Zierikzee zoals het was deel 4

Zierikzee zoals het was deel 4

Auteur
:   C.P. Pols
Gemeente
:   Schouwen-Duiveland
Provincie
:   Zeeland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4499-5
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zierikzee zoals het was deel 4'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

INLEIDING

De moderne mens kan soms aan een wonderlijk soort heimwee lijden: het heimwee naar vervlogen tijden die hij nota bene nooit heeft gekend, of beter, waarin hij niet eens he eft geleefd. Want kennen doet hij ze door de kunst: door architectuur en literatuur, oude bronnen, door muziek, schilderijen, tekeningen, prenten of oude gravures. Het is een romantisch verlangen. Je wordt geroerd door de schoonheid van een oud geveltje en je keert dan, mopperend op de nuchterheid van de hedendaagse bouwstijlen, naar je eigen moderne en gerieflijk ingericht huis gelegen in stadswijken als Malta, Kaaskenswater of Poortambacht terug. Behaaglijk omgeven door je eigen sfeer en je eigen - eigentijdse -luxe, droom je daar als het ware dan verder van een bestaan op deze planeet, dat veel mooier maar vooral meer vanzelfsprekend moet zijn geweest dan het onze. Het is immers de schoonheid, die de verbeelding aan het leven schenkt. ..

Veranderingen

In ons goede Zierikzee is in de loop der jaren ontzettend vee I veranderd. Vooral na de Tweede Wereldoorlog en de Watersnoodramp van 1953 kreeg de stad een heel andere aanblik. In het gedeelte van onze stad waar we nu een kijkje gaan nernen, bruiste het vroeger van winkels en cafes, die uitgezonderd in enkele straten, vrijwel stuk voor stuk verdwenen zijn. Het zogenaamde Havenkwartier, waarover dit boekje ruim gezien gaat maar waarin ook enkele aangrenzende straten aan bod komen, laat ons via ruim tachtig oude ansichtkaarten en foro's duidelijk zien hoe het er hier vroeger uitzag.

"Zierikzee zoals het was ... ", is nu alweer het vierde deeltje dat in deze succesvolle reeks verschijnt en waarvan meer dan twintig jaar geleden het eerste deel verscheen. Opnieuw gaan we kijken naar hetgeen was, maar zeker ook bezinnen we ons op hetgeen in dit gedeelte van onze stad is gebleven. Veel van het oude decor bleef staan en telkens leven andere mensen op het "aardse schouwtoneel". Het gaat erom het bestaande in te passen in het huidige leven. Dan voel je je schake I in de geschiedenis van de stad of streek waar je woont. Het verleden moet ten slotte herkenbaar blijven in het heden. De gegevens bij de oude afbeeldingen zijn naar beste vermogen samengesteld door iemand die echter niet de pretentie heeft zich nooit te vergissen. Uiteraard zijn de gemaakte aantekeningen bij de afbeeldingen fragmentarisch weergegeven en elke rechtgeaarde Zierikzeeenaar zal er telkenmale andere eveneens interessante herinneringen en feiten aan toe kunnen voegen. Bovendien berusten de meeste gegeyens op onbewuste informatie. Dat betekent dat ze door anderen zijn verstrekt. Daar staat tegenover dat bewuste informatie stoelt op die informatie die de samensteller op grond van eigen ervaring en archiefonderzoek heeft opgetekend, maar ook dan kan men soms de plank misslaan. Niettemin hoopt de auteur dat ook dit vierde deel van "Zierikzee zoals het was ... " aan het beoogde doel zal beantwoorden. We willen het hier voorlopig bij laten, echter niet voordat we u hebben laten weten dat binnen afzienbare tijd een vijfde deeltje in deze reeks gaat verschijnen, want er is nog fotomateriaal in overvloed voorhanden. Daarin brengen we dan een bezoek aan weer andere delen van onze stad.

Tot zolang dan maar weer!

1. Op deze foro's zien we een klein gedeelte van de drukke verbindingsstraat tussen het stadscentrum en de Sint Domusstraat en dat is de Korte Sint Janstraat. Deze straat noemde men vroeger ook wei aIleen Sint Janstraat. In 1811 werd deze Korte of Dude Sint Janstraat tijdelijk (van 1811 tot 1813) omgedoopt in Rue de De Ruijter. Het hoge pand recht vooruit draagt als huisnaarn "De Moriaan" en dat is de vroegere grossierderij van J .B. Geluk en daarna van A. P. Geluk. Het staat op de hoek van de Dam en de Poststraat. Linksopde hoek van de Poststraat was vroegerde winkel van F.W. Plaum en nu is hetde zaak in huishoudelijke artikelen Novalux van A.S de Jong. In het volgende pand woonde in de vorige eeuw de winkelier Comelis Doeleman, in 1910 was dat coiffeur A.J. Jongmans en daarna diens zoon, Marinus (Rien) Renirus Jongmans en Jinks is nog gedeeltelijk zichtbaar de apotheek van G .A. Gasille. Na het overlijden van apotheker P.L. Maatjes in juni 1848 werd Frans Johannes Labrand hier de volgende apotheker. Hij was de zoon van tabakshandelaar Jan Willem Vorstheuvel Labrand, die aan de overzijde van de straat in de "Rookende Moor" woonde. In 1864 werd de apotheek verkocht aan J.M. Gasille, die uit Goes afkomstig was. Deze overleed in 1909, waarna zijn zoon Gerrit Adriaan Gasille het roer overnam. Deze bleef ongehuwd en werkte vele jaren samen met de bekwame apothekersassistente mejuffrouw Bernarda Francisca Kohschulte. In 1954 verkocht Gasille de apotheek aan P.T Yoe en daarna werd het een aantal jaren de naaimachinehandel van Gerrit Jan Wilbrink en in onze tijd is het woon- en winkelhuis van fotograaf Bob Noomen. Wanneer men het fraaie interieur van de voormalige apotheek in deze straat nog eens wil zien, dan behoort dat tot de mogelijkheden. Men moet er dan wei een reisje naar Gouda voor over hebben, want dit fraaie interieur bevindt zich sedert 1954 in het museum "Het Catharina Gasthuis" te Gouda. Na de apotheek voigt het huis met de naam , .Borrendamme" en daar woonde vroeger Geertruida Johanna Vorstheuvel Labrand en daamaast stond een pakhuis, dat nu weer winkel is. In een van de volgende pan den waar nu een geweer als uithangbord fungeert, woonde de smid en geweermaker Martinus Theodors Jacobi (geboren te Zierikzee op 8 mei 1862). Hij was gehuwd met Wilhelmina Cornelia Vonk. Hij handelde ook in jachtartikelen: hagel, kruit, geweren, pistolen en revolvers. Zoon Dirk Jacobi is hier later nog smid geweest. In 1934 was Jan Timmerman srnid in dit pand (C.116) en in het andere dee I woonde vanaf datzelfde jaar groenteboer Gerardus Maria Verkaart, die gehuwd was met Maria Theresia Christina Jasperse. Op 14 mei 19471egde Herman Johan Doeleman de eerste steen voor de uitbreiding van de Zeelandia-fabriek. Deze fabriek staat nu gedeeltelijk verborgen achter drie fraaie en stijlvolJe opnieuw opgetrokken historische geveltjes. Daamaast woonde Abraham Leendert Kwaak en ook Krijn Saman heeft hier gewoond. Dan volgde opnieuw een pakhuis en daarnaast woonde Abraham Quist, die op de gasfabriek werkte.

2. De Korte of Oude Sint Janstraat was in de Franse tijd (1811-1813) tijdelijk omgedoopt in Rue de De Ruijter en op nevenstaande foto zien we deze winkelstraat in 1962. Ais we van boven naar beneden gaan stond bijna bovenaan het politiebureau. Dat werd destijds en nog zeer lang daarna het "nachtwakershuisje" genoemd. Het was het achterhuis van de latere boekhandel S. Ochtman en dit politiebureau is van hier overgebracht naar het accijnshuisje op de Appelmarkt. Na het vroegere politiebureau volgde in de vorige eeuw het zakenpand van Pieter Anthony Wierkx en vanaf 1917 van Jacobus Franciscus Koevoets, die gehuwd was met Isabella Anth. Wierkx. Dan volgde het winkelpand van Jan Davidse, die uit Arnemuiden kwam en hier agent was van de Singer Maatschappij. Zijn zoon Anton (Toon) Johannis Davidse was later commies bij het Waterschap Schouwen. Gerrit Jan Wilbrink, die op 5 mei 1904 in Den Haag geboren was, kwam op 10 september 1927 naar Zierikzee en vestigde zich als handelsreiziger en vertegenwoordiger van Singer Naaimachines in het pand op de hoek van de Maarstraat en de Verrenieuwstraat. Hij was gehuwd met Prientje Neeltje Potappel en vestigde zich daarna in de nog bestaande Wilbrinkzaak in de Korte Sint Janstraat. Zoon Gerrit Jan Wilbrink , geboren in 1927, zette later deze zaak voort en nu is Wilbrink Dierensuper hierte vinden. Dan volgde een smederij en vervolgens "De Rookende Moor". Vervolgens het tegenwoordige bedrijfspand van Zeelandia en daarnaast was vroeger de bakkerswinkel van Jan Bienefelt. Deze was in Elkerzee geboren en getrouwd met Aaltje Martina van Westen. In 1921 werd hij hier opgevolgd door "bakkersbaas" Bartel Marinus van Strien, Ouwerkerker van origine , die later ook in het Korte Groendal als bakker werkzaam was. In 1927 werd Cornelis van IJsseldijk hier bakker en deze hield het in de Korte Sint Janstraat maar drie jaar vol. In 1930 werd Jacob de Keijzer hier barbier. Daarna was gedurende een jaar de kapsalon van Herman Joseph Koper. In 1936 was er weer brancheverandering, want toen werd Dirk van der Welle hier slager; hij vertrok hier in 1958. Jacobus Quist was de volgende slager en nadat hier nog verschillende "eendagsvliegen" hun kampement hadden opgetrokken, is het nu kapsalon Martin Hair van Martin van Aken. Waar sinds 1 mei 1981 de Zeeuwsche Boekhandel & Uitgeverij van Cols Pols gevestigd is, woonde in 1881 en ook al wat eerder de kleermakersbaas Johannes Wiltson, die hier op 1 juli 1918 overleed. Zijn inwonende dochter Cornelia Adriana hield het in datzelfde jaar ook voor gezien en ging in Den Haag wonen. Marinus Beije, gehuwd met Marina Kaatje den Boer uit Ellerneet, verkocht op dit adres vanaf 1918 rookartikelen en fietsen. Een merkwaardige combinatie! Dit gezin vertrok in 1926 naar Rotterdam.

3. De bewoningsgeschiedenis van het historische winkelwoonhuis "De Rookende Moor" in de Korte Sint Janstraat begon al halverwege de achttiende eeuw. Na een aantal voorgangers te hebben gekend, bouwde Jan Willem Vorstheuvel Labrand (J. La Brand) deze tabakszaak verder uit. De man bereikte bijna de leeftijd van negentigjaar en werd opgevolgd door zijn zoon Frans Johannes Vorstheuvel Labrand en na hem kwam diens zoon Willem Vorstheuvel Labrand in de tabakshandel terecht. In het aangrenzende pandje aan de Wilbrinkzijde - (an no 1618) - was eerder een smederij gevestigd en dit werd door La Brand gekocht om daarin een tabakskerverij te beginnen. Ondermeer door het instellen van accijnzen op tabaksfabrikaten, zette La Brand in 1919 een punt achter zijn carriere als tabakshandelaar. Hij werd in zaken opgevolgd door J. Peute, die de naam "De Rookende Moor" aan dit monumentenpand gaf. Peute hield het bijna dertigjaar in de Sint Janstraat uit en in 1948 kwam A.Th. Annaert in de zaak. Nevenstaande interieurfoto werd destijds door fotograaf Joh.D.C. Berrevoets gemaakt toen A.G.J. (Toon) van den Eijnde er sinds 1972 zijn bekende kruidenwinkel had gevestigd. Een stap bij Toon over de drempel betekende een stap terug in de tijd. Er waren houten vaatjes, puntzakjes, vijf- en tiencentensnoep, kruiden, oudemannetjesdrop en weI dertig soorten thee. Geluksthee was het middel voor mensen die met stress te kampen hadden en fitter werd men door zich aan het kruidenmengsel "Sweet Seventeen" te wagen. Van den Eijnde had ook homeopathische geneesmiddelen in huis, waar men van heinde en ver op af kwam en tevens verkocht hij rookartikelen en dat bleef hij allemaal doen tot 1984. Nadat de familie Van den Eijnde het pand verlaten had, zocht de eigenaar, Koninklijke Zeelandia, tevergeefs naar een koper en via een ruil met de gemeente Zierikzee werd deze in 1986 eigenaar van het sterk vervallen huis. Onder leiding van de gemeentelijke restauratiemedeweker H. Goedegebure werd het monumentenpand door het plaatselijke Bouwbedrijf Quant op fraaie wijze gerestaureerd. Deze restauratie vergde een bedrag van ruim een half miljoen gulden.

Koper werd uiteindelijk M. Jech, die hier in 1990 zijn edelsmederij en juwelierszaak vestigde. Samen met zijn vrouw Elly verkoopt hij hier in het negentiende-eeuwse interieur, op de plaats waar het vroeger naar sigaren en later naar kruiden rook, nu eigentijdse sieraden.

SIGARENMAGAZIJN

]JDe 'Rokende'

tA 11

r-icer

v.h, Fa. J. la Brand & Zn. K. St. Janstraat D 852 ZIERIKZEE

REEDS 127 JAAR

KW ALITEITS-ARTIKELEN

Beleefd aanbevelend, A. TH. ANNAERT

HET BESTE ADRES

voor

ANKER EN PHOENIX NAAIlIACHINES Is ,

Bastiaanse I

Naaimachinehandel en Reparatle-in~chting .

ZIER~ZEE

. Korte Smt, Janstraat 349 Telefoon 232

...

. .

4. Om nog even bij het pand Korte Sint Janstraat 17 te blijven, moge dienen dat na het vertrek van Marinus Beije in 1926 naar Rotterdam, Willem Aalbregtse bewoner van dit woonwinkelhuis werd. Deze Willem Aalbregtse verhuisde op 14 mei 1920 van Nieuwerkerk naar "de stad" en ging daar op de Botermarkt (Varremarkt) wonen. Hij was op 12 januari 1891 in Nieuwerkerk geboren en gehuwd met Adriana van IJsseldijk. Zij was op 29 maart 1895 te Noordgouwe geboren. Het gezin van W. Aalbregtse kwam in 1925 op Korte Sint Janstraat B.349/B wonen (nu no.17) en had hier een melkzaak. Het volgende pand, waar nu J. Lodewijk woont, was lang geleden bewoond door Cornelia Admiraal en daarna was het de garen- en bandwinkel met aanverwante artikelen van de weduwe van Johannes Schaleven Bzn., en zij heette met haar eigen naam Helena Maria van Velthoven. Daarna werd het de naaimachinehandel (Anker en Phoenix) en reparatie-inrichting van Anthonie Cornelis Bastiaanse, die tevens handelsreiziger was. Vanaf 1951 tot in de zomer van 1973 had J. Lodewijk hier zijn winkel in kruidenierswaren en zuivelprodukten en hij bediende daarnaast nog zijn klantenwijk. In het huis naast de tegenwoordige schoenmakerij van C. W. B011, waar nu Fr. van der Pol woont, heeft het in het jongste verleden gekrioeld van de fotografen. Maar een kleine honderd jaar geleden woonde in dit huis Gilles de Keijzer, hij was slager van beroep en gehuwd metJanna Manni. In 1912 streek Philip Cohen hier neer en hij kwam helemaal uit Zevenaar. Hij was godsdienstonderwi jzer en tevens ... winkelier in glas en aardewerk. In het jaar 1916 vestigde zich hier als fotograafPaulus van der Burg. Hij was afkomstig uit Delft en gehuwd met Catharina Geldof en hield het vijftien jaar vol en vertrok in 1931 naar Leiden. De volgende fotograaf diende zich op hetzelfde adres (no.21) aan en dat was Corneel Pieter Snijders en hij vertrok al in 1933 naar Middelburg. Nog in datzelfde jaar werd zijn plaats ingenomen door Anthonie Feij uit Middelburg, die in 1937 weer naar zijn geboorteplaats terugging. Inmiddels had zijn broer Gerardus Martinus Feij zich in het voorjaar van 1935 ook op hetzelfde adres in deze straat gevestigd en hij was naast fotograaf tevens opticien. Of fotograaf J.J. Quist (Goes-Zierikzee) aan het begin van deze eeuw ook vanuit dit zelfde huis met zijn camera, statief en zwarte doek opereerde, kon niet met zekerheid worden vastgesteld. In 1936 en nog vele jaren daarna was in het pand op de hoek van de Sint Domusstraat de kapsalon van Herman Joseph Koper gevestigd. Hij was geboren te NieuwerAmstel en in december 1935 vanuit Krommenie naar onze stad gekomen en woonde eerst nog korte tijd op Korte Sint Janstraat 15.

Voor aJ Uw schoen- en reparatiewerk

is het van ouds bekende cdres.

Firma Verschiere

Korte Smt Janstraat C 120 T elefoon 276

Iu )Untlerschoenen ziju wij sl_ecia,,1 gesorteertl

Bet "oordeligst , ?? Ires ,'oor

Manufacturen, De ens, Werkmansgqederen, Karpetten. enz.

is voo r l:

WED. H. VAN GEESBERGEN

(hoek Korte S. Jenstreet-Fonteijne) - Giro 336297

Voor Fotowerk

naar

OON FEU

FOTO-ATELIER ST.-JANSTR.

Zierikzee

5. Na het woonhuis van Abraham Quist woonde op nummer C.120 voor 1919 Jacobus Johannes Smallegange, handelaar/winkelierin schoenen. De naam van de zaak was "De Kleine Winst". In 1919 vestigde Jan Verschiere zich op dit adres als schoenrnaker en schoenhandelaar. Jan Verschiere was in Heinkenszand op Zuid-Beveland geboren en gehuwd met Anna Stoffelina Smallegange uit Ellewoutsdijk. Hij kwam in voornoemd jaar vanuit Oudelande naar Zierikzee, vertrok in 1928 met zijn gezin naar Goes, maar was in 1931 weer terug op de oude stek in de Korte Sint Janstraat (C.120). In de tussentijd (1928-1931) was Willem Steendam uit Vlissingen hier schoenmaker.

In het tweede huis vanafde hoek van de Fonteine had Willem van den Houtenzichgevestigd en vanaf 1912 was dat Bastiaan van der Schelde, winkelier in rookartikelen en tevens hulppostbode bij de PIT. Ook Jozua (Joost) Martinus de Oude, die chauffeur was, heeft op dit adres enige tijd gewoond en had hier zijn sigarenwinkel.

Op de hoek van de Fonteine was aanvankelijk de zaak van H. Steur-Lokker, die handelde in glas, kristal, porcelein, alpaca en aardewerk. In 1936 was Hendrik van Geesbergen, gehuwd met Johanna Elisabeth Glerum uit Yerseke, op dit adres (C.122) koopman en winkelier in manufacturen. Later was dat zijn weduwe, J.E. van Geesbergen-Glerum en daarna zoon Paul van Geesbergen.

Vanaf de hoek gezien zijn nu zeven opeenvolgende pan den onderling met elkaar verbonden en vormen tesamen Radio Weltevreden. Deze foto werd in de begindagen van februari 1953 genomen en het winkelpand stond toen helemaal in het zoute zeewater. De huisnaam van dit winkelpand (met plansiergoot) is "De Wildeman".

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek