Wijdenes in oude ansichten

Wijdenes in oude ansichten

Auteur
:   J.J. van der Gulik
Gemeente
:   Venhuizen
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4328-8
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wijdenes in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De mens kijkt graag terug naar het verleden en bij het kijken naar deze dorpsfoto's zuHen vele van de oudere Wijdenessers met weemoed of verlangen terugzien naar de tijd van weleer. WeI moesten ze toen langer en moeizamer werken en was er veel armoede, maar gezelliger was het wel, want iedereen kende iedereen en wist van lief en leed. Om nog verder in het verleden terug te kijken wordt moeilijker; foto's werden to en nog niet gemaakt.

Het begon met het ontstaan van een hoge zandrug, vele tienduizenden jaren geleden. Op die rug is het dorp gebouwd. Er was een getijdengeul die aan het Zuideinde begon, doorliep tot aan de plaats waar nu het bedrijf van lIs Visser is, om vervolgens met een haakse bocht in de richting Leekerweg naar Hem te verdwijnen.

Toen de strandwal en de duinen ontstonden, kwam alles droog te liggen en begon het "inklinkingsproces" van de grond. De bodem van de geul, die uit zand bestond, klonk minder in en kwam dus hoger te liggen ten opzichte van het ernaast gelegen gedeelte. Op deze zan drug werden de eerste schamele hutjes gebouwd. De naam Wijdenes is vermoedelijk afkomstig

van een Deen of een Noorman, die hier in het tijdperk van overheersing achterbleef, een burcht bouwde en de bewoners in de omgeving de eerste belasting oplegde, de Huslota of wei het haardstedengeld. Volgens overleveringen heette hij Roelof van Wienesse. Deze periode was van 820 tot 890, daarna kwam het tijdperk van de Roomse rechters en werd Wijdenes een Rooms kerkdorp, met als beschermheilige Sint Ludgerus.

De eerste pastoor was Heer van Wiedenesse en bezat 11 morgen land. Ook het klooster (de orde van de Karmelietessen) bezat 5 morgen land; er is echter verder weinig van bekend. Een stuk land, genaamd Cloosterweide, herinnert nog aan het bestaan ervan. Van 999 tot 1289 was het tijdperk der vrije WestFriezen, maar toen kwam Floris de Vijfde met zijn vloot en versloeg de West-Friezen tussen Wijdenes en Schellinkhout.

De historicus Claes Nanningszn. schreef in 1637:

Doen dit oude Wzjnes nag in wesen was, als ten tiide van Graaf Floris de vijfde, welke West-Friesland beoorloogde, met schepen aangekomen is, ende gelands heeft omtrent daar het Casteel van Wijnes stond (was

dat van die Roelof?), welke Burgt hij ingenomen heeft en vergroot. De Burgt heeft gestaan op 't Hofland, daar nu het huys van Baan staat, op het einde van de wiinesser we.!?" aan de diik.

De familie Baan was zeer voornaam. Baan was ambachtsheer van Wijdenes en bezat veel land. Toen echter in 1434 een nieuwe dijk moest worden gelegd, raakte Baan veel land kwijt, ongeveer 60 ha, doordat het buiten de dijk kwam te liggen. Hierop lag ook het oude kerkhof en of het grote kasteel van Floris daar ook op heeft gestaan, weten we helaas nog steeds niet. Op de oude kaarten wordt wel het oude kerkhof en ook "Het Hof" aangegeven, maar niet het kasteel. "Het Hof" kan de naam zijn van de hofstede van Baan; het stond er al in 1637.

Momenteel staan in Wijdenes nog ongeveer vijf huizen, die dateren van de tijd tussen 1616 en 1670. Voorheen kon het polderwater door mid del van sluisjes in zee worden geloosd, maar vanwege het steeds groter worden de niveauverschil werd dit steeds moeilijker. Daarom werd in 1652 de eerste watermolen gebouwd, de tweede in 1655. In 1606 gaf de overheid vergunning voor de bouw van een meelmolen; "Stui-

ver-", "Stuif-" en later "Stofmolen" genaamd. V66r die tijd moe ten er echter nog twee molens hebben gestaan, aangezien in het raadsverslag van 4 juli 1671 staat vermeld, dat de gewezen eigenaars van de bakkershuizen met een verzoek kwamen om vrijstelling van verponding te verkrijgen op hun molens, waarvan de Westermolen was verbrand en de andere afgebroken. Op oude kaarten zijn de molens aangegeven, maar he t is niet bekend of ze voor 1606 zijn gebouwd.

Wijdenes was vroeger een kort dorpje. In 1514 stonden er 100 huizen, waarvan er 30 werden bewoond door bedeelden en bedelaars.

Voor de veiligheid van de inwoners werd in 1726 een nachtwacht ingesteld; er werd iedere nacht door vier man wacht gelopen. Iedere gezonde manlijke inwoner werd ingeschakeld.

Omstreeks 1918 kwam er straatverlichting, hetgeen een flinke verbetering betekende en thans constateren we, dat daarna nog veel meer verbeteringen zijn gekomen, maar toch ... ?

1. De eerste opname in dit boekje is van het Noordeinde en dateert van ongeveer 1915. De weg is smal, met in het midden het paardepadje, terwijl aan weerszijden van de weg materiaalligt ten behoeve van wegversteviging. We zien links twee woonhuizen, waarvan het eerste werd bewoond door Klaas Molenaar en Dieuwertje Kistemaker. In het andere pand woonden twee echtparen, namelijk Tijmen Groen en Grietje Molenaar en Jaap Molenaar met Maartje Lelie. Later heeft Dirk ter Hofstede erin gewoond. Geheel reehts tussen de bomen zien we de boerderij van Pieter Mantel. De posanten die dit mooie plaatje completeren zijn, van links naar reehts: Ant Balk-Houter, Trien Houter en Piet Balk.

2. lets meer naar het zuiden heeft de fotograaf deze mooie opname gemaakt. We zien een aantal dorpelingen. Geheellinks staat winkelier Gert Timmerman en vervolgens Ysbrand Mes, de vrouw van bakker Kool met kind op de arm, Jansje Ham, Ytje Luyt, Grietje Smit, Thijs Ham, het jongetje met de kruiwagen is Piet Ham, vrouw Gorter, een kind van bakker Kool, een dochter van Jan Smit en Jan Smit zelf. Aan de boom, geheel rechts, is duidelijk de afgeknaagde schors te zien, veroorzaakt door paarden, die daaraan werden vastgebonden tijdens het laden en lossen van de vrachtwagens.

3. We vervolgen onze weg en zien tussen licht en schaduw een oorspronkelijke boerderij, hier in gebruik bij en bewoond door fruitkweker WIDem Roos. De sloten, die aan beide kanten van de weg liggen, geven sam en met de diverse bruggen en hekken het dorp een idyllisch aanzien. Geheel rechts op deze ansicht zien we Aris Ham, vervolgens Kracht en echtgenote, terwijl geheel links de moeder van Klaas Bruin staat, Opoe Bruin genaamd. Rechts onder aan de foto staat vermeld: "Wijdenes 16". Dit was van belang voor de winkelier in verband met nabestellingen.

4. Even voor de afslag naar de Molenweg zien we deze boerenstolp, die werd bewoond door de families Noordeloos, Singer en Bulloper. Waarschijnlijk werd het samenwonen onder een dak Simon Singer te benauwd, want hij liet het perceel bouwen dat emaast staat en trok daar met zijn gezin in. Zijn plaats werd toen ingenomen door Jan Zwuup en Jantje Mantel, afkomstig van Andijk. Op het erf zien we, van links naar rechts: Jan Noordeloos, zijn vrouw Niesje Smit, dan een onbekende en ten slotte Neeltje Ham-Smit. Het houten schot van de stolp is thans vervangen door een gemetselde muur, de sloot is gedempt en het mooie hek verdwenen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek