Zuidoostbeemster in oude ansichten

Zuidoostbeemster in oude ansichten

Auteur
:   Jan de Groot
Gemeente
:   Beemster
Provincie
:   Noord-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-5112-2
Pagina's
:   88
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zuidoostbeemster in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Op de drempel van Purmerend, gemarkeerd door hoge flats langs de ringdijk, ligt Zuidoostbeemster: van oudsher de Tuinhoek in de in 1612 drooggemalen Beemster. Dit boekje wil voor de lezer een leidraad zijn op een nostalgische route langs tuindersstolpjes, statige herenhuizen en behuizingen van neringdoenden. Het kan ook een verrassende ontrnoeting zijn met bewoners die rond de eeuwwisseling op vaak kleinschalige bedrijven de kost verdienden. Veel van wat dit boekwerkje toont is vernietigd onder de slopershamer. Andermaal zijn er sporen die een wandeling door de Zuidoost de vreugde van herkenning meegeven .:

Helaas, weinig resteert er van het stempel dat Amsterdamse kooplieden, die de inpoldering financierden, op het gebied hebben gedrukt. Lusthoven als "Zwaansvliet" en "Vredenburgh" hebben de tand des tijds niet doorstaan. Roemruchte sier- en kruidentuinen zijn verdwenen. Maar toch ... Dit gegeven ten spijt, de Tuinhoek heeft desondanks zijn eigen, boeiende sfeer behouden.

Kort na de inpoldering moet er in de Beemster al tuinbouw zijn bedreven. Kleine kavels werden gereserveerd om - vlak onder Purmerend - groente te telen voor de stad Amsterdam. De naam "warmoezeniers" (groentetelers) legt een link naar de War-

moesstraat in Amsterdam. Via de trekvaart Purmerend-Amsterdam werd de groente tot dicht bij de Dam vervoerd, om vervolgens naar deze straat te worden getransporteerd. Daar kon de handel beginnen.

In 1640 telde de Beemster tien warmoezeniers, hetgeen de kleinschaligheid illustreert. Aan het einde van de vorige eeuw nam de tuinbouw echter een hoge vlucht, met name door de vollegronds-groenteteelt. Het was vooral de augurkenteelt die de Beemster faam bezorgde. De groei van de tuinbouwsector werd zeker gestimuleerd door de ingebruikneming van het stoomgemaal in 1885. Dankzij dit gemaal kwam ook in het tuinbouwgebied een redelijke waterbeheersing tot stand.

De augurken waren een geliefd exportprodukt voor Oost- en West-Indie. Op de veiling Beemster, Purmerend en Omstreken werden goede zaken gedaan. Andere teelten waren: slabonen, peulen, tuinbonen, aardappelen en doperwten. Kleine boomgaarden, met de hoogstam-fruitbomen, vormden een welkome aanvulling op het inkomen.

De crisis van de j aren dertig liet ook de Tuinhoek niet ongemoeid. De percelen waren niet groot en ook in de daaropvolgende jaren hadden de tuinders nauwelijks mogelijkheden tot uitbreiding. Tijdens de

Tweede Wereldoorlog hebben de tuinders en met name de fruitkwekers veel gel eden van de onderwaterzetting van de Beemster, de inundatie, die op 7 maart 1944 prachtig, vruchtbaar land aan het water prijs gat. Maar liefst 17.000 vruchtbomen werden door het water vernietigd. Na de oorlog daalde het aantal koude-grondtuinders drastisch door een keiharde sanering. De glastuinderij was in opkomst, eerst met plat glas, later met staand glas.

De technische ontwikkelingen stimuleerden grootschaligheid. Ret aantal tuinders nam af; de produktie nam toe. Wat bleef was het vakmanschap van de Beemster tuinder: als fruitkweker, in mindere mate als groenteteler en sinds 25 jaar als bloemkweker van gewassen als onder meer irissen, lelies, perkplanten en alstroemeria's. Enkele bedrijven specialiseerden zich op hoog niveau in het kweken van zaden, waarbij een hoge mate van vakmanschap is vereist.

De Tuinhoek is door de eeuwen heen zijn oorsprong trouw gebleven. Anno 1990 wordt dit zuidoostelijk deel van de Beemsterpolder gekenmerkt door tuincentra, fruit-, groente- en bloementeelt. Een eigentijds lusthof dus in een gebied waar ooit Amsterdamse kooplieden vermaak en frisse lucht zochten.

Zonder de hulp van welwillenden die mij zoveel fo-

to's ter beschikking stelden, zou dit boekje niet tot stand zijn gekomen. Maar bovenal wil ik in deze inleiding mijn moeder danken die mij de kiem voor historisch besef meegaf. "Meester" G. Kohne, oudhoofdonderwijzer in Beemster en oud-voorzitter van het Historisch Genootschap Adriaanszoon Leeghwater (beheerder van het Museum Betje Wolff), stimuleerde en voedde mijn gevoel voor de historie van mijn geboortestreek.

De tocht door de Tuinhoek begint bij Purmerend, waar de Beemsterbrug een scheidslijn vormt tussen verstedelijking en platteland. De foto's vormen een middel om met oog voor detail op weg te gaan langs Zuiderweg - met een uitstapje naar het Kolkpad -, Nekkerweg, Volgerweg, Purmerenderweg, Noorderweg en Zuiderpad; en bij de Beemsterbrug is de cirkel dan weer rondo En daar kan de lezer omzien in verwondering over de vele veranderingen die zich binnen een kleine eeuw kunnen voltrekken. Met blijdschap ook over de visuele herinneringen die fotografen op de gevoelige plaat vastlegden.

J. de Groot

1. De Beemsterbrug met gezicht op de nog geheel onbebouwde Oostdijk en het kruispunt PurmerenderweglZuiderweg. De foto is genomen rand 1910. We zien de in 1908 gebouwde notariswoning van de familie Van Beek. Geheellinks op de foto nadert de tram AmsterdamAlkmaar.

2. Het kruispunt PurmerenderweglZuiderweg met links de Augurkenloods. De oude wegwijzer en de bakker met hondekar, alsmede de groep schoolkinderen in Ot-en-Sienkledij geven een typerend begin-De-eeuws beeld.

3. Villa "Zuidwijk" , ongeveer 1890 gebouwd voor houthandelaar Brantjes uit Purmerend. Al kort daarna ging het over in notarishanden. Eerst werd het bewoond door notaris Holtz, vervolgens door notaris Van Woerden en ten slotte door notaris Ruigrok. Voordat het fraaie pand in de jaren zestig door de gemeente Beemsterwerd gesloopt, heeft notaris Stuyt er nog een korte periode gewoond.

4. Ben rentenierswoning, later de Boerenleenbank. Let op het mooie ambachtelijke lofwerk van de daklijsten, Links een oude boerderij waarvan helaas geen frontaanzichtfoto bekend is.

5. De Augurkenloods, gebouwd in 1878 voor het inleggen van Beemster augurken, waarvan de kwaliteit tot ver over onze grenzen werd geroemd. Deze loods werd in 1914 gebruikt als emballageloods voor de groente- en fruitveiling van Purmerend, de B.P. & O. Daarna was er een maalderij in gevestigd.

6. Voorbij de Augurkenloods staat de rentenierswoning van de heer S. Doets en zijn huishoudster. Deze woning is thans het eerste huis aan de Zuiderweg vanaf Purmerend aan de zuidzijde. Ret aan de poort bevestigde bordje toont het kavelnummer 92 PK (Purmerender Kavel). Tot aan de Eerste Wereldoorlog was elke boer en burger verplicht zijn kavelnummer zichtbaar te tonen.

7. Deze rentenierswoning werd lange tijd bewoond door de slagersfamilie Pels uit Purmerend. Nu staat er een nieuwe woning, eigendom van de familie Breebaart.

8. De rijwielhandel en werkplaats van de familie Lanting, tot de jaren vijftig "De Pronkerij" genaamd. Daarna werd op deze plaats autobedrijf Lanting gestart.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek