Workum in oude ansichten

Workum in oude ansichten

Auteur
:   Prof. Dr. Jac. Jansen
Gemeente
:   Nijefurd
Provincie
:   Fryslân / Friesland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4173-4
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Workum in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

;

-.:

Uit,. F. 1. Sikhs. Wart II.

59. De Spoardyk. Omstreeks 1900 hield de bebouwde kom van de stad op bij de plek waar de Aldewei (oude weg) van de Spoardyk afbuigt, op de foto naar rechts. Het hekwerk links is de grens van het plein van het niet op de foto zichtbare schoolgebouw. Deze school werd destijds gebouwd voor de arme kinderen en meester Van der Wal had er de leiding. Later werd de "armenschool" gelukkig opgeheven en werd de "Fransche school" erin gehuisvest, die daarvoor ondergebracht was in een lokaal van de openbare lagere school, in Workum altijd "Staats-skoalle" genoemd. Toen de Fransche school was opgeheven, werd het de school voor de gereformeerde kinderen, die evenwel de laatste jaren samen met de hervormde kinderen een nieuwe school bezoeken. Vermoedelijk krijgt het gebouw een andere bestemming. De meeste huizen zijn door betere vervangen.

Nieu .??. e weg.

WORKUM.

60. De Aldewei (oude weg) was destijds, voordat de weg naar het station bestond, de voornaamste verbinding tussen de stad en het tot de gemeente behorende oostelijk gelegen weilandengebied, het Heidenskip. De foto (1908) toont van links naar reehts: de houtmolen van Fekkes, de oliemolen van Potma en de boerderij van Y.S. Haagsma. De Aldewei buigt voorbij deze boerderij naar rechts, in de riehting van het Heidenskip. Op de voorgrond graast vee van P. Haytema. Omstreeks 1910 werd ook de linker berm met bomen beplant. De toestand is nu geheel anders. Op wat reehts op de foto weiland is, staat nu het tehuis voor bejaarden: "Marienacker". Daarnaast werd een park aangelegd. Langs de linkerkant van de weg ontstond nieuwbouw.

61. De Spoardyk geraakte in het begin van deze eeuw meer bebouwd. Het pand geheel rechts, van de familie Vlas, stond er reeds toen in 1911 de langgerekte rij gemeentewoningen gebouwd werd. De rij huizen liep door tot aan de was- en strijkinrichting "Sirius", waarvan de schoorsteen boven de geveltop van het midden van de gemeentewoningen uitsteekt. Deze woningen werden, na ruim een halve eeuw, afgebroken. Er kwamen modernere voor in de plaats. Ertegenover lag weiland; nu zien de bewoners uit op "Marienacker", omgeven door mooie borders en met een vijver.

STOOMWASSCHERIJ ?? SIRIUS", STATIONSWEG, WORKUM

62. De aan de Spoardyk gelegen stoomwasserij "Sirius" werd omstreeks 1908 gesticht door Jan Tjeerde. Het was het eerste was- en strijkbedrijf in Friesland. Doordat later in grotere Friese plaatsen eveneens wasserijen ontstonden, heeft "Sirius" zich niet kunnen handhaven. De merkwaardige gedenksteen van Tjeerde op zijn graf, ontworpen door zijn broer Tjerk, staat op het noordwestelijke kerkhof, nabij de waag. Tjeerde, die zeeman geweest was, noemde zijn bedrijf naar de helderste ster: Sirius. Achter de rij woningen is de schoorsteen van de nu niet meer bestaande speculatieve zuivelfabriek van Tjebbes en Co. te zien. Deze fabriek lag op het uiteinde van de Ernmabuert. De schoorsteen van "Sirius", de woningen en het schuine dak van "Sirius" zijn verdwenen. Het vroegere "Sirius", nu met een plat dak, dient als werkplaats.

WORKUM

Coop. Stoom - Zuivolfabriok on Stationswog

Uitg. T. Gaastra, Bzn.

63. De bebouwing van het verste deel van de Spoardyk bestond omstreeks 1910 alleen uit het op het einde staande stationsgebouw, het stationskoffiehuis (destijds van De Vreeze) en de cooperatieve zuivelfabriek "De Goede Verwachting", Het langgerekte gebouw is de fabriek in haar toen nog beperkte omvang, het huis ernaast was de woning van direeteur Feikema en daarnaast woongelegenheid voor het toen nog kleine aantal personeelsleden. De ligging was zeer goed gekozen, aan de Spoardyk, aan het vaarwater de Horsa, nabij het station en dieht bij het Heidenskip met zijn vele boerderijen. De zuivelfabriek, thans met een personeelsbezetting van negentig it honderd man, vierde in 1975 haar vijfenzeventigjarig bestaan,

64. Op korte afstand van het einde van de Spoardyk ligt de brug over de Horsa. De foto (l910?) is genom en van de brug af, in de riehting van de in gang van het station. De Spoardyk eindigt in een plein over de gehele breedte van het stationsgebouw, dat nog niet lang geleden werd afgebroken (afbeelding 66). Als er een trein verwaeht werd, stonden in het begin van deze eeuw op het plein twee rijtuigjes klaar, een van hotel Ketelaar (Oosterhoff) en een van hotel "De Wijnberg" (Bonnema), om eventuele hotelgasten op te vangen. Het koffiehuis, reehts, enigszins laag gelegen, is blijven bestaan. Links, tussen de spoorbaan en de Horsa, was de ijsbaan.

'Workum. Staiionskoffiehuis,

65. Op het einde van de Spoardyk werd reeds spoedig na het opengesteld zijn van de spoorlijn Sneek-Staveren (1885) het stationskoffiehuis gebouwd. De brag over de Horsa, een brede vaart, is een vaste brug. Om pramen en melkboten te kunnen laten doorvaren moest hij enigszins hoog liggen, vandaar dat de weg er naar toe iets omhoog loopt. De twee person en op de brag staan duidelijk hoger dan de kinderen onder de born en, nabij het koffiehuis. De Horsa is zeer oud, maar wat de naam betekent is onbekend. Het land tegenover het koffiehuis werd destijds 's winters onder water gezet, om een ijsbaan te krijgen. De ijsbaan lag onbeschut in de oostenwind en men moest ruim een kilometer in de koude wind lopen om er te komen. Thans bevindt de ijsbaan zich naast de dijk naar Hindeloopen, bij de sluis.

Station K 'Y. S. }'t{., Workulll

66. Het station Workum ligt aan de spoorlijn Sneek-Staveren, deze dateert van 1885. Om de aanlegkosten te beperken, kwam de lijn op 1,3 kilometer afstand van het centrum, de Merk, te liggen. Men heeft de toekomstige groei van Workum overschat, vandaar dat een te groot stationsgebouw ontworpen werd. Het zieh ontwikkelen van autobusverbindingen, taxibedrijven en het bezitten van eigen auto's leidde er toe dat het gebouw in 1973 werd afgebroken, een halte kwam ervoor in de plaats. Het middengedeelte was de ingang en leidde naar de loketten, reehts ervan was de derde klas wachtkamer en links die voor de tweede en eerste klas. Behalve de Spoardyk komt er nog een weg op het stationsplein uit, namelijk de "paralelwei" (weg), die in noordoostelijke riehting aansluit op de Heidenskipsterdyk (zie afbeelding 67). De stationschef woonde op de etage boven de ingang.

H EI DENSCHAPSTERWEG, WORKU M

67. De foto van de Heidenskipsterdyk (1910?) is genomen net over de spoorbaan heen, in zuidoostelijke riehting, staande in de berm. Het wegdek is links ervan te zien. De weg is de toegang tot het grote weilandengebied dat reikt tot aan het langgerekte meer de Fluezen. Het aan de vaart gelegen boerenbedrijfje met spinnekopmolentje is reeds lang verdwenen. Links in de verte ligt de boerderij "Sate Catharina", waar in de tijd van deze foto de bekende veefokker Klaas Vrolijk woonde. De vaart naast de weg loopt tot Branburren (zie afbeelding 68). Het diehtst bij Workum gelegen deel der landerijen heet "Workumerveld", het grotere, verderop gelegen deel "Heidenskip" (heidensehap). De naam heeft niets te maken met heide, heide komt daar in het geheel niet voor, Evenmin hangt de naam samen met heidenen. Wat de naam weI betekent is onbekend.

Groet uit Heidenschap ( Brandabureu. )

68. De Heidenskipsterdyk leidt ten slotte naar het dorp Koudum, doch men komt dan eerst nog langs het gehucht Branburren (Brandeburen), dat de indruk wekt een klein dorpje te zijn, want er staat al jaren een kerkje en er is een vrachtvaartdienst op Sneek. Van Branburren wordt vermoed dat de naam ontstaan is, doordat een groepje huizen ter plaatse door een felle brand verwoest werd. Merkwaardig is dat de grens met de gemeente Hemelum-Oldeferd er dwars doorheen, zelfs dwars door een huis, loopt. Even voor men van Workum uit Branburren bereikt, maakt de weg een scherpe bocht, deze plek heet vanouds de Hel, Dit betekent zeker niet de hel als tegenstelling van het paradijs. Er zijn vele hel-namen in Nederland en er is veel over geschreven. Toch is niet met zekerheid te zeggen wat die naam betekent.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Algemene voorwaarden | Algemene verkoopvoorwaarden | © 2009 - 2022 Uitgeverij Europese Bibliotheek