Zaandam in oude ansichten deel 2

Zaandam in oude ansichten deel 2

Auteur
:   J. Hottentot
Gemeente
:   Zaanstad
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1764-7
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zaandam in oude ansichten deel 2'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

IN LEIDING

Na het boek "Kent u ze nog ... de Zaandammers", dat, zo heb ik met genoegen geconstateerd, bijzonder goed is ontvangen, is hier een tweede boek over Zaandam, althans van mijn hand. Ret wijkt af van de opzet van mijn eerste. Dat eerste boek bevat uitsluitend grote en kleine groepen mensen op foto's. Ret boek dat u nu in handen hebt, toont Zaandam zoals het was. Ret biedt ook nog een vrij groot aantal afbeeldingen van groepen, zij het niet zo grote, omdat de ruimte voor veel persoonsnamen mij deze keer ontbrak. In het vorige boek had ik ruimte voor zevenentachtig foto's; in dit boek zijn er honderd vijfenvijftig opgenomen, een minder dan het plan was, hetgeen wordt veroorzaakt door een foto waarop zo'n zestig dames staan, zodat de ertegenover liggende pagina voor tekst moest worden gebruikt.

Ook nu weer erg veel dank aan allen, die het mij rnogelijk maakten op betrekkelijk korte termijn over een zo groot aantal foto's te beschikken. Ik had er trouwens nog enkele over na het verschijnen van "Kent u ze nog ... de Zaandammers". In het voorwoord dat in dat boek is opgenomen, heb ik gezegd mijn best te zullen doen de toen niet geplaatste foto's in een ander boek op te nemen. Dat is dan niet helemaal gelukt, maar ik heb mijn best gedaan.

In het boek "Zaandam in oude ansichten", dat mr. Jan Korf en Jaap van Sante enige jaren geleden op verzoek van de Europese Bibliotheek te Zaltbommel met succes samenstelden, is in honderd zesenvijftig ansichtkaarten getoond hoe Zaandam was. Uiteraard kon ik in het boek dat nu voor u ligt geen foto's plaatsen die zij had den gebruikt. Ik heb wel de route Kalf-Zuiddijk en Ameland-Kanaalkade aangehouden, maar ik heb dat met wat grotere stappen gedaan, oak al om ruimte te krijgen voor de groepfoto's. Ik neem aan dat u die groepen ook leuk vindt. Je herkent zo nag eens iemand. Ret is een sport (ik weet dat uit eigen ervaring en ik beluisterde dat van anderen) die uren en dagen plezier kan verschaffen.

Ik heb u al gezegd: de ruimte voor de tekst was aan beperking onderhevig, maar u krijgt wel erg veel foto's voor uw centen, Graag had ik wat willen uitwijden over het bekende cafe" Tivoli" dat, al heb ik de gegevens niet allemaal, model zou kunnen staan voor een boek. Er zou voorts meer te zeggen zijn geweest over de noodlottige brand op 10 juli 1911 op de Dam.

Overigens heb ik oak nu weer met genoegen aan de tekst en aan het verzamelen van foto's gewerkt. Ik hoop niet dat u uit de tekst een al te grate hang naar

de oude tijd concludeert. Die oude tijd was niet zo best, wel rustiger. We worden heden ten dage fors met de neus op allerlei zaken gedrukt. Mogelijk bent u, met mij, van mening, dat Zaandam niet veel aardige plekjes meer heeft. Ik zal niet zeggen dat die buurtjes hoe dan ook bewaard hadden moe ten blijven in de staat van toen, want rot was het hout, vuil vaak het straatje, vol met vuilnis de sloot. Maar met Jan Korf en Jaap van Sante, die er in hun boek "Zaandam in oude ansichten" op zinspelen, ben ook ik van mening, dat met enige goede wil en met geld - in die volgorde - wel wat gedaan had kunnen worden om die veelal uit hout opgetrokken woonwijkjes te restaureren. Dan was er iets bewaard gebleven dat, beter nog dan de Zaanse Schans, een beeld had kunnen geven van het Zaandam van vroeger. Beton is een erg handzaam artikel. Ik heb echter wel eens de indruk, dat deze zeer grijze bouwstof in "houtland" Zaanstreek wat al te massaal is - en nog altijd wordt - toegepast. Wie op de in dit boek opgenomen foto's de vaak prachtige huizen ziet in Oostzijde en Westzijde, die in brokken naar de afvalhopen zijn gegaan (al is dat dan allang geleden gebeurd) kan dat nog altijd betreuren. Slopen is een zaak van alle tijden geweest; het maakt deel uit van het menselijk handelen, ook op andere gebieden

dan bouwwerken. Ik wijs maar even op de gemeente Wormer (een klein facetje uit de totaliteit van gevallen), in welke plaats aIleen een straatnaam aan de prachtige beschuittoren herinnert. U moet eens opletten hoeveel straten zijn vernoemd naar vaak volkomen verdwenen zaken!

Nog even dit: een groot deel van de tijd die in de foto's gestalte kreeg, heb ik niet meegemaakt. Vandaar dat ik nogal wat van horen zeggen heb en dat ik soms heb gekeken in het aardige boek van de Koger T. Woud, die voor drukkerij en uitgeverij A. Stuurman te Zaandam "Wandelingen door oost- en westZaandam" van tekst en tekeningen voorzag. U mocht eens denken, dat ik het allemaal zelf heb meegemaakt, al is er dan wel een en ander uit eigen ervaring.

Ik laat u nu maar gaan - voor zover u al niet lang op pad bent - en ik wens u een prettig verblijf toe in het Zaandam van toen.

1. Zo zag de Braaksloot en naaste omgeving aan 't Ka1f er omstreeks 1900 uit. Het zou nog ve1e jaren duren eer de eerste woonschuit een ligplaats in de Braaksloot kreeg. Links zien we de Braakdijk en rechts een deel van het hek voor de Ka1verkerk. Op de achtergrond staat de mo1en "De Strijd ", in de nacht van 21 op 22 februari 1949 afgebrand. Dichterbij staat de mo1en "Het Oude Bonte Kalf", ook "De Ouwe Bonte" genoemd, in 1649 gebouwd en in 1905 tot stellinghoogte afgebroken. In 1936 zijn de restanten afgebroken. Er is van dit landelijk stuk Zaandam niet veel meer over.

2. Deze foto is ongeveer vijfenzeventig jaar oud. De mensen (en het paard) stonden voor de woning van de man links: Huibert Koel aan de Braakdijk in wiens woning naderhand L. Battem, eigenaar van de molen "De Ooievaar", woonde. Koel werd op 11 september 1847 geboren. Zoon Jan, die naast het paard staat, werd in 1888 geboren. Diens moeder, die dan volgt in het k1eine rijtje, was Elisabeth Keel-Brouwer, zij werd in 1848 geboren. Dan volgt dochter Antje Koel (1886) met haar in 1887 in Delft geboren echtgenoot Cornelis Beumer. Het knaapje in matrozenpak is Klaas Koe1, k1einzoon van Huibert en Elisabeth Koel en zoon van Lourens Koe1 en Antje Baas, die niet op de foto staan. De gegevens danken we aan K. Hollebeek, de archivaris van 't Ka1f.

3. Cafe "Het Vcrgulde Paard" stond aan 't Kalf, in de buurt van Haaldersbroek. Het is zo'n halve eeuw geleden afgebroken om plaats te maken voor enige woningen. Links staat mevrouw Lijsje van de Nes, die met haar echtgenoot Antonie Huijsman het cafe exploiteerde. Rechts staat dochter Jannetje.

4. Het schiereiland De Hemmes aan 't Kalf was een 1andschappelijk fraai gebied waarop verscheidene mo1ens stonden. In de verte zijn de contouren van Koog zichtbaar. Zo was de situatie in 1910 met, van links naar rechts, de vo1gende mo1ens: "De Witte Klok", in 1924 afgebroken en herbouwd te Oudorp bij A1kmaar op de p1aats van de afgebrande mo1en Het Roode Hert; "De Kogmeeuw", gesloopt in 1909; "De Zeerneeuw", afgebrand op 12 april 1917, die toen a1 door een motor werd aangedreven en "De Zaadzaaier", ook "De Lastdrager" genoemd, die in 1937 werd onttakeld; de rest is in 1947 ges1oopt.

5. Er waren indertijd wel steekwagentjes in het "Zaans Veem" aan 't Kalf maar daar hield het wel zo ongeveer mee op. Er moest veel worden gesjouwd, vaak diep naar beneden, maar ook ver omhoog. De foto is gemaakt in het pand "Japan", dat bij de werf van de "Zaanlandsehe Seheepsbouw Mij." aan 't Kalf stond. De mannen zijn, van links naar reehts: Klaas Veenis, WIDem Smit, WIDem Karten, Jaap Langelaar en Ko Dijkman. Op de kisten, gevuld met krenten of rozijnen, staat "Comerzbank".

6. Tegenover de molen "De Oranjeboom" aan 't Kalf en naast de smederij van Kroon stond dit uit hout opgetrokken huis, een woon- en winkelhuis(je) zoals er vroeger in Zaandam en elders in elke buurt te zien waren. Hierin woonden Thijs Bont (zijn naam T. Bont staat boven de deur) en zijn echtgenote C. Bont-Wittebrood. Boven de dakgoot zit een reclamebord van "Glim" en naast de deur vinden we het huisnummer: 74. Het is een foto van zeker een halve eeuw oud.

7. Het was smal aan 't Kalf, ook in 1920 toen bovenstaande foto werd gemaakt ter hoogte van de schuur van de mo1en "Sint Willebrordus", bijgenaamd "De Verdwaalde Boer". De mo1en werd in 1669 gebouwd en in november 1938 tot steilinghoogte afgebroken. Later vo1gde de rest. Op de achtergrond staat "De Oranjeboom" met daarachter een loods van het "Zaans Veem". De mo1en werd in 1938 onttakeld ten gevo1ge waarvan aileen de romp overb1eef. In december 1940 werd hij tot stellinghoogte afgebroken en in maart 1941 brand de de rest af.

8. De buurt- en speeltuinvereniging "Ons Aller Belang" was er, wat betreft een verenigingsgebouw, vroeg bij. In dit prachtige pand aan het begin van 't Kalf, vlak bij de werf van de "Zaanlandse Scheepsbouw Mij.", werden bijeenkomsten voor in hoofdzaak de jeugd gehouden. Het stond met de achterzijde aan de Zaankant. Later is een geheel uit steen opgetrokken gebouw, meer naar het zuiden en aan de andere kant van de weg, in gebruik genomen. Men mag zonder twijfel stellen dat het oude gebouw in architectonisch opzicht heel wat mooier was. De foto is in 1920 genomen.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek