Zuid-Beijerland in oude ansichten deel 1

Zuid-Beijerland in oude ansichten deel 1

Auteur
:   A.C. Bos
Gemeente
:   Korendijk
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4593-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zuid-Beijerland in oude ansichten deel 1'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLElDING

Ten zuiden van de in 1557 bedijkte polder OudBeijerland lagen, tegen de huidige Zuidzijdse- en Klaaswaalsedijk, de Zuidergorzen. Ze werden door het nu nog bestaande water de Borrekeen van de nog zuidelijker ge1egen pia at den Hitsaert gescheiden. Deze plaat werd op het 1aatst van de zestiende eeuw door de toenmalige eigenaresse van de heerlijkheid Beijerland, Sabina van Egmond, in bezit genomen. Ook de Staten van Hoiland en West-Friesland meenden er hun rechten op te kunnen laten ge1den en legden er bes1ag op. Bij akkoord tussen beide partijen van 22 februari 1606 werd de p1aat aan Sabina teruggegeven, Enkele jaren later, op 18 juli 1613, ontving Sabina het octrooi voor de bedijking van de Zuidergorzen met Borrekeen. De bedijking zou ze echter niet meer meemaken, want ze overleed in 1614 in Delft.

Haar enige erfgenaam, haar broer Karel van Egmond, verkocht op 30 september 1614 het Zuidergors en Borrekeen aan een groep mensen die zich voortaan "gorsheren" gaan noemen. Bij brief van 11 oktober 1614 werden ze op naam van een der kopers, Arend Jacobs van der Graaf, oud-burgemeester van Delft,

verlijd. In 1615 verkoopt Karel van Egmond het gors den Hitsaert, alsmede de tienden en de visrechten. Hij bezit dan aileen nog de heerlijke rechten, maar ook die verkoopt hij in 1619 aan Diederik van der Nath, heer van 's-Gravenambacht. Deze heeft weinig p1ezier van zijn rechten gehad: ze werden direct na de verkoop door de Staten genaast. In 1615 waren de gorsheren met de eigenaars van Cromstrijen overeengekomen gezamenlijk een bedijking uit te laten voeren: de polder Klein Zuid-Beijerland. Het daarna nog onbedijkte stuk Zuidergorzen werd met het resterende gedeelte van Borrekeen en de plaat den Hitsaert in 1631 bedijkt: de polder Groot Zuid-Beijerland.

De gronden ten oosten van Groot Zuid-Beijerland werden in 1642 bedijkt (Numanspolder), de overige gronden werden in 1653 bedijkt en kregen, omdat ze onder de jurisdicties Goudswaard, Piershil en Beijerland 1agen en eendrachtig door deze drie werden bedijkt, de naam Eendragtspolder.

De lage heerlijkheid Zuid-Beijerland, den Hitsaert genaamd, werd op 18 mei 1724 publiek verkocht door de Staten. Kopers waren c.J. Pierraard en A. van

Houten. Op 4 november 1734 werd Pierraard door koop van de andere he1ft eigenaar van de gehe1e heerlijkheid. Na de dood van Pierraard werd de heerlijkheid op 19 september 1737 weer publiek verkocht. Kopers waren de gorsheren. In 1725 en 1763 werden respectievelijk de Oosterse en Westerse gorzen bekaad. Dit sloot de inpo1dering van gronden ten noorden van het Vuile Gat en het Hollands Diep op grond van Zuid-Beijerland af.

In het Haringvliet was ten zuiden van de p1aat den Hitsaert een andere p1aat opgekomen, die reeds "van outs" de naam Tiengemeten droeg, vermoedelijk naar de oorspronkelijke oppervlakte. In de zeventiende en achttiende eeuw nam de opperv1akte door aanwas gestadig toe en de gronden werden rijp voor inpo1dering. De eerste inpo1dering, die van de Oude Polder, vond op het 1aatst van de achttiende eeuw p1aats. In de periode 1804-1854 werden nieuwe inpolderingen ondernomen. Op 4 november 1674 werd Zuid-Beijerland, zowe1 politiek a1s kerkelijk, van Oud-Beijerland gescheiden. De eerste stenen kerk van Zuid-Beijerland dateerde van 1678 en brandde in 1932 geheel af. In 1811 bestond de bevolking uit 1031 zie1en, in 1850

uit 1369. In de periode van dit boekje, van het begin van de twintigste eeuw tot het begin van de tweede were1door1og, groeide het inwonertal van 2072 in 1900 tot circa 2650 in 1940. Schokkende dingen zijn er in deze periode niet gebeurd. Behalve de genoemde kerkbrand verstoorde op gezette tijden aileen de tram de rust.

Ten slotte betuigen wij onze erkentelijkheid jegens de heer P. Groeneweg, oud-burgemeester van Heinenoord, maar geboren en getogen in Zuid-Beijerland, die veel afbeeldingen van een uitgebreider commentaar voorzag. Bovendien zijn wij veel dank verschuldigd aan de heer C. van de Griend te Haaften, ook een geboren en getogen Zuid-Beijerlander, die de eindredactie van het manuscript verzorgde. Voorts wordt iedereen die foto's afstond of op een andere manier behulpzaam was bij het totstandkomen van dit boekje, hartelijk dank gezegd.

1. De hervormde kerk van Zuid-Beijerland (in de volksmond "den Hitsert" genaamd, naar het gors waaruit de polders ter plaatse zijn ontstaan) werd aan de Dorpsstraat gebouwd in 1678/1679. Het gebouw is in 1932 door brand verwoest. Naast de kerk werd in 1859 een pastorie gesticht, thans in gebruik als winkel/woonhuis, Waar de kerk eens stond bevinden zich nu enkele woonhuizen. Een nieuwe kerk en een pastorie werden gebouwd aan de Kolenweg, nu Koninginneweg geheten. Op de achter de voormalige kerk gelegen oude begraafplaats bevindt zich een monument waarin na 1932 gedenk- en grafstenen uit het oude gebouw zijn ingemetseld.

Zuid-Beyerland Derpstraar

2. Een foto genomen in het centrum van het dorp. Geheel rechts - tussen het nag net zichtbare woonhuis en de houten wand van hct volgende - is de toegangsweg naar de bijzondere lagere school. Links is de afrit naar de boerderij van C. van de Griend. Midden op de straat (met schort) staat slager Mels van de Meeberg. Nabij de hondekar staat Marcus Trouw, zoon van C. Trouw-Bot, de eigenaresse van het kruidenierswinkeltje. De kinderen van de school verruilden daar hun maandagse cent voor een toffee. Het meisje met fiets is Neeltje Boer. Links, in het verlengde van de vier geschoren lindebomen, staat de timmermanswerkplaats van A. Weijers Fzn., pas enkele jaren geleden afgebroken.

ZUid~Beijettland. l{olenpad.

3. De huidige Koninginneweg werd in grootvaders tijd het Kolenpad, later ook weI Kolenweg genoemd. Rechts op deze afbeelding staat de boerderij van de familie Van der Voort. In het huis rechts aan de weg woonde de hoofdonderwijzer van de openbare lagere school. Het was het achterhuis van een groot gebouw, waarvan de voorzijde Iangs de Dorpsstraat als gemeentehuis dienst deed. Het werd na 1945 afgebroken. Zie ook afbeelding nummer 36.

4. Een afbeelding van de leden van de hervormde naaikrans "Tabitha", gemaakt omstreeks 1900. Op de bovenste rij, van links naar rechts: Maaike van der Linden, Mijntje Zoe ternan, Hilletje Dam, mevrouw Jonkers-Knottnerus (de oprichtster van "Tabitha"), Maartje Maasdam, Adriaantje de Vlaam, Maria Snijders, Maartje Verhoeven en Aaltje Trouw. Op de voorste rij: Maria van der Linden, Johanna Maasdam, Neeltje Weijers, Els Versluis (presidente), Aagje van der Linden en Maaike Andeweg. In het begin van deze eeuw werd de "krullenmuts" of keuvel nog volop gedragen. De krullen waren van massief goud en hadden tot in het begin van de negentiende eeuw drie tot zes windingen; later werd dit aantal windingen tot weI twintig opgevoerd. Het aantal windingen was afhankelijk van de welstand, evenzo de stof van de muts (van tule, met een kanten bol en een kanten strook van batist, geheel effen, of van gazige stof), Zij die het niet zo goed konden doen, hadden krullen met minder windingen of weI in "goud" gedoopte zilveren of koperen krullen,

5. Een groepfoto van de leerlingen van de open bare lagere school op het dorp, gemaakt aan het eind van de jaren negentig van de vorige eeuw. Op de bovenste rij ziet u: 1. van Leeuwen, T. Maasdam, M. Vis, C. Verhoeven Wdr., C. van der Burgh, Huijskes, E. de Jong en 1. Breure. Op de tweede rij: J. Huijskes, P. Maasdam, onbekend, G. Verhoeven Wdr., J. van Leeuwen, M. Huijskes, H. Breure, I. van de Griend, M. Huijskes, J. Kooijmans, J. van Leeuwen en het hoofd der school P. Huijskes. Op de derde rij: mevrouw Huijskes, K. Verhoeven Wzn., J. van de Griend Abszn., J. Meijer, R. Schelling Rzn., A. Schelling Dzn., A. van de Griend Abszn., Willem Huijskes en Dirksje Huijskes. Onderaan, zittend: B. Verhoeven Wzn., M. Breure, K. Schelling Rzn., C. Breure, P. Huijskes, M. Huijskes en C. Schelling Ddr. Geheel op de voorgrond (eveneens zittend): Schelling Dzn. en A. Vis. De hoofdonderwijzer, P. Huijskes, heeft veertigjaar lang de school met ere gediend en wei van 1879 tot 1919.

:;E'- ?. : .? : )

6. Aan de Dorpsstraat, ter hoogte van de Boendersweg, nu Oranjeweg, werd dit dorpsbeeld vastgelegd, Rechts staat het huis van bakker Luijendijk. Let ook op het wegdek, vroeger bij voortduring in niet al te beste staat. Het op de foto linker gedeelte van de Dorpsstraat (de noordzijde) is vrijwel geheel afgebroken of wordt afgebroken. Herbouw zal niet plaatsvinden.

7. Op de in de jaren 1678/1679 gebouwde kerk stond oorspronkelijk een klein torentje, grotendeels van hout. Een eeuw later, in 1777, werd dit vervangen door een meer volwassen toren, veel groter dan de eerste. Herhaaldelijk bleek restauratie noodzakelijk, onder meer in 1910, uit welk jaar deze foto stamt, en later nog in 1923. Kerk en toren brandden in 1932 af. Herbouw had plaats aan de Kolenweg (Kolenpad), nu Koninginneweg. Bovenin, bij de torenspits, zien we metselaar W. Spaan.

8. Door dominee Jonkcrs werd in 1896 de hervormde zondagsschool opgericht. In 1906 werd deze foto gemaakt. We zien, staand van links naar rechts: Neeltje van Brakel, Woutrina Spaan, Wouter Luijendijk, dominee J. Draaisma, Adrianus Weijers Fzn., Pietertje Tieleman en Trijntje Maasdam. Zittend: Johanna Maasdam, mevrouw Draaisma en Pietertje Dam, allen bij de leiding van de school betrokken. Dominec Draaisma was een gcliefd predikant, die bij de ouderen nog in de herinnering voortleeft. Hij overleed op 28 juli 1915. Op zijn graf werd door de HervormdeGemeente een gedenkteken geplaatst met het volgende opschrift: In dankbare nagedachtenis aan haren trouwen leeraar Ds. J. Draaisma, geboren te Leiden 21 Januari 1856, alhier gekomen 20 Mei 1900 en overl. 28 Juli 1915. "Zijn leven was Christus, zijn sterven gewin ", De Herv. Gem. te Zuid-Beijerland.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek