Winschoten in oude ansichten deel 1

Winschoten in oude ansichten deel 1

Auteur
:   dr. T. Potjewijd
Gemeente
:   Winschoten
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0456-2
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Winschoten in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Als omstreeks 1880 zich te Winschoten een fotograaf vestigt is de fotografie met reproduceerbare afdrukken nog jong. De "ansicht", die er van wordt afgeleid en die in druktechniek wordt vervaardigd, is nog jonger. De aandachtige lezer zal dan ook opmerken dat de oudste prentbriefkaart die in het boekje terug te vinden is van de jaren tachtig gedateerd moet worden. Een groot aantal kaarten heeft betrekking op Winschoten rond de eeuwwisseling en een enkele kaart toont Winschoten na 1916.

Winschoten was een "vlek". Onze taal verarmt en weinigen weten nog wat dat woord inhoudt: "een verzameling huizen, in straten afgedeeld, kleiner dan een stad en groter dan een dorp; een open stadje, een plattelandsgemeente" (Van Dale). Aan deze omschrijving voldeed Winschoten volledig, maar het merkwaardige en opvallende is, dat Winschoten over de periode van ongeveer drie eeuwen, die wij met een redelijke zekerheid kunnen overzien, als een stadje

moet worden gewaardeerd; reeds in overoude tijden zijn er huizen in straten afgedeeld. Het karakter van een dorp ontbrak aan Winschoten.

In de loop van die driehonderd jaren zijn er enige gebeurtenissen aan te wijzen, die aan een verdere ontwikkeling van het vlek hebben bijgedragen. De belangrijkste is waarschijnlijk het graven van het Winschoter Diep. Het oude Winschoten, dikwijls en zwaar geschonden door oorlogshandelingen, lag ter zijde van de Rensel. Het vergraven van de Rensel tot een onderdeel van het Winschoter Diep was bepalend voor de verdere uitbouw, nog afgezien van de economische groei, die plaats vond na en door het tot stand komen van de "Vaarweg naar Groningen".

De serie prentbriefkaarten, die hier aangeboden wordt, toont hoe de fotograaf Winschoten zag rond de eeuwwisseling. Het is Winschoten, zoals het zich ontwikkeld heeft in de negentiende eeuw. Deze ontwikkeling dankt het vlek aan een omstandigheid, die

voortvloeit uit het inlijven van het koninkrijk bij Frankrijk. Nederland kreeg een indeling, die aansloot bij de indeling van het "rijk van den Overheerser". Stad en Ommeland vormden met Drente en de aangrenzende Duitse landstreek tot de rivier de Eems het departement van de wester-Eems. Een departement, bestuurd door een préfect, was onderverdeeld in arrondissementen, bestuurd door een sous-prêfect. Winschoten werd de zetel van de sous-prêfect van het "Arrondissement Winschoot, Département de l'Ems Occidental".

Na de nationale bevrijding (1813) werd het kleine regeringscentrum van de sous-préfecture opgeheven. Maar de instellingen, die de Franse organisatievorm had meegebracht, bleven in stad: de rechtbank, het kantoor van de rijkshypotheekbewaarder, het kadaster, het kantoor van de rijksontvanger en het postkantoor.

Winschoten zag zijn functie van regionaal centrum voor oost-Groningen erkend en bevestigd. De invloed,

die daarvan is uitgegaan heeft aan het stadje het beeld gegeven, waarvan de afbeeldingen getuigen. De eigen bevolking, levend in een besloten gemeenschap, verwierf inzicht in denkwijze en leefwijze van anderen; juristen, leden van de rechterlijke macht, advocaten, notarissen, docenten aan het gymnasium kwamen, vestigden zich en namen deel aan het maatschappelijk leven. Er werden huizen gebouwd, die men tevoren niet gekend en verwacht had. De middenstand bloeide, omdat andere en hogere eisen gesteld werden, waardoor anderzijds ook in de regio cliënten konden worden gewonnen. De handel in bredere zin ontwikkelde zich, mede door de activiteit van de joodse bevolking. Er ontstond behoefte aan hotelruimte. Dit alles herkent u op deze oude prentbriefkaarten. Bekijk ze ernstig en tegen deze achtergrond. En wandel dan met zoveel méér plezier en voldoening door het oudere deel van ons stadje, dat een zo klein deel uitmaakt van Winschoten waar na de tweede wereldoorlog een nieuwe ontwikkeling inzette.

1. "Affbe1dinge der Fortificatie om WINSCHOTEN in den Jaere 1672 met stucke van de P1aetse daerinne in 1820 daerbuyte in 1965". Van de vesting (1593-1672) is slechts een tekening van de wal, gemaakt door de ingenieur, bekend. Winschoten was een zeer klein vlek, gelegen binnen de wal. De tekenaar van deze kaart heeft het betreffende gedeelte van de eerste kadastrale kaart gereproduceerd (1823).

2. Een luchtfoto vanaf de toren, waarschijnlijk gemaakt omstreeks 1920. Men herkent gemakkelijk de Langestraat met (aan de rechterzijde) de toren van het raadhuis. Het hoge dak achter de toren dekt het deel van het gebouw, waarin de raadzaal zich bevindt. De ansicht toont links de Binnen Venne, die reeds een veertigtal jaren is gedempt.

3. Zo'n vijftig jaren heeft de "Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen" het traject Groningen-Nieuwe Schans verzorgd met de stoomtractie en daarna deden de Nederlandse Spoorwegen dat nog een dertig jaren. Het nieuwste materieel reed er niet en de locomotief nr. 261 (bouwjaar 1877) zal wel een rijpe leeftijd hebben, nu hij "op 't portret" komt. Het treinpersoneel staat er fier bij in zijn uniform (rond 1900).

4. Het station, dat in 1868 door de staat werd gebouwd volgens de standaard tekening voor stations van middelmatige grootte. In het begin van deze eeuw werd het verrijkt met een groot tochtportaal en met een tweede, grotere, wachtkamer aan de oostzijde. De architectuur kon worden gehandhaafd, hoewel men een gang vanuit de hall naar de nieuwe wachtkamer moest maken.

5. De stationsweg, die - te zamen met de Blijhamsterstraat - ruim dertig jaren de weg vormde naar het centrum. Omstreeks 1880 vangt de bebouwing aan met het - nog aanwezige - grootste herenhuis. Maar ook op deze foto (misschien omstreeks 1905 genomen) is er nog altijd één onbebouwd erf.

6. De Stationsweg, gezien vanaf de overweg in de Blijhamsterweg, waarschijnlijk omstreeks 1890. Het spooremp1acement is zorgvuldig gescheiden van openbaar terrein. Van het grote herenhuis zien wij de zuilen van het toegangshek, maar het lijkt voorlopig het laatste huis aan de rechterzijde.

7. Hoewel het fraaie hotel "Vrijheid" hier nog staat met een bakstenen gevel is het een goed herkenningspunt. De boerderij, daarnaast op de voorgrond, zou twintig jaar later worden opgeofferd aan de aanleg van de Wilhelminasingel. Bij rijtuigbouwer Cezar (vierde huis) staat een juist voltooid koetsje op het erf. De foto is gemaakt kort na 1888, toen mr. H. Hesse zijn villa (nu zetel van de streekraad) heeft laten bouwen (zie het torentje boven Cezars huis).

8. Circa 1915: de begrenzing van Winschoten naar het oosten door de Engelse straat en Engelse Laan is doorbroken. Daar ligt de Wilhelminasingel; een ruim tramwegemplacement en de spoorweghaven duiden op toenemende communicatie en industrialisatie. "Oom Rieks" (Groeneveld) heeft het aanzicht van het hotel verbeterd door pleisterwerk met fraaie kronen boven de ramen. Het kantoorgebouwen vrachtgoederenbureau van de tramwegmaatschappij "O.G." zal - veel later - de muziekschool huisvesten (1962).

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek