Workum in oude ansichten

Workum in oude ansichten

Auteur
:   Prof. Dr. Jac. Jansen
Gemeente
:   Nijefurd
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4173-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Workum in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

9. De scheepswerf van Zwolsman omstreeks 1970. In de tweede helft van deze eeuw geraakte de scheepswerf in verval; het woonhuis, de grate loads, de helling, alles verkeerde ten slotte in een toestand van grote verwaarlozing. De foto toont duidelijk deze troosteloze toestand. Maar wonder boven wonder, door verenigde krachten van verschillende instanties, is deze oude werfkeurig hersteld. En niet alleen dat, een ervaren vakman bouwt er nu weer, als vanouds, fraaie houten zeilschepen van verschillende typen. De werf staat op de lijst van Monumentenzorg. Ongetwijfeld heeft Grote Pier meer dan eens de schepen van zijn vloot, die tijdens gevechten averij hadden opgelopen, op deze werf laten herstellen. Er bestaan plannen nabij de werf en de sluis een standbeeld voor hem op te rich ten.

WORKUM

Zrjlspad

10. Het Sylspaed, dit betekent het pad naar de syl, de afwateringssluis. De foto is van omstreeks 1900. Het was reeds lang daarvoor al geen pad meer, doch een aan weerszijden bebouwd straatje. Uit een oude plattegrond van 1649 blijkt echter, dat aan het pad nog geen huizen stonden; historisch gezien hoort het dus niet tot het oude Workum. Men treft er dan ook geen gevels in oude stijl aan. Het Sylspaed loopt van Seburch in noordelijke richting en gaat, een hoek makend, over in het Sud. De foto is genomen van die hoek af, in de richting van Seburch. De hoek wordt "de hoek van de stal" genoemd. Ter plaatse he eft vroeger een herberg gestaan, met een erbij behorende stal. Men denkt hierbij ook aan een omnibusdienst op Hindeloopen.

11. Het Sud (Zuideinde) omstreeks 1908. Deze foto, genomen in noordelijke riehting, laat het zuidelijkste deel van het Sud zien, dat een enkelvoudige huizenrij heeft, namelijk langs de westelijke oever van het voornaamste vaarwater, de Dolte. Het eerste huis links, met rond muurvenstertje, werd enige tijd geleden eenvoudig, maar stijlvol, verbouwd. Het kleine seheepje is een snik, het grote turfsehip was van de gebroeders Van der Veen die, als de Dolte toe gevroren was, spoedig de sehaatsen onderbonden. Tot even na 1900 sprak men nog, onder Hollandse invloed, van het "Suien"; in de loop van deze eeuw werd het Friese Sud algemeen gebruikelijk. De ronde kuip, links op de wal, is een taanketel, waarin netten, fuiken en zeilen getaand worden.

Workum·3uid.

12. Deze foto, van omstreeks 1905, sluit aan op de vorige. Links is nog net het achterste deel van het turfschip te zien. Vergeleken met de woningen van het Sylspaed, hebben enkele huizen hier al wat meer het aanzicht van huizen van een stad. In het huis met twee verdiepingen, met daarboven een fronton, woonde in het begin van deze eeuw burgemeester Ten Berge. In de bodem bij het grote huis, waar het rijtje bomen staat, werd onlangs tijdens restauratie een gildepenning gevonden. Rechts op de foto ligt de nu allang verdwenen houtopslagloods, het .Jroutstek", van wagenmaker Yntema. De brug over de Dolte is de "kettingbrege", reeds lang niet meer bestaande. Zij leidde naar het Baenspaed, zo genoemd naar een, nu reeds lang verdwenen, lijnbaan (touwslagerij). De klokgevel (links) is van 1751; op de gevelsteen staat een gekroonde hamer met de letters G. H.

13. Het Sud iets meer noordelijk dan afbeelding 12, omstreeks 1910. De foto is genomen in de richting van de zeesluis. De geel geverfde houten kettingbrege werd destijds bediend door de toenmalige bruggewachter Koch. Hij woonde in het huisje met de trapgevel, dat helaas niet meer bestaat. De brug moest met handkracht open- en dichtgedraaid worden. Zowel op de wal als op de brug was nogal belangstelling voor de fotograaf. De ingang via de brug naar het Baenspaed en verderop naar de cementmolen van Hobma is op de foto net niet meer te zien. In het grootste pand was in de vorige eeuw de apotheek van Feike Visser, die aan de overzijde van de Dolte een tuin had laten aanleggen.

Workum Zuideinde

14. Het Sud, iets noordelijker dan afbeelding 13, omstreeks 1910. Deze foto is genomen van de kettingbrege af. De Dolte maakte hier een voor de scheepvaart lastige bocht naar rechts. Van het aan de Dolte gelegen buurtje Snakkerburren zijn aIleen de op de wal staande drie bomen te zien. Dit voor de scheepvaart hinderlijke deel van Snakkerburren werd kort geleden weggegraven; een nieuwe, brede brug over de Dolte werd aangebracht voor verbinding met de jongste stadsuitbreiding. Het gebouw met vijf ramen in de zijgevel was voorheen het verenigingsgebouw van de Hervorrnde Gemeente: "Rehoboth". Dit pand werd in 1978 afgebroken. Vroeger kwamen hier de Wimerts, het water dat door Workum liep, en de Dolte samen. Het middeleeuwse Workum eindigde op deze plaats. Een houten poort, vermeld in 1468, droeg bij tot beveiliging van de zuidelijke toegang tot de stad.

15. Het Sud omstreeks 1900. Deze foto, genomen in noordelijke richting, laat duidelijk het bestratingspatroon zien, De brede klinkerbaan in het midden wordt nog altijd de Wimerts genoemd, naar het water dat door Workum liep. De Wimerts, in de negentiende eeuw gedempt, is wellicht een natuurlijke afwatering geweest van het merengebied naar de Zuiderzee. Zowel links als rechts bevindt zich een strook keien en daarnaast voor de voetgangers de "gieltsjes", zo genoemd naar de gebruikte gele baksteen. Vele gevels werden door nieuwe vervangen. Dit geldt, gezien van links naar rechts, voor het eerste huis, waarin destijds het weekblad "Friso" werd gedrukt, vo or de wagenmakerij van Yntema en de smederij van Molenaar. De daarnaast gelegen trapgevel, van de waning van Leenstra, is goed gerestaureerd.

16. Het Sud omstreeks 1920. Uit de foto blijkt dat de fiets in 1920 reeds algemeen gebruikt wordt, de handkarren blijven nog, doch men ziet al enkele auto's verschijnen. Dit deel van het Sud is de laatste tijd veel verbeterd. De trapgevel met de lelijke deuren, rechts op de foto en links van de straatlantaarn, werd fraai gerestaureerd. Van het derde huis, links op de foto, werd de storende uitbouw weggebroken, ook dit pand is mooi geworden. Deze trapgevel vermeldt: Anno-1769, hetgeen voor een trapgevel aan de zeer late kant is. Op het Dwarsnoard is een trapgevel met het late jaartal 1762; de trapgevel op het Sud zou dus zeven jaar jonger zijn. De middeleeuwse keienstrook is hier, links van de Wimerts, opmerkelijk breed. De lage woningen aan de oostzijde werden door eenvoudige huizen met goed aangepaste gevels vervangen.

17. Ret Sud omstreeks 1910. Dit straatgedeelte is deels nog al veranderd. In de plaats van het huisje geheel rechts is een net, nieuw pand gekomen; het huis ernaast werd verbeterd; de eigenaardige gemetselde overgang van de voorgevel naar de stoep is er niet meer. In het daarnaast gelegen herenhuis heeft dokter Sluyterman gewoond. Ret pand ernaast, ook van Sluyterman, werd vervangen door een in 1923 gebouwd huis met een wat plompe trapgevel. Ret daaropvolgende pand was eveneens een doktershuis, hierin woonde dokter Th.P. Albada Jelgersrna, Rechtsaf, waar de rooilijn der bebouwing onderbroken is, was de "opslag" van Bruinsma. Hier mondde destijds de Brandeburevaart uit in de Wimerts, Bij de lantaarn kruipt een kind op de keien om met wieden een paar stuivers te verdienen.

Zuideind.

WOl'kum.

Uitg. Y. Kuipers. Workum.

18. Het Sud even voor 1900. Het huis geheel rechts op de foto is mooi gerestaureerd, dit geldt zowel voor de voorgevel als voor de op de foto niet zichtbare zijgevel. Ongeveer ervoor staat een der bewaard gebleven oude stadspompen, die in de tijd v66r de aanleg van de waterleiding zeer belangrijk waren, doch die nu geen dienst meer doen. Naast het zojuist genoemde pand bevindt zich een klokgevel van Anno 1765. Deze werd van de witte pleisterlaag ontdaan, de deur en de ramen werden in oude stijl vernieuwd, De witte klokgevellinks op de foto bestaat niet meer.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek