Zandvoort in oude ansichten deel 1

Zandvoort in oude ansichten deel 1

Auteur
:   P. Brune
Gemeente
:   Zandvoort
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4184-0
Pagina's
:   88
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zandvoort in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Na "Kent u ze nog ... de Zandvoorters", nu een boekwerkje onder de titel "Zandvoort in oude ansichten". Graag heb ik voldaan aan het verzoek van de uitgever om ook dit historisch boekje sam en te stellen. Zonder verder iemand tekort te willen doen, wil ik een tweetal personen op deze plaats mijn hartelijke dank betuigen voor de belangrijke steun, die zij mij hebben willen bieden bij deze zeker niet eenvoudige taak. Allereerst de heer A. Drommel, Cath. van Rennesstraat 8, alhier, die fotomateriaal uit zijn uitgebreide verzameling beschikbaar stelde, en voorts het medebestuurslid van het genootschap "Oud Zandvoort", de heer J .A. Steen, die behulpzaam was bij de bewerking van de stof voor de tekst. Niet minder erkentelijk ben ik het gemeentebestuur van Zandvoort, dat mij desgevraagd ruime toegang wilde verschaffen tot het gemeentelijk fo to-archie f, aan welk archief mijn oud-collega ter gemeentesecretarie, de thans eenentachtigjarige heer G.N. de Heer, indertijd zulk een voortreffelijke eerste opzet gaf. Verder is menige foto

ook in de hierna volgende verzameling ongetwijfeld me de te danken aan het werk van de vroegere vakfotograaf wijlen de heer Anth. Bakels Sf.

"In grootvaders tijd", de periode van 1880/1890 tot ongeveer de Tweede Wereldoorlog, waarin het inwonertal groeide van circa 2000 tot bijna 9500 en het oorsprankelijke vissersdorp nog sterker het karakter van badplaats ging vertonen, onderging het "ansicht" van Zandvoort op vele plaatsen een grondige wijziging. Daarvan bedoelt "Zandvoort in oude ansichten" vooral een beeld te geven. Dit beeld zal echter onvolledig zijn, aangezien in het raam van de opzet van het boekwerkje uit de grate hoeveelheid materiaal slechts een beperkte keuze kon worden gedaan.

Moge niettemin deze nieuwe uitgave bij allen, jong en oud, die Zandvoorts historie interesseert, een goed onthaal vinden en hen zo mogelijk een zelfde genoegen verschaffen als haar voorgangster "Kent u ze nog ... de Zandvoorters".

1. Jonkheer W.Ph. Barnaart te Vogelenzang, ambachtsheer van Zandvoort, en enkele andere belanghebbenden namen in 1824 het initiatief om "van den ouden zandweg naar Zandvoort een klinkerweg te maken van den Haagschen weg bij Oud Boekenrode door Aerdenhout en Bendveld naar de Haarlemmerstraat in Zandvoort en dan met een Hoogen weg over het duin naar een gelijk te maken stuk van de strandreep, om daarop een badhuis te bouwen". Naderhand zou blijken dat de totstandkoming van deze beide werken, in de jaren 1826 tot 1828, het tijdperk had ingeluid, dat Zandvoort zich in de loop der jaren steeds duidelijker zou ontwikkelen van vissersdorp tot badplaats! Op deze gereproduceerde steendruk zien we een der vroegste afbeeldingen van het badhuis, dat de naam "Groot Badhuis" zou dragen, aan de Strandweg, met ten noorden daarvan de oude vuurtoren.

Door staat een Badhuis op het duin Zoo woest en bar tevoren,

Nog hooger dan de spitse kruin Van Zandvoorts ouden toren; Door staat een Badhuis, rijk gebouwd, Met uitgespreide muren,

Die, als de orkaan zich rustig houdt, De Kracht des tijds verduren.

Aldus bezong de dichter J. van Oosterwijk Bruijn dit fraaie bouwwerk omstreeks 1830.

2. Sinds mensenheugenis behoort Bentveld, vroeger ook weI als "Bendveld" geschreven, tot het territoir van de gemeente Zandvoort. Zijn ontstaan verliest zich in het verre verleden. Het vroegst wordt Bentveld toen naar het schijnt nog een waterrijk gebied - genoemd onder de goederen van Sint Maarten te Utrecht, in 960. Vooral na de aanleg van de trarnverbinding Amsterdam-Haarlem-Zandvoort, in het begin van deze eeuw, is Bentveld uitgegroeid tot een forensenwijk. Ten zuiden van de Zandvoortselaan aldaar staat een der oudste gebouwen op het grondgebied van de gemeente, namelijk het buiten "Groot Bentveld". Als duin boer derij begonnen, moet het in die eerste vorm al bekendheid hebben gehad in de tijd van Karel de Grote! "Mensen, we hebben geen monument meer te verliezen! ", was een slogan uit het Monumentenjaar 1975, die de huidige "Stichting tot Behoud en Instandhouding van Groot Bentveld" dan ook uit het hart was gegrepen. Na de plaatsing op de m onumente nlijs t, beijvert deze stichting zich - in sam enwerking met het gemeentebestuur en het genootschap "Gud Zandvoort" - nag des te meer am dit eeuwenoude gebouw vo or de ondergang te behoeden en op die wijze voor het nageslacht te bewaren. Een zinvolle bestemming van het "buiten", na de intussen noodzakelijk geworden restauraties, staat daarbij haag in het vaandel geschreven!

3. Het vroegere tolhuis met tolhek in de Zandvoortselaan, omstreeks 1900. Op dit idyllisch punt kwam men vroeger Zandvoort binnen. Van de kant van Haarlem komend, was men dan al eerder een tolhek gepasseerd en wei bij het oude klaphek te Aerdenhout. Met de opbrengst van deze tollen, beide gesticht in 1828 tegelijk met de aanleg van de straatweg naar Zandvoort, trachtte men ten dele de aanleg- en onderhoudskosten van de weg te dekken. Pachters van de Zandvoortse tol waren sinds 1859 de Van der Mije's, die in 1873 werden opgevolgd door J. van Toombergen, welke laatste be halve tolgaarder ook chef-kok van het "Groot Badhuis" was. Bij het toenemend auto- en fietsenverkeer verkregen, na vele protesten, automobilisten en fietsers ten slotte in 1909 vrijdom van tol. Op 1 maart 1917 werden beide tollen opgeheven. In 1918/1919 volg de de afbraak van tolhuis en tolhek te Zandvoort. De trarnhalte ter plaatse werd reeds "De Tol" genoemd. Maar ook nii de opheffing van de tram bleef dit punt onder deze benaming in de volksm ond voortleven. "De Tolweg" - de latere verbindingsweg tussen Zandvoortselaan/Haarlemmerstraat en Dr. C.A. Gerkestraat/Zandvoort-Zuid houdt eveneens de herinnering aan de vroegere aanwezigheid van de tollevend.

4. De voormalige rooms-katholieke kerk en pastorie in 1880 bij de ingang van het dorp aan de (Haarlemse) "straatweg", zoals deze toen heette. Nu zouden wij zeggen "aan de Grote Krocht", V 66r de komst van dit kerkgebouw, in 1854, kwamen de honderd tweeenvijf'tig communicanten samen in een kapel of huiskerk aan de Haltestraat (thans cafe-restaurant "De Kousepael"), met de in gang aan de Pakveldstraat. Kerk en pastorie waren lange tijd vrijwel de enige gebouwen op de plaats waar Hogeweg en Grote Krocht zich splits ten in de richting van respectievelijk het strand en het dorp, In het hoge gebouw links woonde burgemeester Boerlage. In het huis aan de overzijde, waarvan aileen het schuine dak zichtbaar is, woonde Simon van der Meij, koster van de kerk en zomers kok in het "Groot Badhuis". Hij en z ijn familie kregen door dit laatste de bijnaam "Kokkie", hetgeen ons werd verteld door de kleindochter Pie tje van der Veld-van der Meij.

5. Wanneer men omstreeks 1890 van de kant van Haarlem "De Tol" in de Zandvoortselaan was gepasseerd en men zich verder in de richting van het dorp begaf, trof men daar dit beeld van nog bijna landelijke rust aan. Links de Hogeweg, die naar het strand en onder andere het "Groot Badhuis" voerde en rechts de latere Grote Krocht, aan het begin waarvan (niet zichtbaar) aileen nog maar de in 1854 gebouwde rooms-katholieke kerk en pastorie stonden. Op de achtergrorid, in de as van de Grote Krocht, ontwaart men de oude vuurtoren met rechts daarvan de witte voorgevel van het oude mannenen vrouwengasthuis en nog meer naar rechts de bekende boerderij van Van Saase.

6. Een oranjefeest omstreeks 1895 op de "schapenkamp", een uitgestrekt weiland tussen Hogeweg en Grote Krocht. Velen zullen nog herinneringen bewaren aan de feesten, die jarenlang op deze plaats werden gehouden en waaraan men op zulk een zinvolle wijze inhoud wist te geven met spelen als tonnetje kruipen, tonnetje steken, koekhappen, z akje lopen en dergelijke, telkens tot groot vermaak van deelnemers en toeschouwers. Men lette op de klederdracht van die tijd! Wij willen echter vooral wijzen op de nog geheel ontbrekende bebouwing ten oosten van het dorp. Het gebouw rechts van de wapperende vlag is School B aan het Schoolplein, thans gemeenschapshuis en nu ook VVV-kantoor. Het hoge huis geheel links werd bewoond door "bovenmeester" Schuhmacher (laatstelijk kapperszaak Spoelder). Tussen beide eerder genoemde gebouwen zien we de eerste huizen aan de Schoolstraat, die er ook nu nog staan. Het donkere gebouwtje op de achtergrond is de tussenhalte van de trein aan de Verlengde Haltestraat.

7. Hier zien we de Hogeweg omstreeks 1890. Achter het witte huis op de voorgrond loopt de Poststraat in de richting van het Kerkplein met de daaraan gelegen hervorm de kerk, Boven het dak zijn een gedeelte van het dak en een van de zijgevels van de toen nieuwe gemeenteschool zichtbaar. In het witte huis woonde Simon van der Mije , te wiens huize in 1880 een postagentschap was gevestigd. Vandaar de naam Poststraat. Zandvoort had toen nog geen "echt" p ostkantoor. Simon van der Mije was van 1890 tot 1900 tevens gemeenteontvanger.

1/

I

8. In 1859 kwam in de Poststraat, op de plaats van het latere consuitatiebureau, nu uitvaartcentrum, een gemeenteschool. Deze werd in 1884 vervangen door een nieuwe school (later School A) aan de Hogeweg, waarvan hier een afbeelding kort na de bouw. Jarenlang zou daarin de bekende "meester Kees" (Cornelis van der Werff) de scepter zwaaien. Vrij spoedig werd het gebouw in westelijke richring met enkele lokalen uitgebreid. In de jaren dertig was het gebouw een muloschool met als hoofd de onlangs op vierentachtigjarige leeftijd overleden heer A.J. van der Waals. In 1949 werd het gebouw als politiebureau ingericht.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek