Artikel niet aanwezig

Het artikel dat u wilt bekijken is niet aanwezig.

Fragmenten uit het boek ''

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Een zondagsmis in de St.-Janskerk werd niet aileen bijgewoond door de eigen parochianen, maar ook door velen uit de overige stadswijken, vooral de hoogmis, want het koor onder dirigent Peter Kallenbach en met een organist aIs Piet Hormann, bracht "prachtige" missen. Het bezat bovendien grote solozangers zoals Woutje van Son en Dekkers. AI heeft de basiliek veel vaste banken, toch moesten er in de zijbeuken veeI stoeIen worden bijgezet. En wat belangrijker was; de kerk was moeiIijk te verwarmen en veel deftige Iieden huurden daarom een warme stoof. De hoofdstoelenzetster was Lena Kuijpers, die afkomstig was uit St. Michiels-Gestel, het dorp waarvan de naam door radio- en t.v. sprekers zo stumperig verbasterd wordt tot het gestel van St-Michiel. Meer dan 50 jaren was zij onder pIebaan Adelmeijer, Mgr. Brouwers, e.a. de toegewijde dienstmaagd van het huis des Heren (zie haar ridderorde).

44

Het is vooral burgemeester F. van Lanschot (1875-1949) geweest, die de schoonheid van stad en kathedraal inwijde kringen roemde en ... leerde zien. Kenner van de geschiedenis, bewonderaar van de architectonische schoonheid van het stratenplan en van de vele mooie panden, en zeker ook van de unieke Binnendicze, wist hij eens als geestig en rad spreker in een radio-toespraak een vloedgolf van belangstelling voor onze stad te verwekken. Duizenden luistervinken gaven gehoor aan zijn uitnodiging om onder zijn persoonlijke lei ding te worden rondgeleid. Vele toeristen hebben door hem Den Bosch leren zien. De rondJeidingen in en om de St.-Jan zijn sindsdien op voortreffeJijke wijze voortgezet door Frans van Valderen. Op de foto de eerste les in hi storie en estetica in bijzijn van officiele personen en pers (juni 1927).

s )per-tC<'"enb sch.

Zo zag er begin dezer eeuw het begin van de Peperstraat uit: stil, rustig, beboomd en voorzien van een merkwaardig ijzeren bouwsel bestemd als "openbare gelegenheid". Thans heet dat gedeelte Parade en gaat het er belangrijk drukker en lustiger naar toe. Veel is er veranderd, maar het imposante bisschoppelijk paleis (twee samengevoegde panden) beheerst nog altijd de rechterstraatwand. De pan den zijn gebouwd in 1776 en 1778 en het is onvoorstelbaar dat ze van 1830-1833 kazerne waren, vervolgens Militair Hospitaal (tot 1839) en nadien Openbare School. In 1863 kocht het bisdom ze en na grondige restauratiewerd het de werkelijk mooie woning van Mgr. Joannes Zwijsen, die haar op 7 november 1864 betrok.

45

De Peperstraat is vanouds een der deftigste straten van de stad. Verscheidene huizen in onze stad bezaten eens een grote stoep, die met zware stenen palen en ijzeren kettingen van de openbare straat was afgesloten. Men zie zowel rechts als links. Het voorste patriciershuis rechts kwam in 1846 in bezit van de familie Van Lanschot en is geboorte- en woonhuis geweest van Mr. F. van Lanschot, die van 1917 tot 1941 burgemeester was. De stoep links is van een ander deftig pand (Dr. H. Th. Simon), waarachter een merkwaardig hofje ligt, dat bereikbaar is door een steegje. .Achter de Wereld" heet het en zelfs veel Bosschenaren is het onbekend. Er staan drie kleine (nu vervallen huisjes) die eeuwen lang bewoond werden door eenzame armlastige mannen, die werden aangewezen door een stichting. Het op de monumentenlijst prijkende hofje is dringend toe aan restauratie. De Peperstraat dankt haar naam aan de pepers, waaronder men landerijen verstond. in Orthen bestaan nog de Buitenpepers. Mogelijk dient de naam Peperstraat met dubbele "s" geschreven te worden. In de oude vestingstad lagen onmiddellijk achter de wallen voornamelijk dergelijke pepers (moestuinen, weilanden, boomgaarden).

'5)6 l'

De eerste kaart geeft een van de merkwaardigste punten uit onze stad te zien: er monden Iietst vijf straten op uit. Dit zijn Achter het Stadhuis, Ridderstraat, Kolperstraat, Krullardstraat en Verwerstraat. Ze heet zelfFonteinstraat, waarvan op de achtergrond drie zaken te zien zijn. Deze ondergingen wat de onderpui betreft grote veranderingen, maar de bovengevels en trouwens ook de percelering bleven gehandhaafd, zodat het eigen karakter gelukkig bewaard bleef. Hetzelfde is het geval met de panden in de Verwerstraat, die oorspronkelijk Lange Kolperstraat heette. Toen zich hier veellakenververs vestigden (achter de linkerhuizen loopt de Binnendieze!) werd de naam gewijzigd. Het huis met de gesloten blinden heette ooit "De Wilde Man" en werd in 1861 aangekocht door Jhr. Mr. L. B. C. van Sasse van Y sselt, auditeur-rnilitair. Het achterhuis, dat in de vervolgingsdagen als huiskerk gebruikt werd, kon

47

48

bereikt worden door een straatje rechts naast het huis (deur met kruis in bovenlicht) en een dat Achter het Stadhuis lag. Het is door hem afgebroken om de tuin te vergroten. In de tweede helft der 16de eeuw heette het "Onze Lieve Vrouw in de Zon", Thans worden de panden, net als enkele aan de rechterzijde ingenomen door de fa. Neefs. Het linkerhoekhuis is op de kaart nog kruideniers- en tabakswinkel, maar nu een leuke boutiek. De tweede kaart toont de zachte meandering van deze straat i.v.m. de Binnendieze. Deze vormt onder het paleis van de comrnissaris het aardedonkere Hellegai:. Met een kruisje staat aangegeven de Evangelisch Lutherse Kerk, eens het huis "De Wolzak" anno 1660. In 1688 werd het aangekocht en afgebroken om plaats te maken voor de kerk. In 1828 is deze zo goed als vernieuwd met een gevel waarin vier kolommen. Op 28 juni 1829 werd ze plechtig ingewijd. Koning Willem 1,

Gou crncmeut-gcbouw vcrsierd ter gclegcnhcid van 1H..'t Koniuklijk bczoek Aug. J90l te 'ยป licrtogcnl>osh.

die toen in de stad was, bezocht haar. In 1956 werd ze gevestigd in de tot dan toe Waalse kerk (Verwerstr. 49) en werd het gebouw bij de Bank van Lentjes en Drossaerts getrokken. De hekken links staan voor het plein van het huis van de commissaris der koningin, dat men op de volgende ansicht ziet, en nog wel met versierde voorgevel t.g.v. het koninklijk bezoek in augustus 1904. Het gouvernementshuis met zijn monumentale hardstenen gevel dateert van rond 1770. Het voorgaande was van 1629 af een dee} van het voormalige Jezuitencollege, dat zich uitstrekte langs heel de Waterstraat enerzijds, en tot het Oude Bogaardenstraatje anderzijds. Dit college bestond tot 1629. Oudere Bosschenaren spreken nog van "Gouverneur", maar sinds 1848 is de officiele titel commissaris der koningin.

49

-.

Op deze kaart zien we weer de duidelijke straatbuiging. Een kruisje op de stoep wijst de Waalse kerk aan (nu Lutherse). De Waalse gemeente is ontstaan uit de Franse Protestantse rnilitairen die in 1629 in garnizoen lagen. De eerste godsdienstoefeningen hielden ze in de voormalige St.-Annakapel.die stond op de knusse St.-Annaplaats (naast "Meierijse Kar" in de Hinthamerstraat), In 1819 is de kapel afgebroken en de diensten werden toen gehouden in de St.-Geertruikerk. Dit duurde tot 1847, toen in de Verwerstraat het huis "De Vergulde Bierwagen" Ao 1603 werd aangekocht om plaats te maken voor dit kerkgebouw. Er bevindt zich nog de preekstoel in, afkomstig uit de St.-Geertruikcrk, die ze op haar beurt ontving van de St.-Petrus en Pauluskerk. De Waalse gemeente betrok in 1956 het moderne gebouw op Zuid en droeg haar pand over aan de Evangelisch Lutherse gemeente. Een klein bijzonderheidje: onder de handwagen links ligt nog een trekhond. Deze was niet voor, maar onder de kar gespannen, tussen de wielen. Er vlak achter begint het Oud Bogaardenstraatje.

AJs vestingstad door een pantser omsloten, bezat 's-Hertogenbosch talrijke straatjes, stegen en gangen, vooral in de buurt van de wallen. De betel' gesitueerden woonden in het centrum of op de plaats waar geen invalsweg de stad binnenkwam (Oude Dieze e.o.), want het gevaar was daar mindel' dreigend. Een aardig steegje was het Volderstraatje, dat van de Verwerstraat naar de Zuidwal liep. In 1935 zag het er nog schilderachtig uit, maar op 24 mei J 940 werd een hele rij huisjes door bommen verwoest. Er vielen 6 doden en vele gewonden. Het dankte zijn naam aan de lakenvoiders of -bereiders die er zich eertijds gevestigd hadden.

'1-

~ .

st : ~rFinitejISIt=udt.

De Triniteitstraat ontleent haar naam aan het klooster en de kapel, die waren toegewijd aan de H. Augustinus en aan de Allerheiligste Drievuldigheid of Triniteit. Dit heeft gestaan op de plaats, waar tot voor kort het Protestants Burger-Weeshuis was gevestigd, aan de Parade, de tegenwoordige "Kolk". Ook deze straat lag meestal stil en verstorven aan de rand van de stad, behalve wanneer de "veld" uittrok met haar lawaai van paarden, kanonnen en munitiewagens. Op de twee voorste huizen na, is de straat ("d'n Trinentrei" noemde de volksmond ze) totaal veranderd.

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek