van het Zuideinde af bereikbaar via een smal pad langs de timmerschuur van de gebroeders Velthuys.

4 En hier is dan de kluft bij de dijk en gaan we het dorp in. U moet eens opletten hoe men het dijkhuis links (Overtoom 7) moest binnengaan. Rechts stond de bakkerij van (onder andere) Witkamp. Nu is alles daar gesloopt voor wegverbreding. die tóen echt nog niet nodig was.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek