Zevenaar in oude ansichten

Zevenaar in oude ansichten

Auteur
:   J.W. van Petersen
Gemeente
:   Zevenaar
Provincie
:   Gelderland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-2774-5
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zevenaar in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

"Het stedeke Zevenaar", z6 en met kennelijke vertedering noemden de Zevenaarders, zelfs in de meest officiele stukken, nog aan het begin van deze eeuw, hun woonplaats. En ze hadden geliik: de gehele stad bestond uit zegge en schrijve twee, elkaar kruisende straten en nog drie achteraf-straatjes. Dat alles was omgeven door een gracht, die echter allengs het karakter van een moddersloot had gekregen. Vreemdelingen, die sinds de aanleg van de spoorlijn het stadje voor zaken aandeden, kwamen thuis met meewarige verhalen. Ze vertelden dan hoe ze, na op het station aangekomen te zijn, aanvankelijk wel een goede indruk van het oord gekregen hadden. Om te beginnen een aantal fraaie huizingen en zelfs een imposant kastee1 met dito park. Maar daarna hadden ze kennis gemaakt met de penetrante geur van de open riolen, die men daar stadsgrachten noemde, de Egyptische duisternis waarin het stadje des avonds gehuld was, de bijna onbegaanbare wegen waarin het aantal gaten en kuilen met dat der veldkeien wedijverde. En als diezelfde vreemdelingen hun oren goed te horen hadden gelegd hadden ze wellicht iets kunnen vernemen om trent het uitzonderlijk hoge percentage ge-

boorten, het reusachtige aantal armlastigen, het bedroevend lage intelligentiepeil of over de macht van de plaatselijke adel.

Dit alles natuurlijk vanuit het gezichtspunt van de buitenstaander. De inwoners zelf waren best tevreden met hun "Zeventer". En bovendien had men hier nog het voordeel in een streek te wonen die vanouds als een van de gezondste van ons land gold en waar de "inboorlingen" verbazend hoge leeftijden konden bereiken.

Zevenaar anna 1973 is op ve1erlei gebied k1aar wakker. Maar hoe was dat aan het begin van deze eeuw? Sinds de aanleg van de spoorlijn in 1856 was het plaatsje bezig uit een eeuwenlange slaap te ontwaken. Sinds haar stichting in 1487 was Zevenaar, als miniem K1eefs stadje ge1egen aan de uiterste grens van het Duitse rijk, nimmer van enige betekenis geweest. Ook door de inlijving bij Nederland in 1816 was hierin nauwelijks verandering gekomen. Maar zoa1s gezegd, de ijzeren weg bracht leven in de brouwerij. De nijverheid breidde zich zienderogen uit en zo ook de winke1stand. Er bestond een Zevenaarsche Courant en het verenigings1even b1oeide. Omstreeks 1885 kende

men hier bijvoorbeeld maar liefst vier societeiten, met imponerende namen als "Burgertrouw", "Eensgezindheid", "Concordia" en "Harmonie".

Voor hen die van getallen houden: in 1900 telde de gemeente 4414 inwoners, te weten 3952 roomskatholieken, 368 hervormden, 78 israelieten, 10 gereformeerden, 4 lutheranen, 1 remonstrant en 1 oudkatholiek. Voorhanden waren bovendien 235 paarden, 3 ezels, 2209 runderen, 327 schapen, 471 geiten en bokken, 2009 varkens, 6500 hoenders, 30 kalkoenen, 90 eenden, 80 ganzen en 91 bijenvolken.

Wat de nijverheid betreft, daarover geeft het gemeenteverslag over 1906 ons uitsluitsel. Er waren to en in de gemeente: 9 broodbakkers, 4 behangers, 2 boekbinders, 1 bierbrouwer, 1 horlogehersteller, 11 kleermakers, 3 klompenmakers, 4 koperslagers, 11 metselaars, 1 meubelmaker, 4 molenaars, 1 mandemaker, 1 plankenzager, 8 slagers, 5 smeden, 10 schoenmakers, 15 timmerlieden, 5 ververs en 2 zadelmakers. Op de markt werden dat jaar verhandeld: 1175 mud tarwe, 153 mud rogge, 471 mud haver,S mud paardebonen, 501 mud aardappels, 6325 kilo boter en bovendien nog 220.000 eieren, 27 paarden, 1271 runderen, 4

varkens en 125 biggen. Zoals u ziet, niets zo sappig als cijfers ...

De in dit boekje opgenomen reprodukties van prentbriefkaarten en foto's (het overgrote deel hiervan is afkomstig uit het gemeentearchief; de rest werd in dank geleend van particulieren) geven een beeld van onze gemeente tussen de jaren 1900 en 1925. Vergis u niet, die tijd ligt verder achter ons, dan u misschien geneigd bent te denken. Want wie kan zich nog een voorstelling maken van klepperman en postiljon, van krankzinnigen die met kettingen vastgebonden over straat werden gevoerd om vervolgens per trein naar een gesticht te worden gebracht, van veldwachters die zich als zwervers vermomden om zodoende een clandestien tappende bakker op heterdaad te kunnen betrappen, van lieden die het lijkenhuis van het kerkhof als woning benutten, van nachtelijke begrafenissen van zelfmoordenaars, van notabelen die hun kiezers met bier en jenever te vriend moesten houden. En toch zijn dit beelden van het eerste kwart van deze eeuw in Zevenaar. Maar gezellig was het er, en dat is tenslotte het voornaamste!

1. De stoomtrein is het vervoermiddel waarmede wij ons verplaatsen naar het Zevenaar van zo'n zestig jaar geleden. Komende uit de richting Arnhem valt ons oog dan allereerst op de indrukwekkende torenmolen, niet ver van de spoorbaan. Zijn exacte ouderdom is niet bekend, maar in ieder geval stond hij er a1 in 1565. De reclameschilder heeft destijds zijn werk goed gedaan: nu nog is de tekst op de molenromp duidelijk te lezen.

2. Vanaf 1856, het jaar waarin Zevenaar in het internationa1e spoorwegnet werd opgenomen, tot aan de tweede were1doorlog, yond men hier een van de be1angrijkste grensstations van ons land. De verlichting van het station geschiedde aanvanke1ijk door midde1 van zelf vervaardigd gas, later door een eigen elektriciteitscentrale. De stokouden onder ons zullen zich misschien nog iets kunnen herinneren van de grandioze ontvangst die Paul Kruger in 1900 ten dee1 viel, to en hij hier voor het eerst voet op Nederlandse bodem zette.

Station 3evenaar. ..I }Jus, esfaurateur.

3. Een kijkje in de stationsrestauratie van de dikke Jan Bus. In de goede oude tijd waren er maar liefst drie restauraties, voor iedere klasse een, Dit is de tweede, voor de ambtena .. ren en de middenstanders. Opvo!gers van Bus waren Dopheide en Gietelink.

4. Op 15 juli 1885 werd Zevenaar door de "Geidersch-Overijsseische Locaai Spoorweg" met Doetinchem en Winterswijk verbonden. Hoewel niet ver van eikaar verwijderd, bestond er tussen het "Duitse Spoor" en het hierboven afgebee1de stationnetje, ook weI "Hollandse Spoor" genaamd, een verbinding ten behoeve van de doorgaande reizigers. Het gebouw be staat nog en wordt thans als woning gebruikt.

5. Wanneer men van het "Hollandse Spoor" in de richting van de stad ging, passeerde men vlak achter elkaar een viertal eerbiedwaardige havezaten. De eerste was "Mathena", lange tijd de woning van de bijzonder geziene arts Jan Honig, de grote gangmaker bij de stichting van het ziekenhuis. De naam van het uit de zestiende eeuw daterende pand brengt men in verband met het riviertje de Aa, dat er vroeger achterlangs stroomde.

Huize Enghuizen

te Zevenaar (Gelderl.)

6. In fraai geboomte gelegen en beroemd vanwege zijn kostbare interieur, was "Enghuizen" destijds een van de bijzonderheden van onze stad. In 1873 vermaakte de toenmalige eigenaar, pastoor Pelgrorn, het kasteel aan zijn neef, Von Motz, onder de verplichting de naam Pelgrorn in de farnilienaam op te nemen. Om het nog mooier te maken plakte neeflief er nog "van Enghuizen" achter. Bekend is ook dat hij zich graag door Zevenaarders baron liet noemen.

7. Na de achterkant bekeken te hebben, nu een blik op de voorzijde. De hoektoren is een negentiende-eeuwse toevoeging. Het kastee1, dat in 1467 reeds werd vermeld, geraakte in de vorige oorlog min of meer ernstig beschadigd en is daarna door de Turmac, in wier bezit het was geraakt, afgebroken.

., -<

x

c eo

8. Nu een kijkje in de Stationsstraat. Het huis links is kort na de eeuwwisseling afgebroken en in 1906 vervangen door de villa, die enige tijd dokter Honig sr. tot woning diende en thans als apotheek is ingericht. Rechts is nog net het huis van notaris Hazewinkel te zien.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek