Zuid- en Noordwolde in oude ansichten

Zuid- en Noordwolde in oude ansichten

Auteur
:   R. Sanders
Gemeente
:   Bedum
Provincie
:   Groningen
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-4197-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zuid- en Noordwolde in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

De bedoeling van dit boekje is een beeld te geven van het leven in Zuid- en Noordwolde in "grootvaders tijd", een tijd (men vergeve mij de gemeenplaats) die in veel opzichten anders was dan de onze. Anders, maar niet minder boeiend, door de vele veranderingen die zich voltrokken. Denkt u maar aan het tot stand komen van de eerste autobusdienst van Usquert naar Groningen. Het moet enerverend zijn geweest, toen de omnibus voor het eerst langs kwam en spannender was het misschien nog om eens een rit mee te maken. Een gebeurtenis van belang was ook het vervangen van wind- door motorkracht. Dat de molens - fiere bouwsels die het dorpsbeeld gewoonlijk zo verlevendigen - daarbij werden afgebroken tot slechts de allernoodzakelijkste ruimte overbleef, is de droeve keerzijde van deze medaille. Het was een tijd ook waarin de niet-agrarische beroepen veelal in de dorpen zelf werden uitgeoefend. Kleermakers, kappers, schoenmakers, smeden ... de meeste dorpen telden er meerdere. Waar vindt men ze nu nog? Zelfs de bakkers bleven niet "warm" en het aantal cafe's werd tot een minimum gereduceerd.

Door al deze zaken zal het dagelijkse dorpsbeeld,

ondanks minder intensief wegverkeer, toch een zekere drukte hebben vertoond. Vooral het verkeer op het water was duidelijk drukker dan tegenwoordig. Regelmatig voeren turf-, stro- en bietenschepen, korenfarri's en de "Lucifer" (de passagiers- en veestoomboot uit Uithuizen) voorbij. Voorzover niet voorzien van een motor werden deze schepen vaak getrokken door een paard. Nog altijd kan men aan het Boterdiep de palen vinden waarlangs de scheepsjagers hun trek1ijn geleidden. De roller van een paal op Platten burg vertoont nog duidelijk de insnoeringen van deze liinen. Bij de tol, die nog tot na de eeuwwisseling in gebruik was, had men naast het grote hek een klein pad vrijgelaten om de ongehinderde doorgang van de scheepsjagers mogelijk te maken.

De toltarieven geven een aardig beeld van de financien in die dagen. Voor een paard betaalde men vijf cent, ongeacht de vracht die werd getrokken. Op een koe werd twee en op een schaap een cent geheven. Veel inwoners hadden een akkoord met de tolgaarder: voor een vast bedrag per jaar kon men een ongelimiteerd aantal malen de tol passeren, Als in de herfst de kwelderschapen naar de markt in Groningen werden

gevoerd, heerste er een woelige drukte. De tolgaarder had zijn handen meer dan vol aan het tellen van de beesten; elk gemist schaap betekende inkomstenderving.

Het leven in onze dorpen verliep echter niet a1tijd zo genoeglijk als in het bovenstaande werd geschetst. Aanduidingen als Ga1getil (een oude naam voor de inmidde1s verdwenen brug over de Wijnsloot bij de Beyumerweg) en het erbij ge1egen Ga1genland (waar een ga1g gestaan zou hebben) doen vermoeden dat Zuidwolde eertijds gruwzame tijden heeft gekend. Maar ook in het nog niet zo verre verleden b1even de emoties niet altijd ongeschokt. Toen bijvoorbee1d dominee J. Hu1sebos, die in 1886 in Zuidwolde was gekomen a1s predikant van de hervormde kerk, in 1887 overging naar de gereformeerde gemeente, die op 30 januari van dat jaar was ontstaan, waren de gemoederen danig in beroering.

Het is in het bestek van dit werk ondoenlijk een volle dig overzicht te geven van de periode rond de eeuwwisseling. In het bovenstaande heb ik enkele situaties uit die tijd geschetst. Meer dan een greep kon het niet zijn. Als een greep ook moet u de rest van het

gebodene beschouwen. Uit de veelheid aan materiaa1 konden slechts enkele gegevens worden gelicht. U kunt kennis nemen van een bepaa1d stukje historie, even licht u een tipje op van een folkloristische sluier en misschien komt even de humor om de hoek kijken, die ook grootvaders tijd heeft gekruid. Toch leek het ons een goede gedachte hiervan iets vast te leggen, juist omdat dorpen in de buurt van een grote stad zo vaak de kans lopen te worden overvleuge1d en hun eigen identiteit te verliezen.

De combinatie Zuid- en Noordwolde leek ons verder een gelukkige, omdat de dorpen zich tegenwoordig in veel opzichten a1s een tweelingdorp gedragen. Weliswaar zijn beide plaatsen duidelijk a1s verschillende kernen te onderscheiden, maar op het gebied van bijvoorbeeld de school en het verenigingsleven vormen ze toch een eenheid.

De samenstelling van dit boek, waarin u naast verdwenen, ook veranderde, maar nog wel te herkennen situaties aantreft, lOU niet mogelijk zijn geweest, a1s met zove1en fotomateriaa1 hadden afgestaan. Hen en degenen die mij in menig prettig gesprek gegevens hebben verschaft, dank ik bijzonder hartelijk.

8roete uii i;uid- Weide.

Uitg. J. H. Datema, Groniugeu.

ZUIDWOLDE.

1. De oostzijde van het Boterdiep rond 1900 met de oude kademuur. U ziet het cafe van Marten Viet, de smederij van Derk te Bos (later Bertus Wolthuis, thans W. Lenting), het huis van "snieder" Groenenda1, waar nu de manufacturenwinke1 van A. van Hoving is gevestigd, en de bakkerij van Dwarshuis. In de verte doemen een paar cafe's op, die we op de volgende plaatjes nader zul1en bekijken, In het huis van Viet bevond zich ook de waag, waar de varkens die waren verkocht, werden gewogen.

Uit'l. J. H. Datems . 'FotlU,.,.S,_A.f'

8roefe uit Ruid- Wolde.

t::l"'nninnoo_"

2. Zeilschepen in het Boterdiep, kinderen op de brug, een achteloos neergezette handkar, een en al sfeer en gemoedelijkheid in het winterse Zuidwolde van omstreeks 1900, dat rijk was aan cafe's. Links ziet u het etablissement van Schutter. Later was K. Kloosterhuis hier gevestigd, terwiil G. Vegter tot de afbraak in 1954 het pand bewoonde. Het tweede huis is het huidige cafe Oomkens, dat voor 1913 als verlof werd gedreven door R. Huizinge, In de verte is de schoorsteen te zien van het watergemaal, dat in 1871 in de plaats is gekomen van een windmolen.

6roete uit Zuidwolde

3. Het verlof van H. Oomkens, gefotografeerd omstreeks 1918. De persoon links op de voorgrond is huisschilder H. Oudman, die aan het Boterdiep op de hoek van de Nollensteeg woonde. Voor de deur van de kruidenierswinkel staat mevrouw M. OomkensHuisman. Op de vorige foto is deze winkel niet te zien. De ingang bevond zich toen nog aan de andere zijde van het huis. Tegen het raam geleund poseren de dames B. van Kampen en Harmke Oomkens. Na 1925 mochten hier ook sterk alcoholische dranken worden verkocht; het verlof werd cafe. In 1934 nam zoon J. Oomkens het bedrijf over van zijn vader.

4. Kort na 1910 poseren bij het huis van Bertus Tuinman (nu bewoond door Tj. Koning) van rechts naar links: Jantje en Geziena Boersma, Tjaaktje Dijkema, Grietje Koopman, Dientje Westerhof, Harmina Uildersma, Harmina Martens, onbekend, Biewfke Uildersma, Jo Bos, Pieter Schut, Aite Schaaphok, Trijntje Wichgers, Jantie Schaaphok, Gerhardus Uildersma, Anje Roerig, Karel Dijkema, Jantie Westerhof, Griet Wichgers, Derk Uildersma, Siep Schaaphok, S. Heerema, Klaas Koning (tussen de benen van S.H.), Tonnis Elderman, Marten Koning, Klaas Wichgers (tussen de benen van M.K.), Anne Koopman, Klaas Heerema en Sieger de Groot. De drie meisjes zijn: Geziena Wichgers, Derkelina Elderman en Jantje Vos. Liggend: Jan Boersma, Tonnis Heemenga, Jan Dijkema en Elzo Vos en uiterst links bakker J.G. Vos.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek