Zwijndrecht in oude ansichten

Zwijndrecht in oude ansichten

Auteur
:   J.P. Vogel
Gemeente
:   Zwijndrecht
Provincie
:   Zuid-Holland
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-3132-2
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zwijndrecht in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

W~OEN

OEKJE

ISBNlO: 90 288 3132 0 ISBN13: 978 90 288 3132 2

© 1970 Europese Bib1iotheek - Zaltbomme1 © 2009 Reproductie van de tweede druk

Niets uit deze uitgave mag worden vervee1voudigd en/of openbaar gemaakt door midde1 van druk, fotokopie, microfihn of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schrifte1ijke toestemming van de uitgever.

Europese Bib1iotheek Postbus 49

5300 AA Zaltbomme1 te1efoon: 0418 513144 fax: 0418 515515

e-mail: pub1isher@eurobib.n1

Per 1 mei 1970 zullen in de reeks "In oude ansichten" de volgende deeltjes verschenen zijn:

Aalsmeer Alblasserdam * Alkmaar

AImelo

Amersfoort Amstelveen Amsterdam voor 1905 Apeldoorn Appingedarn *

Asten

Baarn

Bennebroek*

Bergen op Zoom

De Bilt en Bilthoven * De Bommelerwaard Breda

Brielle

Bussum

Coevorden * Delfshaven

Deventer

Doesburg *

Doorn."

Dordrecht Driebergen * Eibergen *

Eindhoven

Elburg "

Enkhuizen *

Enschede

Geldrop *

Gernert * Goeree-Overl1akkee Goes

Gorinchem

Grave en het Land van Cuijk 's-Gravenhage

Haarlem

De Haarlemmermeer '* Den Ham- Vroornshoop *

Hardenberg *

~:~~:~~~~1 *

Heerlen

Den Helder Hellendoorn-Nijverdal * Helmond

Hengelo

's- Hertogenbosch Heusden '* Hillegom* Hilversurn Huizen '*

Kampen Kralingen Leerdam Leeuwarden Leiden Leidschendarn Lichtenvoorde * Lisse *

Maassluis Maastricht Medernblik " Middelburli

~~~~~;I~jl<

Nijmegen Sint-Oedenrode .?.. Oldenzaal *

De Oostelijke Veluwezoom Oosterhout

Oss

Overschie- Hilligersberg - Sch iebroek Papendrecht *

Putten '*

Raalte

Roermond

Roosendaal en Nispen Rotterdam-Zuid

Rijssen * Rijswijk Schagen * Schiedam Sitt ard

Soest en Soesterberli Someren en Lierop Stadsk.anaal *

Tiel

Tilburg

Tubbergen *

Utrecht Veendam-Wildervank * Vento

Vianen *

Vlissmgen

Voorburg Voorne-Putten-Rozenburg I Voorne-Putten-Rozenburg II Waalwijk "

Waddinxveen *

Wageningen- Rhcnen Wassenaar

Weert*

Weesp

De Westelijke Veluwezoom Het Westland Wierden-Enter * Winterswijk

Zaandam

Zeist

Zwijndreeht

De Ncderlandse Paardetram De Nederlandse Stoomtram De Nederlandse Posterijen De Elektrische Tram Nederlandse Kastelen

N ederlandsch-Indie

Bailon en luchtvaart

De Jaren 1914-1918

Vele andere deeltjes zijn in voorbereiding. De verkoopprijs van deze boeken bedraagt f 17,50 of f 17,90 en de met ? gernerkte titels f 10,90 of f 11,90.

© 1970 Europese Bibliotheek - Zaltbommel

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gernaakt door mlddel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

IN LEIDING

Het dorp Zwijndrecht met een oude naarn was tot in de 19de eeuw maar een kleine gerneente, doch wei van belang, omdat zij gelegen was bij de rivierovergang en aan de weg, die aangenornen wordt een dee I van de zuidelijke Romeinse weg geweest te zijn, nu Rotterdarnseweg.

Rond het jaar 1000 wordt de naam Zwijndrechtse Waard al genoernd.

Meer officieel kornt die naarn naar boven in J 331, toen door een goede bedijking de gronden tegen het aldoor aanvallende water werden beveiligd.

De eel' van dit goede werk komt toe aan Graaf Willem ! I I van Henegouwen, die ook reglementen voor het waterschap uitgaf,

Degenen, die een gedeelte van de bedijking voor hun rekening narnen, werden verleid met een ambachtsheerlijkheid, waaraan zij hun naam verbonden als Meerdervoort, Groote Lindt, Heel' Oudelandsarnbacht en Kijfhoek.

Zwijndrecht werd daardoor ook wei aangeduid als Schobbelandsambacht.

Werd er voor de bedijking nog veel jacht en visserij uitgeoefend, door het droogleggen der gronden konden deze voor land- en tuinbouw dienen.

Door de eeuwen heen is het agrarisch bedrijf de hoofd-

bron van bestaan van de bevolking binnen de Waard geweest,

De tuinbouw, die in deze omgeving werd uitgeoefend, kreeg na de St.-Elizabethsvloed in 1421, waardoor de Zuid-Hollandse Waard verloren ging en Dordrecht haar achterland kwijt raakte, een stimulans, Men ging zich meer toeleggen op de voorziening van de stad Dordrecht, Het meer verfijnen van de tuinbouw moet worden toegeschreven aan de kornst van Belgische vaklieden, die zich rond 1600 o.a, ook hier vestigden, De tuinbouw breidde zich hoe langer hoe meer uit, wat tot gevolg had, dat de landbouwers in de loop del' tijden meer naar de periferi werden gedrongen.

Toen Zwijndrecht in de 19de eeuw met de gerneenten Meerdervoort (1855) en Groote Lindt, Heer Oudelands Ambacht en Kijfhoek, die al een eenheid vorrnden (1881) werd sarnengesmeed, kwamen de gerneenschappelijke belangen del' tuinders rneer naar voren, wat uiteindelijk via veel verschil van mening - hoe kan het ook anders in Holland - leidde tot het instellen van een veiling aan het begin van deze eeuw. Daarmee kwam er een einde aan het individueel vervoer van producten per tuindersschuit naar Dordrecht en Rotterdam.

Was de tuinbouw belangrijk, daarnaast moet ook de

industrie genoemd worden, waarvan de oudste de zoutwinning is geweest. Bestonden er in aanvang veel particuliere zoutpannen naast elkaar, een concentratie leidde ertoe, dat er zoutketen ontstonden, waarvoor de Oost- en Westkeetshaven in de 16de en 17de eeuw werden gegraven. De laatste zoutkeet - aan de Westkeetshaven is een tiental jaren gel eden gesloten. Als voorgangers van de gemechaniseerde fabrieken stonden er voorheen langs de oever van de Oude Maas: de "Dikke Molen" (1698) - trasmolen; de molen "De Hoop" - korenmolen; de molen de "Eendracht" oliemolen; de molen .Rozenburg" - rijstpelmolen; de molens "De Grienduil" en de "Rietvink" - beide houtzaagmolens.

Bij deze opsomming van de bedrijvigheid in de gemeente mag de glasblazerij niet worden voorbijgezien, die zich achtereenvolgens op het maken van vensterglas (1769) en het maken van flessen toelegde.

De mo1ens werden aIle door sto.om gedreven bedrijven verdrongen en stierven een roernloze dood, omdat de oever van de Oude Maas een industrievestiging vraagt, werd voor het scheppen van nieuwe mogelijkheden - dankzij het initiatief van burgemeester de Brume - in 1892 overgegaan tot het ophogen van uiterwaarden ten westen van de spoorbrug. Het eerste bedrijf, dat zich

daar vestigde was de Guanofabriek (1895) nu Chernproha, in 1912 e.v. gevolgd door Van den Bergh en Jurgens.

De moge1ijkheid tot het vestigen van industrieen meer naar het westen der gemeente werd in eerste aanvang gevonden, doordat het Rijk de zogenaamde loswallen vormde.

De gemeente heeft daarna buitendijkse gronden aangekoeht, welke werden opgehoogd en door aanleg van insteekhavens gesehikt gemaakt als industrieterrein. De zieh vestigende industrieen hadden woonruimte nodig voor- de werknemers, die werden aangetrokken. De eerste aanzet voor het creeren van woningen had plaats in Meerdervoort (tuindorp) 1915 en de aanleg van de Da Costastraat. In 1917 werd de Burgemeester de Brumelaan gemaakt, die een doorbraak betekende en perspectief opende voor het uitvoeren van bouwplannen (o.a. het Julianadorp). Voortgaande is op deze manier de huidige kom ontstaan. Gebouwd werd tot aan de Bootjessteeg, verder in het rayon Kort Ambacht, het rayon Nederhoven en nu in Walburg. Opmerkelijk is, dat de historie zich altijd herhaalt. Waren het de tuinders, die door opkomst van hun bedrijf de landbouwers van hun plaats drongen, zelf zijn ze nu aan de industrialisatie ten offer gevaIlen,

waarmede Zwijndrecht als tuinbouwcentrum afgedaan heeft.

Nu er zoveel gebouwd wordt, rijst de vraag of er nog iets van het oude is overgebleven. Het antwoord moet ziin, dat er maar - heel weinig - resteert.

Een verklaring is daarvoor wei te vinden, In een dijkdorp met agrarisch karakter wordt niet gauw het oog geslagen op de binnendijks gelegen vruchtbare gronden om daarop plannen uit te voeren. Daarvoor moest wei grote noodzaak bestaan. Het gevolg is, dat als er nieuwbouw moest komen, dat dan eerst tot afbraak van oude pan den werd overgegaan.

Op deze wijze vinden we in Zwijndrecht bijvoorbeeld niet eens meer een trapgeveltje of een oude boerderij. De negentiende eeuw, die door bepaalde afbraakwoede bekend staat, ontroofde Zwijndrecht van twee menumentale gebouwen, als kasteel Develstein en de riddelijke hofstede Meerdervoort. Eerder was al de grote buitenplaats Nederhoven verdwenen. Twee op de monumentenlijst geplaatste gebouwen zijn de kerk in Heer Oudelandsambacht (Pieterman) en de kerk in Kijfhoek.

De hervormde kerk aan de Kerkstraat en de vroegere hervormde pastorie aan de Rotterdamseweg staan op de nomina tie op de monumentenlijst geplaatst te

worden.

Betreurd mag worden, dat niet een van de molens, die Zwijndrecht rijk is geweest, behouden is. De "Dikke Molen" (1698) had daarvoor zeker in aanmerking moeten komen.

Tengevolge van de watersnood van 1953 is het bestuur van de waterschappen en de polders meer geconcentreerd. Zo is ook de "Dijkring Llsselmonde" ontstaan, waarin de Zwijndrechtse- en Riederwaard zijn opgenomen.

De naam Zwijndrechtse Waard (Swindregt-Were) meer dan 900 jaar oud, ging in 1955 verloren,

Teneinde voldoende beveiliging tegen stormvloeden te scheppen, zal het plan van de Dijkring IJsselmonde worden uitgevoerd om te komen tot een verhoging van de dijk. Een gevolg daarvan is, dat de bebouwing aan de dijk zo goed als geheel moet verdwijnen en daarvoor zal wat de binnenzijde van de dijk aangaat, niets meer in de plaats komen.

Het is om deze reden, dat in dit boekje meer aandacht aan de Ringdijk is besteed.

8

Walburg, tuinbouwgebied, in westelijke richting gezien vanaf de Ringdijk. Walburg is in 1833 bij Zwijndrecht gevoegd en ontleent zijn naam aan een hofstede, die indertijd ten noorden van het Walburgpad heeft gestaan.

Walburg in oostelijke riehting gezien; nu waehtend op bebouwing.

9

?

Zwijndrecht.

?. o, Firma * ":1 X 0

F010 . L' Iise r .

Ringdijk - links het hoge gebouw, waar in vroeger tijd een bierbrouwerij was gevestigd - vervolgens C. v. Epenhuysen's Chemische fabrieken en laatstelijk de zaadhandel Gebr. v. d. Giessen.

Ringdijk - bii de Oostkeetshaven - links de boerderij "De Hermitage", nu waterleidingterre in - rechts de gebouwen van de zoutkeet "De Dolfijn". Op de achtergrond de glasfabriek met schoorsteen ± 1900.

/'

11

Oostkeethaven Zwijudrecht

De Oostkeetshaven (voor 1600 al bestaande) met klipper, die het klipzout aanvoerde - op

12 de achtergrond de glasfabriek.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek