Zwolle in oude ansichten

Zwolle in oude ansichten

Auteur
:   A. Tjeenk Willink
Gemeente
:   Zwolle
Provincie
:   Overijssel
Land
:   Nederland
ISBN13
:   978-90-288-1638-1
Pagina's
:   160
Prijs
:   EUR 19.95 Incl BTW *

Levertijd: 2 - 3 weken (onder voorbehoud). Het getoonde omslag kan afwijken.

   


Fragmenten uit het boek 'Zwolle in oude ansichten'

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

INLEIDING

Omstreeks het jaar 1000, zo schreef de oud-gemeentearchivaris Thom. J. de Vries, lag er een zandige strook gronds tussen IJssel en Vecht en omdat deze watervrije plaats bij stormweer niet onder water liep, werd zij "Swolle" genoemd. De bewoners van deze nederzetting die zich daar langzamerhand had gevormd, kregen in 1230 stadsrechten en zij mochten hun dorp tot stad versterken. Door zijn gunstige ligging kon Zwolle zich goed ontwikkelen.

In 1384 werd de stad uitgebreid met de "marke Dieze" en daarmee was de tegenwoordige opperv1akte van de stad bereikt.

In 1589 moest, op last van prins Maurits, Zwolle tot .frontierstad" worden versterkt. Dit werk werd opgedragen aan ingenieur Anthonisse. Hij liet veer de oude muren wallen opwerpen met bastions en voor de wallen werden diepe grachten gegraven. Zo ontstond de vorm die wij nu nog kennen.

Zwolle werd, ingevolge de grondwet van 1798, hoofdstad van het Departement van de Oude IJssel en, ingevo1ge de grondwet van 1801, van Overijssel (Overijssel en Drente). In 1807 werd Zwolle hoofdstad van het Departement Overijssel.

Toen in oktober 1802 het schouwambt werd atgescheiden van de stad, ontstond de gemeente Zwollerkerspel. Deze nauwe ring om de stad werd in de loop der jaren zo knellend, dat in 1967 de gemeente Zwol1erkerspel werd opgeheven; het grootste stuk werd bij Zwolle gevoegd.

In 1821 begon de moderniseringvan de stad: de oude muren en wallen werden gesloopt of tot wandelgebied herschapen. De oude poorten werden afgebroken; slechts de Sassenpoort ontsnapte aan dit lot.

Wij beginnen onze plaaties omstreeks 1900. Roe was Zwolle toen? Mevrouw Van Hille-Gaerthe schrijft in haar boekje "Zwolse Mijmeringen": "Ret leven was in de tijd rond 1900 over het gehee1 een beetle tam, weinig opwinding en geen wereldomvattend nieuws. Er op terugziend denk je wel eens: Wat hadden wij het goed in die dagen". En die gedachte leefde ook bij burgemeester Van Roijen, "Geen industrie in Zwolle, dan hebben wij ook geen werklozen". Maar er kwamen toch weI andere inzichten en Zwolle wilde de bakens verzetten. Dit streven werd goed onder woorden gebracht toen de heer Werkman berichtte:

"Zwolle koestert met weemoed het verleden, maar kijkt verliefd naar de toekomst! " Er werden vele plannen opgesteld, het ene weI wat gelukkiger dan het andere, maar zij wilden allemaal een betere positie voor Zwolle bereiken. Na veel en lang praten besloot toen de gemeenteraad kort na de oorlog het plan-Van Embden uit te voeren. Ret aanzien van de binnenstad zou zeer veranderen .. ,

Ret is een goed gekozen ogenblik om dit boekje te laten verschijnen. Er is een groot deel van de nieuwe plannen gerealiseerd. Ret nieuwe stadhuis werd in juni 1975 gedeeltelijk in gebruik genomen. Ret is een complex, dat nu wordt begrensd door de Sassenstraat, de Goudsteeg, de Lombardstraat en het Kerkplein. Veel moest ervoor verdwijnen, maar in die omtrek werd ook veel gerestaureerd. Ret nieuwe winkelcentrum rond de Broerenkerk nadert zijn voltooiing en op vele andere plaatsen in de stad is men bezig met herstel en vernieuwing.

Zo moet de oud-Zwollenaar die dit boekje doorkijkt beseffen, dat hij veel "geschiedenis" ziet. Brengt hij

na lange afwezigheid een bezoek aan Zwolle, dan zal hij in de binnenstad alleen door de stadsgracht binnen de bekende perken worden gehouden. Maar komt hij in de buitenwijken, dan zal hij zich verwonderen over de enorme hoeveelheid nieuwbouw en zich afvragen:

"Wie wonen daar nu toch? " Want van het plan om het aantal inwoners van Zwolle in 1980 250.000 te laten bedragen zal niet veel terechtkomen. Op I augustus 1975 gaf de Burgerlijke Stand het getal 77.5200p.

1. Holtenbroek

2. Aa-landen

3. Dieze

4. Wipstrik

5. Assendorp

6. Stationswijk

7. Kamperpoort

8. Veerallee

Uit mijn verzameling heb ik deze selectie sarnengesteld, omdat ik meen dat het Zwolse leven rond 1900 hiermede wordt geillustreerd. Eerst heb ik drie wandelingen door de binnenstad in prentbriefkaarten weergegeven; daarna een tocht, beginnende op de Turfmarkt, langs de buitenkant van de stadsgracht naar de Thorbeckegracht en ten slotte, in het laatste deel van het boekje, de buitenwijken, beginnende bij het Katerveer en via Veerallee, Stationswijk, Assendorp en Wipstrik eindigend in Dieze.

Voordat de Afsluitdijk gereedkwam, in 1932, had Zwolle vaak last van hoog water. De storm en joegen het Zuiderzeewater de rivieren op en grote delen van Zwolle lie pen dan onder water. Ik dacht dat het interessant was, nu dit kwaad tot het verleden behoort, er aandacht aan te besteden door er een aantal Ioto's van op te nemen.

Ik kon vaak niet meer nagaan wie de hier opgenomen foto's hebben gemaakt. In ieder geval zijn er genomen door de heren Eelsingh en Schaepman.

J.H.S.M. Veen heeft mij willen helpen en ervoor gezorgd dat de historie goed werd weergegeven.

1. In 1892 stonden de posterijen toe, dat ook prentbriefkaarten tegen briefkaartentarief werden verzonden. De Zwollenaren schenen daaraan niet zoveel behoefte te hebben, want pas in september 1897 bracht de firma Tamse de eerste kaarten in de handel, zoals blijkt uit de eerste regel van de op deze ansicht geschreven tekst.

De Grote Markt is het centrum van Zwolle. De punt van een passer op de Markt geplaatst geeft, met een straal van ongeveer vierhonderd meter, de oude binnenstad omsloten door de stadsgracht. Ret spreekt vanzelf dat wij hier beginnen en eens even goed rondkijken. Daarom vier kaarten.

~~ M -Jr'/I!l ,( A. ~p«~ ~~??-U/1~7

Markt.

57.99·

. ...:-. ?.. .=;. ~-- ,i§: -.

---- .?. _;-.:,,"- ~ ..

»> ~--~-r~~

~ ,:-:"-~-~?

2. Op de Markt is het verkeer nog niet geregeld. De tram loopt er dwars overheen en midden op de Markt is de halte. Links staat de Grote Kerk met de Hoofdwacht. De Hoofdwacht werd in 1887 gerestaureerd en weer in de oorspronkelijke toestand gebracht. De luiken werden toen in de stadskleuren blauw en wit geschilderd. Midden boven bevindt zich de bekende spreuk: Vigilate et Orate (Waakt en bidt), Bij terechtstellingen, die hier vroeger plachten te geschieden, moesten twee schepenen en de secretaris voor de drie smalle vensters boven verschijnen, om de beul het sein te geven toe te slaan. De kerk be zit een Schnitger orgel, dat tot de mooiste orgels van Nederland behoort.

:....... ;.1,

~ ..

I ??

ZWOLLE:- L~ ",-,-.AUa-,:;

W Dr. Trenklcr Co ?. ~ Leipzi~. 22442. Nachdruck verboten.

3. Links zien we "De Harmonie", gebouwd als societeit, maar later verkocht en geexploiteerd als cafe. Een attractie was het verhoogde terras. Rond "De Harmonie" stonden altijd veel melk- en groenteboeren hun waren te verkopen (zie foto 35). De bomen op de Me1kmarkt waren net geplant. Rechts staat "Het Heerenlogernent", met bomen op het terras. Dit hotel is vaak in andere handen overgegaan, maar in 1976 is het gesloten en verbouwd tot kantoorruimte.

4. Een kijkje naar de Diezerstraat, Zwolles belangrijkste winkelstraat. Links, op de hoek, staat de bekende groentewinkel van de heer Scholten. De waren stonden voor de winkel uitgesteld en een stenen stoep leidde naar de verhoogd liggende winkel. Rechts op de hoek zien we de garen- en bandwinkel van de gezusters Weghuis.

Groet uit Zwolle

Groote Markt

5. Met dit plaatje uit 1923 wordt de rondblik van de Grote Markt besloten. In die tijd schreef de krant: "Ret verkeersvraagstuk eischte, vooral wat de Groote Markt betreft, gebiedend eene oplossing. Ret werd werkelijk levensgevaarlijk! Vorige week is er een proef genomen en wanneer die voldoet, zal er eenen vluchtheuvel worden aangebracht." En zo is het ook gebeurd. In 1965 werd de vluchtheuvel versierd met het beeld "Adam".

6. Dit is het eerste stuk van de Sassenstraat, die begint bij de Sassenpoort. De herenhuizen zijn allemaal verbouwd tot zakenpanden. Ret verdere, vriendelijke aanzicht, zoals de twee hekken reehts, die de stoep voor de voetgangers afsloten, is natuurlijk verleden tijd. Op de aehtergrond, aehter de bomen, was de Handelsschool,

16. ZWOLLE. - Sassenstraat met Groote KerR St. michael.

7. We zijn nu aangekomen in het tweede gedeelte van de Sassenstraat, na de bocht van het Bethlehemsekerkp1ein. Links achter bevindt zich het stadhuis, dat in 1448 door Van Coblenz in Gotische stijl werd gebouwd. In 1821 werd de voorgevel vervangen in "moderne still" en in 1863 werd er weer veranderd. Nu is er, met behoud van de voorgevel en de Schepenzaa1, een geheel nieuw stadhuis gebouwd. Ook hier had de voetganger geen vrij trottoir.

Sos senpoort 3wolle

8. De Sassenpoort is de enige poort, die voor afbraak b1eef gespaard. Maar het steeds drukker wordende verkeer kreeg het moeilijk met die ene, smalle doorgang en men heeft er later weer ernstig over gedacht de poort toch maar af te breken. Gelukkig heeft men een andere oplossing kunnen vinden. Bij de restauratie van 1894-1898 werd de middenspits in deze vorm aange brach t.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  9  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2018 Uitgeverij Europese Bibliotheek