Wijlre in oude ansichten deel 1

Wijlre in oude ansichten deel 1

Auteur
:   Cor Bertrand
Gemeente
:   Gulpen
Provincie
:   Limburg
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4011-9
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Wijlre in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

IN LEIDING

De geschiedenis van het Zuidlimburgse "dorp-aan-derivier", Wijlre, gebouwd aan de oevers van de doorgaans dartele, maar soms ook onstuimige Geul, zou een compleet boekwerk kunnen opleveren. Minstens even lijvig en boeiend als de roman van de in 1897 in Wijlre geboren auteur Antoon Collen, waarvan wij zo even de titel citeerden.

De historie van dit nog knusse Geuldal-dorp bevat namelijk dankbare stof voor tal van afgeronde hoofdstukken. Zij zouden kunnen handelen over het prille begin van de latere gemeente Wijlre of over de avontuurlijke lotgevallen van de heren van de vroegere, vrije rijksheerlijkheden Wijlre en Cartiels, waaraan twee nog goed onderhouden kastelen herlnneren. Verder ook over de interessante wederwaardigheden van zeker dertig pastoors die, sinds 1361, in de St. Gertrudisparochie pastoraal, en niet zelden ook politiek, werkzaam waren.

Eveneens zou de schrijver van de lokale historie geschikte gegevens voor zijn boek kunnen putten uit de woelige krijgsverrichtingen van voorbijtrekkende legers, waaraan Wijlre een ereplaats in de rij van Limburgse Maria-oorden te danken heeft. Krachtens een vrome legende sloeg een spotzieke soldaat in 1743 een minuscuul Madonnabeeldje, geplaatst in een primitief veldkapelletje, aan stukken. De pleger van deze heiligschennende daad, zo wil het verhaal, werd, nog voordat hij het Wijlrese territoir verlaten had, getroffen door een dodelijke ziekte. Vrome boeren raapten de scherven van het Madonnabeeldje pieteitvol bij elkaar, brachten ze naar de pastoor van Wijlre, die de scherven zorgvuldig lijmde en het gerestaureerde "Slevevreuke" in de kerk plaatste, waar het zich mag verheugen in een nooit aflatende verering.

De verleiding is groot om heel het verleden van ons geboortedorp te beschrijven, te meer daar het wel en

wee van de Wijlrese bevolking, bestaande uit rechtgeaarde en derhalve spontaan levende zuiderlingen, ons kostelijke verhalen aan de hand doen. De opzet van dit boekje dwingt ons even weI om aan deze bekoring te weerstaan. Ret bedoelt immers geen beknopt overzicht te geven van de geschiedenis van WijIre, maar wil een soort van platenalbum zijn, dat meer in beelden dan in woorden iets van de sfeer oproept uit het recente verleden, waarover de oudste Wijlrenaren thans nog vol vertedering spreken en waarvan de jongere generatie geinteresseerd wil kennis nemen. Met dit doel en uit liefde voor ons geboortedorp stelden wij dit prentenboekie samen.

De samensteiler van dit boekje hecht er aan een bijzander woord van dank te rich ten tot de familie Meurs-van Loo, die hem royaal liet putten uit het omvangrijke kaartenarchief van zaon Jan als ook tot

de Wijlrese studieclub "St. Augustinus", die een aantal foto's uit haar documentatie in bruikleen gaf. Rij draagt dit WijIrese platen album in grote dankbaarheid aan zijn bejaarde moeder op, wier fijnzinnige verhalen over "die goeie ouwe tijd" erg inspirerend hebben gewerkt.

Tenslotte nog dit. De naam van ons dorp wordt op verschillende manieren geschreven: Wijlre, WylnG en Wijlre, tot in officiele akten toe. Ret beantwoorden van de vraag welke spelling de juiste is, laten we over aan de experts op het gebied van de toponymie. In dit boekje houden we het op "WijIre", de schrijfwijze zaals die in de meeste registers en adresboeken voorkomt.

Ons rest aileen nog u veel genoegen toe te wensen bij het doorbladeren van dit bescheiden, maar hopelijk toch leuke album.

1. Rond de eeuwwisseling vonnde dit kerkje het mid del punt van de kom van Wij1re. Letterlijk en figuurlijk. Ret werd gebouwd in 1835 in de zogenaamde waterstaat-stij1, naar een ontwerp van de Akense architect Klaus. Tijdens het pastoraat van Joannes Petrus Mommer (pastoor te Wij1re van 9 september 1828 tot 20 november 1868), bood dit godshuis ruim vo1doende p1aats aan het toenrnalige aanta1 parochianen.

2. Kort na zijn benoeming tot pastoor van Wijlre kwam Joseph Steinbusch (1920-1938) tot de bevinding, dat de St.-Gertrudiskerk hoognodig moest worden uitgebreid. Hij liet de toren en het smalle priesterkoor in 1924 afbreken en vervangen door twee roy ale zijbeuken met absis en toren, opgetrokken uit kalkzandsteen. Een ingrijpende, maar niet al te deugdelijke verbouwing, aangezien de stenen gewelven van de door architect Van Groenendael ontworpen nieuwe kerk, weldra door houten plafonds vervangen moesten worden.

3. Ret nieuwe priesterkoor van de in 1924 uitgebreide St.-Gertrudiskerk werd grotendeels ingenomen door een pompeus altaar, waaraan Jef Smitsmans een kroon met guirlandes van lampjes aanbracht. Een anekdote wil dat kapelaan Janssen het sacrament overbracht naar de sacristie, aangezien bij het aanbrengen van de verlichting wel eens krachttermen vielen. In 1935 werd dit altaar vervangen door een soberder hoofdaltaar van marmer. Onderdelen van het oude altaar dienen als nis voor het beeld van de patrones van Wijlre, St.-Gertrudis.

Rijksweg - Wijlre.

Uit&:I~~' La R,,,i~,.. Voorhot .?.? · Z"",.II.

No. 2104

4. Ondanks de weidse benaming van "Rijksweg" bood de huidige Brouwerijstraat in 1910 nog het beeld van een rustiek pad. Hooguit toegankelijk voor paard en wagen, waarvan de rechts op de voorgrond gelegen boerderij en de nog minuscule brouwerij, links op de achtergrond met slanke schoorsteen, zich toen bedienden. Het door een ongenaakbaar hoge heg omgeven pand, links op de voorgrond, dat jarenlang dienst deed als pastorie, kon zich toen meten met het brouwerijcomplex, maar maakt daarvan thans een bescheiden deel uit.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek