Zwaluwe in oude ansichten deel 3

Zwaluwe in oude ansichten deel 3

Auteur
:   D.C. en P. van Elzelingen
Gemeente
:   Made
Provincie
:   Noord-Brabant
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-0476-0
Pagina's
:   80
Prijs
:   EUR 16.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 werkdagen (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zwaluwe in oude ansichten deel 3'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

INLEIDING

Op aandrang van vele belangstellende Zwaluwenaars in en buiten de gemeente, zijn wij ertoe overgegaan "Zwaluwe in oude ansichten deel 3" samen te stellen.

Lage Zwaluwe was in de jaren 1900-1930 een welvarend dorp; de leefwijze van de mensen was heel eenvoudig en het was er rustig wonen. Op straat konden de kinderen spelletjes spelen, zoals hoepelen, touwtje springen, knikkeren, hinkelen, kaatsballen enzovoort, zonder gevaar voor het verkeer op te leveren. Uitgezonderd de oogst- en bietentijd was het heel stil op "den dijk" (Dorpsstraat); af en toe een boer met kar en paard of een huurrijtuig van stalhouderij Leen Schuiler en Kees Broere, dat de stilte verbrak. In de schafttijd op wintermiddagen draafden de boerenjongens de paarden af, daar ze anders "stalbenen" kregen. Om 4 uur 's middags de bakker met zijn broodkar en 's zomers de boerenmeisjes met hun melkkarretjes en de blinkend geschuurde melkbussen om op de Grintweg de koeien te gaan melken. Op zaterdag kwam de groentekar van Ivo Razenberg en Jan van Gils en eens in de veertien dagen de koopjeskar met manufacturen van Ligthart uit Made.

Vanaf de Flierstraat tot aan de hervormde kerk stonden voor een twaalftal huizen mooie lindebomen, waaronder de bewoners op zomeravonden na gedane arbeid rustig konden zitten, eventueel met krant en breiwerkje. Dit alles moest helaas voor het verkeer verdwijnen, zoals zoveel andere gewoontes zijn verdwenen, bijvoorbeeld het nieuwjaarwensen van de minder met aardse goederen bedeelde mensen, die op 1 januari bij de burgerij hun goede wensen kwamen aanbieden, en de kinderen die met een paar centen of een stuiver in het handje zielsgelukkig waren. Wat kon je daar in die tijd al niet voor kopen! Onder de oudere mensen bevond zich iemand van Blauwe Sluis, een zekere Adriaan van der Weiden, met zijn heilwens voor de boeren: "Zegen in huis, zegen in de stal en voorspoed op het land". Bij de winkelstand werd het:

"Zegen in de winkel, zegen in het huisgezin", en dat bracht een dubbeltje of kwartje en een sigaar per huis op. Het was jammer dat hij die weelde niet kon verdragen en daar het maar eens per jaar nieuwjaar was, een glaasje geestrijk vocht te veel nam en 's avonds beneveld naar huis ging. Zo waren er nog enkele van die echte dorpsfiguren, die wekelijks een gave

kwamen halen om zo aan de kost te komen. Dit is nu gelukkig niet meer nodig door de goede sociale voorzieningen op allerlei gebied. Ook de verloofde paren gingen groepsgewijze bij elkaars ouders nieuwjaar wensen en dan werd er voor de meisjes een glaasje boerenjongens (rozijnen op brandewijn) geschonken en voor de jongens een sterker drankje. Eer dan de hele ronde was gedaan, zat de vrolijke stemming er wel in en ging men 's avonds zingend naar huis. Het gebeurde wel eens, als de gemoederen enigszins waren verhit door al die glaasjes, dat er onenigheid ontstond, vooral als er van het naburige Hoge Zwaluwe "partners" kwamen opdagen en de Lage Zwaluwenaars moesten opkomen voor de rechten op hun meisje en men op de vuist ging. Dan klonk het uit de mond van de groep jongelingen: "Geen uitlands vorst zal hier regeren." Zo werden de Hoge Zwaluwse jongens over de Horenhilsedijk retour gezonden, wat wel eens gepaard ging met een blauw oog!

Tijdens de Paasdagen was het voor de kinderen het traditionele "eierenbollen". Hardgekookte eieren, in mooi koffiebruin gekleurd, werden in een weiland "langs de onderstraat" over het gras gerold en van wie de eieren het langst heel bleven, had de wedstrijd gewonnen, alhoewel er geen prijzen aan waren verbonden. De kneusjes werden door de jongelui voor één of twee cent opgekocht voor eigen consumptie, zodat er zelfs jongens bij waren, die op zo'n dag twintig eieren verorberden. Want het was Tweede Paasdag en daar hoorde "het eiereneten" bij. Voorwaar, deze knapen hadden een gezonde eetlust!

De Tweede Pinksterdag was de uitgaansdag voor verloofde paren. Meestal was het jaarlijks reisje naar Den Haag en Scheveningen; men moest dan eerst een uur lopen naar het station Lage Zwaluwe om vervolgens met de trein de trip te maken, daar er nog geen auto's en busverbindingen waren. Zo met elkaar was het een mooie wandeling. Ging het uitstapje naar Rotterdam, dan werd gebruik gemaakt van de stoomboot "De Thor"; 's morgens om 8 uur zag men de jongelui met het spoormandje en het lunchpakket voorbijgaan en 's avonds keerde men weer met de boot terug.

Ook voor het fanfarekorps "Excelsior" was "De Thor" het vervoermiddel om op Hemelvaartsdag naar het een of ander

muziekconcours te gaan; 's morgens marcheerden de leden van het korps onder het genot van vrolijke marsmuziek naar "De Thor", meestal vergezeld van hun vrouwen en eventuele kinderen en uitgeleide gedaan door de Zwaluwse jeugd. 's Avonds werden zij door belangstellende dorpsgenoten opgewacht, daar dezen zeer benieuwd waren of er een prijs in de wacht was gesleept. Speelde het korps bij aankomst van de boot: "Wij hebben de eerste prijs gewonnen", dan zat het wel goed en trok men zingend met de muziek mee naar het dorp om het heuglijk nieuws te vertellen.

Omstreeks 1910 was het nog een jaarlijkse gewoonte van de rooms-katholieke harmonie "Deugd veredelt de Kunst", om met Hemelvaartsdag in de vroege morgen, zo tussen 3 en 4 uur, een muzikale wandeling door geheel Lage Zwaluwe en over de buiten wegen te maken als de dauw nog op de velden lag, het zogenaamde "dauwtrappen". Het was de bedoeling dat de bevolking achter de muziek aan deze ronde zou meemaken, maar gezien het bijna nachtelijk uur lieten velen verstek gaan, al waren er altijd wel van die dappere helden bij die de mars mee marcheerden om van de vrolijke klanken van de harmonie te genieten.

In datzelfde tijdperk, in de jaren 1900-1915, was het wanneer een verloofd stel in ondertrouw ging of, zoals dat toentertijd werd genoemd, "de papieren weg ging doen", de gewoonte dat men met rijtuig of open landauer naar het gemeentehuis te Hooge Zwaluwe ging. Na de terugkeer werd dan door een vriendin van de bruid, of door een dienstmeisje, bij kennissen en geburen een zakje gevuld met bruidsuikers bezorgd. Dit zakje was van glanzend damastpapier en met een zijden lint, in de kleuren rood en groen, dichtgestrikt. Dit was dan gelijktijdig de uitnodiging om 's avonds op het bruiloftsfeest je te komen. Op de trouwdag zelf werd na de inzegening in de kerk - dat toen alleen maar bij de gegoede mensen gebeurde - dOOI de familieleden, bruid en bruidegom het toekomstige huis van het bruidspaar bewonderd en ging men na een goed feestmaal rustig naar huis, een ieder naar zijn eigen woning. Het gebeurde ook wel dat een huwelijk op zondagmiddag tijdens de gewone kerkdienst werd ingezegend, omdat daarvoor niet behoefde te worden betaald, daar het in één dienst door ging.

Voor de jeugd was er 's wintersavonds het traditionele poterbal of potjebrajers eten bij de vriendjes en vriendinnetjes thuis. Potjebrajers waren aardappeltjes in de schil en in hete bakolie of reuzel gebraden, met zout bestrooid en met gesmolten boter met reuzel gegeten. Als dessert werd er thee en beschuit met suiker gepresenteerd. Met ganzenbord, kienspel en dominospel werd de verdere avond doorgebracht en om ongeveer 9 uur werden de kinderen door de vaders naar huis gehaald. Het was dan erg donker op de schaars met petroleumlantarens verlichte Dorpsstraat en voor de kinderen maar een angstig en naargeestig geluid, als de wind door de grienden en bomen raasde. Maar het was een rustig gevoel dat vader erbij was.

Daar het de bedoeling van dit boekje is om u oude foto's en ansichten uit het verleden te laten zien, vindt u er ook een paar opnamen in die dateren van na de grote brand van 28 augustus 1895 te Hooge Zwaluwe, waardoor achtenveertig gezinnen dakloos werden en tweeënveertig huizen en schuren", waarbij ook de hooipers van Arie dc Waard, in het centrum van het dorp, werden verwoest. De catastrofe was zo groot, omdat de schuren met riet waren gedekt. De schade werd geraamd op f 200.000,-, wat in die tijd een ontzaglijk groot bedrag was. De meeste mensen waren laag verzekerd, daarom werden er op de plaats van de ramp offerbussen gehangen, waarin de stroom van nieuwsgierigen en belangstellenden, die van heinde en ver kwamen kijken, hun gave voor de ge· troffenen konden doen. Het rampencomité bestond uit de volgende heren: burgemeester D.J. baron Van Heeckeren van Brandsenburg (erevoorzitter), J.e. van Es-Vogel (voorzitter) en A.P. Vos (secretaris-penningmeester). In Etten-Leur werd op de openbare lagere school gecollecteerd, zodat de somma van f 4,50 aan het rampenfonds kon worden overgemaakt.

Wij hopen dat u aan dit "herinneringsboekje" enig genoegen moogt beleven. Zéér veel dank aan degenen die de ontbrekende ansichten hebben afgestaan om zo het Zwaluws fotoboekje volledig te maken. Van Hooge Zwaluwe en het rooms-katholieke gedeelte van het dorp is er weinig materiaal binnengekomen. Het spijt ons, wij hebben er wel ons uiterste best voor gedaan.

1. Bij de foto van dit gemeentehuis, dat in 1835 werd gebouwd en in 1930 werd herbouwd, bchoren ook de namen van de Edelachtbare Heren en de periodes waarin deze het ambt van burgemeester inde gemeenten Hooge en Lage Zwaluwe en Moerdijk hebben bekleed. Hier komen ze: Daniël de Jongh (1811-1817), Hugo Vogel (1817-1845), Pieter Lucas de Jongh (1845-1877), S.J. baron Van Heeckeren van Brandsenburg (1877-1913), D.J. van Suylekom (1914-1946), J.P. Godwaldt (1947-1953), dr. C. Vlak (1953-1973) en W.l.À Veth (1974-heden).

2. Op 29 januari 1931 werd deze foto van de gemeenteraad van Hooge en Lage Zwaluwe genomen in de versierde raadzaal van het verbouwde gemeentehuis. Ter ere van de ingebruikname is de raad hier in vergadering bijeen. In het midden zit burgemeester D.E. van Suylekom met aan weerszijden de wethouders Jan Beljaars en Geert Bossers. Rechts zien we A. Alewijn, H. Dubbelman en H. de Korte en links C. Broeders en G. Voermans. De overige raadsleden, de heren P. de Visser, c.B. de Visser, C. Polak en H. Fransois, waren nog niet aanwezig toen de foto werd genomen.

3. Vanaf het bordes van het gerestaureerde gemeentehuis luistert burgemeester D.E. van Suylekom, geflankeerd door zijn beide wethouders, naar de serenade van de koninklijk erkende harmonie "Deugd veredelt de Kunst", van Lage Zwaluwe. Ook de toegestroomde bevolking is vol belangstelling voor de muzikale prestaties, al worden zij wel even afgeleid door de fotograaf. De politieagenten Van der Linden, Kerkhove en Scharier en vijf marechaussees van Moerdijk zijn erbij om de orde te handhaven. Maar het is gelukkig erg rustig verlopen, zodat zij niet behoefden op te treden.

4 .. Een momentopname van twee enthousiaste muzikanten van "Deugd veredelt de Kunst", Luiten en Maas, vol ambitie de serenade mee blazend ter ere van het verbouwde gemeentehuis te Hooge Zwaluwe. Op de achtergrond houden de marechaussees van Moerdijk een oogje in het zeil, om eventuele onordelijkheden te voorkomen. Van de toeschouwers in het midden herkennen we Albert Heil, Han van den Hout en Herman Vos. Het huis dat u op de achtergrond ziet en dat tegenover het gemeentehuis staat, is van Faam Timmermans. het werd later voor doorbraak naar de nieuwe wijk afgebroken.

5. Ter gelegenheid van de oranjefeesten werden er ook te Hooge Zwaluwe erebogen aangebracht en van alle huizen, groot en klein, wapperde de vlag. In 1938 werd in verband met het veertigjarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina feestgevierd. U ziet hier voorzitter Adriaan den Boer met hoge hoed en jacquet, links: Anton Knoop, P. Lankhuizen, de gebroeders Lankhuizen, met hoge zijden pet T. van der Steenoven en verder Gerrit van den Hout en M. Lankhuizen-Vos met haar dochter.

6. Nog een foto van feestvierend Hooge Zwaluwe. De hele buurt had zich al dagen voor het feest ingezet. Voor de ereboog staan, van links naar rechts: Aaltje Knoop, Anton Knoop, Albert Heil, Thijs Tabak, Rie Vos, Joost Polak, Aaltje Weeland, Jan Weeland en Lena Kanters. Uiterst links hebben we de smederij van smid Van der Linden en op de achtergrond het huis met landbouwschuur van Baselier, dat in 1945 afbrandde. In het huis rechts waren de gebroeders Kees en Jan Lankhuizen gehuisvest.

7. Deze groepfoto werd in 1920 gemaakt van een aantal leerlingen met het onderwijzend personeel van de openbare lagere school te Hooge Zwaluwe. Het onderwijs werd gegeven in het oude schoolgebouw, dat nu jeugdgebouw "Concordia" heet, aan rooms-katholieke en protestante leerlingen. Rechts zien we hoofdonderwijzer Burghout, met baard, de onderwijzers Kievit en Borry en onderwijzeres mejuffrouw Van Limburg. De namen van de leerlingen zijn, van rechts naar links, op de bovenste rij: Jo van den Bosch, Anna den Dunnen, Corry Burghout, Aaltje Dubbelman, Sientje Bijl en Aartje Dubbelman. Op de tweede rij: Arie Dubbelman, een onbekende, Drika Dubbelman, Piet van den Bosch, Gerrit de Visser en Kees Dubbelman. Op de derde rij: Hendrik Bluwanus, Adriaan den Dunnen, Koenraad Bijl, een onbekende en Helene den Dunnen. Op de vierde rij: Huib den Dunnen, Kees Bijl, Willem Bijl, Kees Ardon en Jan Pols. Op de onderste rij: Jan Dubbelrnan, Maarten de Visser, Leen den Dunnen en Camelia den Dunnen.

Haven, Hooge Zwaluwe.

8. Vanuit de haven heeft men een gezicht op het café van Arie de Waard, met voor het huis de weegbrug waar 's winters de suikerbieten en 's zomers de hooivrachten voor de hooipers werden gewogen. In 1934 werd er voor B. Spuybroek een dubbel woonhuis van gemaakt. Het middelste huis werd bewoond door verzekeringsagent Schopenhauer. Links is de slagerij van Piet Kanters; nu bewoond door zijn zoon Jan Kanters. De haven was toen nog in volle glorie: met schepen voor de loswal. De ansicht werd in 1920 vervaardigd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek