Wierden in oude ansichten deel 3

Wierden in oude ansichten deel 3

Auteur
:   J. Hosmar
Gemeente
:   Wierden
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-6035-3
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wierden in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Inleiding

Aan het verzoek van de Europese Bibliotheek om een derde deeltje "Wierden in oude ansichten" samen te stellen, hebben we gaarne als oud- Wierdenaar gevolg gegeven. We meenden aan dit verzoek te moeten voldoen, omdat in deze tijd een verlangen naar het verleden bij vrijwel iedere generatie naar voren lijkt te komen, te meer daar er van Wierden rond de eeuwwissellng niet zoveel meer is overgebleven. We zouden dit fotoboekje "Wandelingen door oud- Wierden en omgeving" kunnen noemen. Willem de Clercq, dikwijls genoemd als groot improvisator en voorman van het Reveil, bracht kort na de bevrijding van het Franse juk, toen hij als zeventien-, achttienjarige jongeman vakantiereizen maakte, een bezoek aan Twente. Naar de mode van die tijd stelde dezeAmsterdamse zakenman zijn reisbelevenissen op schrift. In het begin van de negentiende eeuw brengt hij ook per boerenwagen, bestuurd door de boer Theof (Tijhof?) een bezoek aan Wierden en in gedachten reizen we met hem mee. De weg voert over het Beverdam naar Wierden. Hij schrijfi: .Dit dorp wordt wel eens vergeleken met Rijssen, maar ik yond de huizen vriendelijker, van betere ruiten voorzien en in het algemeen meer zooals we dat in Hollend gewend zijn.' Nadat men genoten heeft van schone uitzichten op golvende korenvelden, komt men aan het .Jksel'' (Hexel?). In het voorbijgaan ziet men een heuvel, waarvan de reizigers wordt medegedeeld, dat dit een hunebed is, "gelijk men ze in Drenthe aantrefi". Ook ziet men

verscheidene stukken land, die vroeger uit veen bestonden en waarop na het afbranden hiervan rogge gezaaid is.

De Clercq vervolgt: "Het viel mij op", (zoals men ziet ontgaat de schrijver niet veel) , "dat de gemaaide haver opgestapeld wordt in k1eine hoopen, 'knoppen' genaamd, terwijl de rogge in groote schoven gebonden wordt." Ook vallen hem op de vele stenen, die zich aan het Hexel bevinden en waaraan men een vulkanische oorsprong toeschrijft, en de grote kudden schapen die de boeren er op na houden. Men drinkt thee in een zeer aardig 'hofhuuskeri' van de heer Hofkins (Hofkes?), dat in het midden van een groep bomen ligt en van waar men een vrolijk uitzicht heeft. Daarna rijdt men terug over Vriezenveen of "Fienne, het zonderlingste dorp, dat ik ooit gezien heb", schrijfi De Clercq in zijn dagboek. In dit boekje hebben we ook bijzondere aandacht besteed aan het k1ompenmakersdorp Enter. We zouden aan de rijke historie van dit dorp een geheel boekje kunnen besteden, maar we moeten het in deze inleiding kort houden, aangezien ons maar een beperkte ruimte is toegestaan.

Over Enter willen we een andere reiziger, namelijk de bekende meester H.W Heuvel, aan het woord laten. Hij bracht in 1908 en in 1913 een bezoek aan dit bekende klornpenmakersdorp, dat ook bekendheid verwierf door zijn zompen. Het bezoek in 1908 had plaats in de laatste dagen van september, maar we willen hier stilstaan bij zijn rweede bezoek aan Enter in de meimaand van het

[aar 1913. Hij schrijft: "Het vroeger zoo afgelegen dorp is uit zijn isolement verlost en met de groote wereld in verbinding gekomen. Dit zal tengevolge hebben, dat na korten oflangen tijd al het ouderwetsche en eigenaardige zal verdwenen zijn, en dat het een plaatsje zal worden als honderd andere. Ook zonder het spoor (schrijver bedoelt de spoorlijn Neede-HeHendoorn) zou dat gebeurd zijn, alleen zou het proces wat langzamer gegaan zijn."

We lichten uit Heuvels uitvoerige reisverslag hier en daar maar een fragment. .,'; Was nu in den opgang des jaars, in het midden van Mei, een Meimaand zoo zeldzaam mooi, dat wij haar nog lang in dankbare heugenis zullen bewaren ... Daar lag Enter weer voor ons aan de voet van zijn esch, waar de rogge in aren schoot en de aardappels uit den grond kwamen kijken .... Langs de straat waren al weer verschillende woningen verbouwd, maar in de buurt del' Openbare School en del' Hervormde Kerk von den we ons oude Enter terug, al was het Iaatste losse huis doorgetimmerd .... Daar lag nog de kerk even vredig als weleer, en de hoop del' lente lachte boven de graven van lang vergeten dooden en fluisterde van eeuwig leven en van een lente, nog schooner dan deze vluchtige MeL Daar was ook de Hooge Brink, nog even aartsvaderlijk als toen .... In den gaarden - zei men ons - moesten we een kiekje nemen; van daar was het ook al eens geschilderd. En daar, tusschen de bloeiende appelboomen, waarin de vogeltjes zongen van rninneweelde, wcrd het (foto) toestel eerst geplaatst. Straks in de vaalt Vaal' het taxispaar, terwijl de knecht bezig was mest te laden. Hooge bakkersmijten van takkebossen en wild uit-

gegroeide meidoornhagen, die pas in bloei komen, sluiten het plein aan twee zijden af ... HetTwentsch, zooals het in Enter gesproken wordt, hoe klankenrijk het is, hoe welluidend het klinkt uit menig mond, is toch teveel natuurkind, om beschaafd te heeten. Daarbij was hier een eenvoud en natuurlijkheid, waarbij men dadelijk eigen is. Hoe vaak zoekt men die in de' geciviliseerde kringen' vergeefs! In de buurt woonde een klompenmakersgezin. 't Was van buiten een mooi ouderwetsch huis met grauwbemost rieten dak en vooruitstekenden planken gevel. Van binnen was het heel net betimmerd en bemeubeld. Ook de merklap met het 'Die in den Zoon geloofi' prijkte er aan den wand. Alweer waren her Gereformeerden en alweer trof ons de netheid en innerlijke beschaving del' bewoners. Voor het huis in den gaarden was het klompenhok, waar twee flinke ZOOlls aan het blok en den bok vol ijver boor en paalmes hanteerden. Lange ritsen afgewerkte klompen hingen boven hun hoofd. Hoe aantrekkelijk is zulk een eenvoudige huisnijverheid!"

Helaas moeten we hier het interessante reisverhaal van meester Heuvel afbreken, want de toegemeten ruimte laat ons niet toe het relaas af te maken. Jammer dat Heuvel in zijn reisverslag niet over het dorp Wierden en de buurtschappen Enterbroek, Ypelo, Hoge Hexel, Notter en Zuna rept, maar we hebben ze in dit boekje wel genoemd. Hopelijk zullen vele Wierdenaren, vooral de ouderen, met veel plezier dit boekje lezen.

].Hosmar

U zult zich ongetwijfeld afvragen waarom een fotoboekje over Wierden nu kan beginnen met een portret van Willem de Clercq, want hi] was toch geen bekende Wierdenaar. Daar hebt u gelijk in, maar hij was wel een "hoge" bezoeker van onze gemeente in de vorige eeuw, die vele vriendelijke woorden heeft gezegd over Wierden. Luister maar. "Dit dorp wordt wel eens vergeleken met Rijssen, maar ik vond de huizen vriendelijker, van betere ruiten voorzien en in het algemeen meer zooals we dat in Holland gewend zijn." Zo'n voornaam man als Willem de Clercq, die zoiets vriendelijks

zegt van Wierden, verdient toch een ereplaats in dit fotoboekje?

2 .. Gezicht op Wierden" staat er op deze oude ansichtkaart. Men kan Wierden te voet, per frets, per auto of per trein bereiken, maar de wandelaar of fletser zal het meeste genieten van Wierdens natuurrijke omgeving, zoals deze fietsers links op deze fota. Een rustiek plaatje met in de verte de torenspits gehuld in het groene lover.

3 We vangen onze tocht aan in het centrum van Wierden, het Burgemeester [.C, van den Bergplein, vanwaar men alle richtingen uit kan, namelijk naar Rijssen, Almelo, Nijverdal en Vriezenveen. Op deze ansicht ziet u het centrum van Wierden met in het midden de vluchtheuvel ofverkeerszuil. Links is nog een gedeelte zichtbaar van het bekende hotel-cafe-restaurant "De Zwaan", jarenlang in het bezit van de familie Krommedijk. In 1995 zal dit pand worden afgebroken.

4 Op deze ansicht een volledige afbeelding van het hotel-cafe-restaurant "De Zwaan" op de hoek Burgemeester I.C. van den Bergplein/Rijssensestraat. Deze foto is gemaakt aan het eind van de jaren dertig Er zijn in de loop der jaren vele bruiloften en partijen gehouden in "De Zwaan". Dit alles is nu voltooid verleden tijd, want de slopershamer zal in 1995 dit bekende pand volledig met de grand gelijk maken, aangezien andere plannen voorrang hebben gekregen.

5 We bevinden ons nu op de Rijssensestraat. Deze foto is gemaakt in de jaren dertig. Reclus tussen het gwen van de bomen staan enige fraaie villa's, waarvan die van notaris Poulie een van de fraaiste was. Laatstgenoemd pand is aan de meeste ingezetenen genoegzaam bekend: het was in de jaren 1940-1945 distributiekantoor, later werd het voor verschillende gemeentediensten gebruikt. Na afbraak in het voorjaar van 1967 is hier de Raiffeisenbank verrezen. In de plaats van andere fraaie woningen aan de Rijssensestraat, zoals die van de families Noltes en Toeters, kwamen ook modeme bankgebouwen.

6 Het woonhuis van de familie Noltes en het kantoor van de voormalige BOAZbank aan de Rijssensestraat omstreeks 1962. De latere Nederlandse Middenstandsbank werd in 1928 gevestigd in de woning van de heer Noltes. Het kantoor van de lNG-bank, zoals de Nederlandse Middenstandsbank sinds kort heet, is in 1993 verleden tijd geworden.Aan de Violierstraat werd in 1993 een nieuw modern bankgebouw in gebruik genomen. Het vroegere bankgebouw aan de Rijssensestraat is nu in gebruik als apotheek van de heer Fruijtier.

7 We gaan nu even vanaf de Rijssensestraat de Smeijerskampstraat in. Deze weg loopt uit op de Stamanstraat. Op de hoek Stamansrraat/Marktstraat werd op 28 januari 1910 de cooperatieve zuivelfabriek "De Samenwerking" in werking gesteld. De fabriek zag er toen zo uit als op deze fota. In de loop der jaren

he eft de fabriek heel wat verbouwingen ondergaan, wat we zien op de volgende foto.

8 De cooperatieve zuivelfabriek "De Samenwerking" heeft na de Tweede Wereldoorlog heel wat verbouwingen ondergaan. Door de uitbrei ding en de modernisering van de zuivelfabriek moest ook de oude directeurswoning in 1971 worden afgebroken. De laatste decennia hebben heel wat zuivelfabrieken het loodje moeten leggen, zoals in Rijssen en Vriezenveen, Inaar "De Samenwerking" in Wierden mocht blijven bestaan.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek