Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten

Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten

Auteur
:   J. Emmerig
Gemeente
:   Zaanstad
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2136-1
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

29 Op deze ansicht ziet u het in 1900 nog aanwezige Otterspad. Dit pad lag op de plaats waar men nu Klokbaai vindt. Via dit pad bereikte men uit de Westzijde de paltrokmolen 'De Otter', een in 1708 gebouwde houtzager. Pas na de sloop in 1891 ontstond er een woonbebouwing. Op de ansicht is dan ook duidelijk te zien dat de woningen voor die tijd al redelijk modem waren.

In 1959 werd het pad aanzienlijk verbreed en opgenomen in het plan Groenland, er verscheen moderne woningbouw en gelijktijdig veranderde de naam in Klokbaai. Behoudens 'De Otter' stond ten zuiden van

het Otterspad de balkenzager 'De Groenlandsche Visscherij', ook 'de Groenland' genoemd. Deze in

1 71 7 gebouwde en in 1894 gesloopte molen is dus de naamgever van plan

Groenland. Links van het Otterspad nog een glimp van de Groenlandkade. Op het weiland ontstond de opslag van de uit 1855 opgerichte N.V Dekkers Houthandel en fabriek 'De

Veldlust', die kort na het

1 OO-jarig bestaan van het bedrijf wegens opheffing gesloopt werden. Op die plaats zijn nu seniorenwoningen gebouwd.

3 a De deftigste straat van Zaandarn, zo werd de Westzijde in die dagen genoemd. We zien hier een beeld uit 1910 over een gedeelte dat vroeger Molenbuurt werd genoemd. Links achter de dikke iepen is nog een stukje van het boekwinkeltje van Stuurman zichtbaar, later bekend als kantoor en drukkerij van dag blad 'De Typhoon' . Rechts hiervan de in Italiaanse stijl gebouwde villa van houthandelaar Carver van Wessem; het huis dateert van 1 87 O. N adat het huis lange tijd als Karner van Koophandel dienst had gedaan kwarnen hier de nog aanwezige Brasserie 'De Karner' en het depot

van schilderijenuitleen.

In de tuin staat het monument ter herinnering aan Jan Bonekamp en Hannie Schaft, twee verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog die op deze wijze blij-

het hek hiernaast staat de doopsgezinde kerk. Hiernaast de toenmalige koperslagerij en winkel van Vonk.

vend geeerd worden. Over Hannie Schaft verscheen een film naar een boek van Theun de Vries, 'Het meisje met het rode haar'. Aan de rechterzijde de muziekwinkel van Flentrop, achter

3 1 Via het Wijnkanspad bereikt men de Herengracht. Het eerste padreglement werd opgesteld in 1660, het is dus al een oud buurtje. Het pad werd vernoemd naar de eerste bewoner Gerrit Heere. Historisch gezien werd Heeregracht dus tot 1871 goed geschreven. In dat [aar werd het pad gedeeltelijk overgenomen door de gemeente, waarna de totaalovername in 1888 volgde. In 1871 besloot de gemeenteraad naar Amsterdams voorbeeld de naam in Nieuwe Herengracht te wijzigen. In 1929 werd dit tot Herengracht afgekort. De sloot rechts op de ansicht werd in gedeelten

tussen 1873 en 1911 gedempt. Zoals zichtbaar is was de Herengracht in 1900 reeds voorzien van een groot aantal vrijstaande, voor die tijd luxueuze herenhuizen. Aan de over-

zijde van de gracht staan nog veel van de oorspronkelijke oudere houtbouwwoningen. Ook hier ademde alles nog rust uit en zeals gebruikelijk poseerden omwonenden gewillig

voor de fotograa£ Nu is op de plaats waar de bomen staan een brede parkeerstrook.

~aandam t: o - /, _ (, z,

Xieuwe Heerenemcht

. -~

- ~

32 Ten tijde van deze opname uit 1900 werd de Gedempte Gracht nog regelmatig voor veemarkten gebruikt. Hier ziet u een beeld van de traditionele Paasveemarkt. Veemarkten waren in onze omgeving al sinds 1524 een traditioneel gebruik, wat eveneens voor de jaarmarkten gold. Deze Paasveemarkt, waarvoor altijd grate belangstelling bestond, heeft het tot 1948 uitgehouden. Op de ansicht zien we geheellinks het huis en kantoor van notaris Dekker, vervolgens met een flinke tuin ernaast het pand van de familie Perk. De winkel hiernaast was van de kantoorboekhandel Dikhooff. Een typi-

sche vorm van statussymbool was het aanbrengen van een Iijstgevel-facade, hetgeen te zien is aan de gevel naast de boekwinkel, welk pand later ook van Dikhooff was. Vrijwel de

gehele Gedempte Gracht is langzamerhand geworden tot de huidige winkelpramenade. Pui voor pui en veelal huis na huis werd afgebroken, van een nieuw uiterlijk voorzien en is ge-

worden tot wat het nu is. Geen spoor meer van wat er was, of het moet 'het Groene Pandje' zijn.

33 Ruim 65 jaar geleden was dit het beeld van de Gedempte Gracht, die is ontstaan in 1 85 8 toen de brede sloot tussen de twee paden aan weerszijden hiervan werd gedempt. Zuidelijk van de sloot yond men het Zilverpad en noordelijk het Geldelozepad. ook wel het Kuyperspad genoemd. Beide paden waren al in de 17 de eeuw aanwezig. Zoals bij veel paden was er nogal wat verschil in bebouwing. Overleveringen zeggen dat de namen van de paden ontstonden door het grate verschil in welstand, op het Zilverpad woonden de rijken en op het Geldelozepad de armen. Na de dem-

ping begon de ontwikkeling naar winkelstraat. Lang werd de kermis hier gehouden en ook de markt heeft er een eeuw stand gehouden evenals ringstekerijen en korte baandrave-

rijen. Prachtige plantsoenen compleet met muziektent verschenen tussen Vinkendwarsstraat en Rustenburg. Dit rustgevende beeld kwam na 1950 definitief tot een einde toen dat wat

nog restte verdween en de Gedempte Gracht veranderde in het huidige drukke winkelcentrum.

34 De Rozengracht parallel aan en zuidelijk van de Gedempte Gracht gelegen was in feite maar een smal pad. Het beeld op deze ansicht van een eeuw geleden laat dit pad met enige gaslantaarns en een in die tijd nogal stinkende sloot zien. Het pad waarvan de eerste bewoning in 1798 werd vermeld heette van oorsprong Roosgraft, naar de eerste bewoner Roos. Ook kwam de naam 't Zuyder Jacob Menschenpadt en Sopjespad voor. Links de bebouwing en de achterzijde van het Dampad, waarvan net als de Rozengracht niets meer over is. Sinds 1 959 is de markt van

de Gedempte Gracht naar de Rozengracht, die al zo' n veertig [aar van haar stinksloot af was, overgeplaatst. Met de komst van het overkapte winkelcentrum 'Rozenhof en de grote

parkeerruimte die er verscheen, doet niets ons meer herinneren aan het oude Sopjespad. Gelukkig dat deze beelden op de plaat zijn vastgelegd, zodat we af en toe nog eens kun-

nen mijmeren over de tijd vantoen'.

ZAANDAM

ROZlnif&cht

Or. TraltJ er Co., Ldpzllr 19M. b. 12. N.chdnlcl< .erbot ea.

35 Evenwijdig aan de spoorbaan ligt tussen de Hogendijk en de Stationsstraat het uit 1656 stammende Rustenburg. Het toenmalige pad was met een lengte van 460 meter een van de langste van Zaandam. De straat heeft tot diep in de 20ste eeuw haar karakter kunnen bewaren. In de jaren zestig werd het gedeelte tussen Gedempte Gracht en Stationsstraat gesaneerd. In 1980 begon de algehele reconstructie van de straat. De woningen, waarvan al een groot deel was gesloopt, verdwenen in ras tempo. Stadsvernieuwing en hogere wooneisen droegen er zorg voor dat

ook mer vrijwel niets meer van het oude Zaandam rest. Op deze ansicht uit 1915 zien we nog duidelijk de vroegere oude houtbebouwing. Rechts de woning van turfhandelaar De

long. Het scheefgezakte derde huis van links was de bakkerij van Scholtens, in het vijfde huis aan dezelfde kant had kleermaker Smit zijn nering. Bij de gaslantaarn was de tabakszaak

van Bongers. Aan de straat waren overigens talrijke winkeltjes en bedrijfjes en zelfs het Leger des Heils te vinden.

36 Het station van Zaandam zoals het in 1900 gezien werd. Gebouwd in 1868 en in vrijwel dezelfde staat is het 11 5 jaar lang te zien geweest. In 1983 werd het afgebraken om plaats te maken voor het huidige station, dat zo'n

1 SO meter zuidelijker ligt. Deze vernieuwing was noodzakelijk geworden met de ingebruikname van de Hemtunnel en de uitbreiding van het aantal spoorbanen. Op de ansicht is hier nog niets van te bespeuren, de koets staat gereed om de passagiers naar hun verdere bestemming te leiden. De fraaie plantsoenen die het stations-

plein sierden geven aan dat in die tijd alles nogal kalmpjes verliep. In 1930 veranderde er echter al veel, toen kwam de grate doorbraak om de Pravincialeweg aan te leggen. Als we

anna 2000 de drukte om en nabij het huidige station aanschouwen en de metropoolachtige bebouwing eromheen krijg je soms weer een beetje heimwee naar 'die goeie ouwe taid' toen

alles nog met de 'bienewage most'.

;:1. los. K:'lS. wlor6 ?.

Station. ZA..il"DA~. 2.2._,,-',,1..'

37 ja, als ik zo'n ansicht zie, begin ik te neurien, U weet wel, het oude nummer van 'de Ramblers' met 'Het Boemeltje van Purmerend'. 'Zuchtend, puffend vliegt het monster langs de lijn', ja, [a, zo'n oude kilometervreter bepaalde lang het beeld op de Zaanlijn.

In de tijd van deze ansicht, die zo'n tachtig jaar oud is, was er nog geen sprake van een elektrische trein. De palen langs de lijn waren telegraaf- en stroomvoorziening voor de stations. Links in het Westzijderveld een van de vele daar gevestigde houthandels en zagerijen. Deze is van Kamphuis en Zoon. De molen, flauw zichtbaar, is 'De Held

Iozua' die bij houthandel en zagerij De Boer behoorde. Voorts yond je er nog de bedrijven van Fibra, Van Wessem, E. v.d. Stadt & Zonen, P. de Lange, H. Simonsz & Zn., P. Schipper

en vele andere. Een echt houtveld; onder deze naam staan er nu voor zover het oog reikt woningen. De talloze bruggetjes zijn verdwenen en maakten plaats voor geluidswallen om het

geluid van het denderende verkeer en de constant rijdende dubbeldekkers te weren.

3aanoam. .J(oogenoijk Spoorlijn. Zaandam - Amsterdam

38 Omstreeks 1900 was dit het beeld van Westzaan. Staande op de oude zeewering de Zuiddijk werd dit gedeelte de Overtoom genoemd. Hoewel de dijk voor de aanleg van het Noordzeekanaal geen echte zeedijk was, maar bescherming van Westzaan bood tegen het soms woeste water van het I]. De naam Zeedijk ontstond omdat het I] in open verbinding met de Zuiderzee stond en kon in vroeger jaren geweIdig spoken. am met vaartuigen uit het binnenwater in het I] te geraken was er een overhaal om de dijk te passeren, ook wel overtoom genoemd. In de

1 7 de eeuw werd de over-

toom vervangen door een smalle schutsluis die in

1 71 8 vernieuwd en verbreed werd. Van de dijk kwam men via een hoge brug in het achterliggende polderland. Tot ver in de

20ste eeuw een beeldbepalende situatie voor Westzaan. Houtzaagmolen 'De Tweelingen', die in 1823 gebouwd was en in 1934 verbrandde, verrichtte het zaagwerk van de vele bal-

ken die in de omgeving ronddreven. De boerderij op de achtergrond was van Zwikker, waar eerder verffabrikant Pieter Schoen woonde.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek