Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten

Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten

Auteur
:   J. Emmerig
Gemeente
:   Zaanstad
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2136-1
Pagina's
:   144
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zaanstad - Zeven Zaanse dorpen in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

49 De Kerkbuurt uit 1902. Links de doopsgezinde pastorie die in 1935 werd gesloopt en door een nieuw, meer naar achteren gebouwd pand werd vervangen. Rechts het huis waar drie generaties Grootes woonden die het huis in 1883 kochten van notaris Simon Heinis. Links is het uithangbord van 'De Prins' nog zichtbaar. Markant bepaalt ook hier het Rechthuis het straatbeeld en het laat op deze ansicht sinds een jaar zien 'hoe laat het is'. De klok, een geschenk van de Boerenleenbank, was sinds 1901 in de toren aangebracht. Het Raadhuis is een creatie van architect I.S. Creutz uitAm-

sterdam. De eerste steen werd in het voorjaar van

1 781 door de oudste zoon van schout Simon Iongewaard gelegd. Op 13 oktober 1 783 werd het Regthuis in gebruik genomen.

Boven de ingang is op het timpaan een fraai ornament van de Amsterdamse stadsbeeldhouwer Anthoni Ziesenis aangebracht. Naast rechtspraak, belastinginning en waag werd dit ge-

bouw ook als ijkkamer gebruikt. Thans worden er nog veel huwelijken voltrokken.

5 a We staan hier op het Guispad langs de Watering, het grensgebied van Westzaan en Zaandijk. De molen op de achtergrond is de ook nu nog aanwezige papiermolen 'De Schoolmeester', die hier in 1692 werd gebouwd en eigendom van de Vereniging van Nederlandse Papierfabrikanten is; hij wordt door de Vereniging 'De Zaanse Molen' beheerd. Op de voorgrond papiermolen 'De Veenboer' die in 1694 gebouwd is.

In 1879 werd hij omgebouwd tot pelmolen. De molen is in 19 a 7 gesloopt en in Noord-Brabant herbouwd. Bet molenaarshuis aan de Watering werd tot

1 93 7 door orgeldraaier Arie Heynis en zijn gezin bewoond en viel hierna ook onder de slopershamer. De Veenboerstraat in Zaandijk herinnert ons nog aan deze molen.

5 1 We bevinden ons hier op de Spoorstraat; op deze opname uit 1900 zien we tussen de bomen het station Koog-Zaandijk. De Spoorstraat was toen nog voorzien van een kippenbruggetje en had een lommerrijke weg met amper bebouwing. Links van de weg staat de stoomdrukkerij van Evert Smit, bekend als uitgever van het dagblad 'De Zaanlander'. Tijdens Hemelvaartsdag vond in deze omgeving de kermis plaats. Een draaimolen, de schommelschuitjes en een schiettent, aangevuld met paling-, haring-, en oliebollenkraam moesten het vertier in de nabijheid van het cafe van Klaas Smit

compleet maken. Het station, gebouwd in 1869 voor de Hollandsche I]zeren Spoorweg Maatschappij, afgekort HYSM, heeft in deze uitvoering tot 193 1 stand gehouden. In dat jaar

werd de Provincialeweg aangelegd en een nieuw station, iets westelijker gelegen, gebouwd. Het cafe van Smit, later woonhuis van de familie De Boer, kreeg het tijdens deze

werkzaamheden zwaar te verduren en sloop volgde. Ook het einde van de kermis was in deze periode een feit geworden.

Koog a/d. zaa_n_.~ ~~s_p_oo,,,,nZZ,_ZaWdYk

.Yl ??? " Am,l.l'o.' ?? r. __ ~

52 Via het Breedweer, een pad dat al in 1725 een padreglement kreeg, bereikte men enige daaraehter liggende molens. Door de bebouwing aan weerszijden van het pad bleefhet zelfs nu nog een smalle weg. Aan het pad vestigde zieh een aantal grotere en kleinere bedrijven wat veel reuring gar Reehts zien we de smederij van Klinkenberg. In de 18de eeuw was hier een flinke timmerwerf gevestigd. Later vestigden zieh hier: bakkerij Piet Mooy, kruidenier Van Vlierden, manufaeturenhandel Engel en later Mars. Aehter de smederij woonde Vonk, voorts had je er nog de slagerij van Brand en de

groentewinkel van Rol. Het Breedweer was met de zeswieler (de autobus) makkelijk bereikbaar, want zoals u ziet was daar de bushalte. Wat opvalt waren de vele palen voorzien van

porseleinen isolatoren, voor de bovenleidingen van de elektrieiteit en missehien wel van de ENRC. Deze laatste was de Eerste Nederlandsehe Radio Centrale, opgerieht in 1924

door de toen 17 -jarige Koger A.I. Bauling met in 1929 al zo'n 3500 aangesloten abonnees.

53 De Weelsloot is in de Koog niet meer terug te vinden. We moeten hem zoeken in de bUUIt van de Bosjesstraat. Eens stond daar een aantal molens waarvan 'Het Pink' de enige overlevende is. Ten westen van de spoorlijn ging aan de Weelsloot het molenbestand gewoon door. Op deze ansicht de 'Sint Jacob' die onder zijn bijnaam 'De Slabbert' beter bekend stond. Deze pelmolen werd in 1694 gebouwd en verbrandde op 9 april 1892. De laatste eigenaar was H. Havik Iz. In de bUUIt waar deze molen eens stond spelen nu de leden van de KZLTV hun partijtje tennis. Links het

schurencomplex dat bij verfmolen 'Het Gekroonde Zeepaard' behoorde, welke molen in 1886 afgebroken werd. Links van de brug is verfmolen 'De Boot' , die in 1888 verbrandde, nog

zichtbaar. Tussen de brug en 'De Slabbed zijn de pelmolens 'De Veenboer' (gesloopt in 1907) en 'De Veering' (verbrand in 1883) nog te zien. Deze ansicht geeft een goed beeld van

de situatie omtrent 1875, met nog veel wiekendraaiers in ons weidse land.

54 Op de scheiding tussen Zaandam en Koog aan de Zaan loopt de Mallegatsloot. Links de pakhuizen gelegen aan het Ameland en rechts de erven aan het Breedweer. Deze ansicht is genomen van de Mallegatssluisbrug in 1898. De verderop liggende sluis was al in 1634 gebouwd en gaf toegang tot de Zaan. Als we de linkerkant goed bekijken ontwaren we de molens 'De Rosbayer' , een pelmolen gebouwd in 1649 en verbrand op 1 april 1920; 'De Reinout' met de bijnaam 'Rabbi' , een oliemolen uit 1662 die op 7 augustus 1905 verbrandde; voorts flauw zichtbaar 'De Vogelstruis'

met de bijnaam 'Mooie Nies' wat in het Zaans 'Menies' werd, deze oliemolen, gebouwd in 1655, verbrandde in de nacht van 28 op 29 juni 1914 en stond ter hoogte van de

maar een enkel pakhuis is als beschermd monument gelukkig behouden gebleYen.

huidige Provincialeweg. Rechts de boerderij van veehouder Willem Dekker, die eveneens slager en melkboer was. Vrijwel alles is verbrand of onder de slopershamer gevallen,

ill alu/f.atsloot

#J,:;~~

55 De sluisbrug met de oude 'Waakzaamheid' , reeds gebouwd voor 1626 onder de naam 'De Jonge Prins', een in de weide omgeving bekend staande herberg. Rond 1900 - uit die tijd stamt deze ansicht - was Klaas Zwart de brugwachter die in het links van de brug staande brugwachtershuisje zetelde. Klaas werd bijgestaan door een knecht die de toepasselijke naam Jan Sluis droeg. N aast de brug diende door hen ook de sluis te worden bediend, maar in het huisje was tevens een schoenlapperij van Zwart gevestigd. Als je nu denkt 'nou, nou, die man had het druk' is het aardig om te weten dat

hij ook nog agent voor de scheepvaartonderneming 'De Nijverheid' was. Van dit bedrijf nam hij de goederen in ontvangst, die door hem of zijn knecht verder bezorgd werden. Werkwe-

ken van zeventig uur waren in die tijd dan ook normaal. Op derde Pinksterdag kon je vanaf de sluis met de zeiltjalk van schipper Jan Huig naar Purmerend varen, dit was

een echt Zaans uitje.

's Avonds vele borrels rijker en guldens armer voer men zingend terug.

Xoog a. d. 3aan, de┬ĚSluis

56 Dit is dezelfde plek als de vorige ansicht maar nu twintig jaar later. De oude 'Waakzaamheid' , de naam waarmee 'De jonge Prins' in de Franse tijd getooid werd, bleef ook nadien bestaan. Inmiddels was het gebouw uitgebreid met een fraai stenen zalencomplex. Bekend waren de spuitfeesten van de brandweer die hier jaarlijks plaatsvonden. Als feestzaal voor toneeluitvoeringen, concerten en de carnavalsviering bleefhet in de streek bekend. Ook het smalle bruggetje was vervangen, mede om de autobus, de zeswieler van Betlem, ruim baan te geven. Aan de rechterzijde links

van de 'Waakzaarnheid' , de grote panden van Gebroeders Dil, die eenInternationale Vishandel' dreven. Hiernaast de woning van E.G. Duyvis, eigenaar van oliefabriek 'De Zaan'. Het

derde huis werd in die tijd bewoonddoordeweduwe Honig, moeder van Klaas Honig, die oliefabriek 'De Kroon' bezat. In 1922 kocht C. Ten Wolde dit pand en werd er een pud-

dingfabriek in gevestigd. Na tien jaar ging de fabriek failliet en werd het pand gesloopt.

Koog a. d. Zaan. De ,,5Iuis" met zeswieler op de brug

57 Dit fraaie plekje werd in 1898 gekiekt op de plek waar nu de dierenwinkel van Rentenaar is gevestigd. Het mooie huis in Zaanse houtbouwstijl staat hier aan de Zuiderkerkstraat. Deze straat werd eerder Domineespad genoemd en was reeds in 1694 bekend. Het huis was tot 1927 in het bezit van de erven Honig, in dit geval Nelly Adriana Honig. Zij verkocht het woonhuis aan de bij Honig werkzame procuratiehouder Arend Hendrik Does. Met weinig gevoel voor historie liet die het huis afbreken om er een stenen herenhuis voor in de plaats te laten bouwen. Het huis hiernaast

werd bewoond doorT. Goezinne. Het bruggetje op de voorgrond gaf eertijds toegang tot zaagmolen 'De Lindeboom' op het Galgenveld, zo genoemd naar de daar opgestelde

constructies (galgen genoemd) om het hout verticaal op te slaan. Na de sloop van de molen werd in 1885 op dit terrein een 'Openbare Badinrichting' gebouwd, wat tevens einde

Galgenveld en aanleg Badhuisstraat betekende. Rond 1950 was het ook met dit badhuis gedaan.

58 Links op deze ansicht het legendarische snoepwinkeltje van Ma Hottentot. of zij een tentoonstelling had is mij niet bekend, wel een geweldig assortiment aan snoepgoed. am haar winkeltje te bereiken moest men via het bruggetje op de voorgrond, dat eveneens naar de boerderij van Vriend voerde die achter het huis aan de Kerksloot stond. Ma Hottentot was in de omgeving bekend doordat zij naast zure ballen, 'het cent van blad' , babbelaars en veel ander snoepgoed een groot assortiment knikkers, plakplaatjes, tollen, vliegers en mombakkesen verkocht. Een echt Eldorado voor de

jeugd, maar ook ouderen wisten de weg naar haar te vinden. Kop en schotels, veters, boenwas, dweilen en noem maar op, maar ook hengels en dobbers verkocht zij. De tweede

brug gaf toegang tot de bakkerij van Hille. In 1905 teisterde een hevige brand de zaak, waarna deze in de Oostzijde werd voortgezet. Dit werd de later bekende beschuitfabriek 'De Witte

Olifant' , landelijk bekend door de fraaie albums en de bijbehorende plaatjes.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek