Artikel niet aanwezig

Het artikel dat u wilt bekijken is niet aanwezig.

Fragmenten uit het boek ''

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

's t+ertogenbosc~

Omstreeks 1900 zag de kapel van de Broederschap van St.-Antonius emit, zoals de twee ansichten haar afbeelden. Welke van de twee het oudste is, durven wij echter niet uit te maken.

64

De kaart zonder de politiepost heeft aan de achterzijde het stempel 1903. Links naast de kapel is de kruidenierswinkel van Moonen, rechts het pakhuis van Meuwese. Daar ving de Windmolenbergstraat aan, die achter langs "de gekkemuur" (zo noemde men de muur rond "Reinier van Arckel") naar het St-Jacobskerkhof leidde. tvlet de Diepstraat, die achter de Windmolenbergstraat naar het kanaal liep, vormde dit stadsdeel een volksbuurt met talrijke nauwe gangetjes en steegjes: zoals b.v. Achter de Roskam, Allemansgat en Krengelgang, Hoe onvoorstelbaar de woningtoestanden in deze en vee I andere steegjes (Vughterdijk, Brede Haven) waren, tonen de foro's. In die tijd

deed de kapel, daterend van 1494, allang geen dienst rneer, maar werd ze als pakhuis gebruikt. In 1910 is de gevel hersteid en versierd met 4 beelden vervaardigd door H. v. d. Geld. In 1955 werd hij opnieuw gerestaureerd en werd de daarachter liggende ruimte opgenomen in het bejaardenhuis "St.-Antoniegaarde". Rechts, waar de lantarenverzorger bezig is, ligt het Geneeskundige Gesticht "Reinier van Arkel". In 1442 stichtte Reinier van Arkel een fundatie "voor ses arme sinneloose mensche". Hoe destijds de verpleging was, toont een geve1steen van 1650, die de binnenplaats siert. Thans verblijven er 500 geestelijk zieken. Het is het oudste gesticht van die aard, dat ons land bezit.

65

66

Steegjes in het Windmolenberg-kwartier.

S 4ERTOGENSOSCH

Dit is het. gebouw van het huidige Noordbrabantse Museum en de Bibliotheek van het Prov. Genootschap in de Bethaniestraat, toen het nog dienst deed als kazerne. Het dateert van 1430 en was tot 1569 in gebruik als kapel en van 1569 tot 1629 als parochiekerk, toegewijd aan St.-Jacob den Meerdere. In 1689 werd het ingericht als paardenstal voor de Staatse ruiterij. Later bracht men er twee zolderingen in aan en werd het militaire opslagplaats. In 1742 bouwde de stad er vlak naast een eigenlijke kazerne. Samen hadden ze 60 kamers, ieder 6 bedsteden bevattend, elk voor twee man. Totaal 720 manschappen. In 1918 werd de kapel arsenaal. Dit duurde tot 1924 toen het Provinciaal Genootschap eigenaar werd. Onder architect Oscar Leeuw werd het verbouwd en op 8 juli 1925 in gebruik genomen. Eens was de aula soldaten- en de v. Sasse v. Y sseltzaal onderofficierscantine. Links een van de twee houten loodsen, waarvan een diende tot berging van voertuigen, de andere als exercitieloods. De eigenlijke kazerne, rechts even zichtbaar, werd bij Reinier van Arkel getrokken.

67

In 1900 kregen de architecten Jos Cuypers en Jan Stuijt van de bekende sociale pastoor Mgr. Prinsen en diens kerkbestuur de opdracht tot de bouw van een nieuwe kerk ter vervanging van de waterstaatskerk, die toen nog dienst deed. De nieuwe St.-Jacobskerk kwam in 1905 gereed. Komende 1angs de Zuid-Willemsvaart ziet men het "potlood" van de St.-Jacob duidelijk het stadssilhouet markeren.

Dank zij de Binnendieze bezat de stad tot voor een tiental jaren veel schilderachtige hoekjes, zoals dit gezicht vanaf de Geerlingse brug, gelegen in de Hinthamerstraat. Zij dankt haar naam aan Jonker Geerlinck die een groot pand bewoonde, waar nu het N.K.V.-gebouw is (voormalig herenhuis van Mr. Loeff, president van het Gerechtshof) en de .xiude" zaak v. Dijk-v. Hees. De Jonker liet de stenen brug over de Binnendieze omstreeks 1453 bouwen. Voordien zal er weI een smalle houten gelegen hebben. De Dieze buigt zich aan het einde naar de Zusters van Orthenpoort (Grote Stroom). Waar nu de .mieuwe" boekhandel van Van Dijk-Van Hees is, was vroeger de hof van het kasteel.

Ee

? e op e 6 'le - 0

Gee" ngsche Drug

Hinthamerstaat, 'S-Bosch

70

In tegenstelling tot haar stille achterzijde langs de Binnen-Dieze, was de Hinthamerstraat zelf vaak een "drukke" verkeersader, zoals blijkt uit bovenstaande kaart met haar samenscholing van jeugd en ouderen. Rechts de bekende kantoorboekhandel van Van-Dijk-Van Hees, inmiddels uitgebreid tot aan de Geerlingsebrug. Een broodkar, zoals er rechts staat afgebeeld, zullen weinigen zich nog herinneren, evenmin de geur die er uit opwalmde als de deksel openging.

Hoe schilderachtig ook 's winters de Binnendieze kon zijn met al de kleine en soms grillig gebouwde achtergevels toont de ansichtkaart van de Louwse Poort, Bekoorlijke details vormden de brugbogen en de houten (soms stenen) trappen die naar beneden leidden. Een enkel vissersbootje versterkte de intieme sfeer en de stilte die daar altijd heerste. Zonder twijfel zouden plekjes als deze nu gerekend worden tot de beschermde stadsgezichten.

71

72

Dit mooie, zij het wat rornmelige Binnendieze-gezicht kijkt uit op het voormalige poorthuis van het klooster der zusters van Orthen. In 1409 verklaarde ridder Jan van Orthen dat zijn nalatenschap moest worden aangewend voor de stichting van een huis voor Vrome Vrouwen. Zijn zuster Elisabeth werd de eerste Mater. Pas in 1427 vond men een geschikt terrein aan de Colverspoort, die in 1564 de naam van Zusters-van-Orthenpoort kreeg. Het waren geen echte kloosterlingen: zij legden geen kloostergeloften af, droegen geen kloosterkleed en leidden aileen maar een gemeenschappelijk leven volgens de statuten der Broeders des Gemeenen Levens. Het bestuur berustte bij een Mater, een ondermoeder en een procuratrice. Linnenweverij zorgde voor de inkornsten. Reeds in 1444 kwam er ook een manncnklooster, geheten: "Domus Sancti Andreae", en ontstond een zogenaamd dubbelklooster, ondanks de vele verboden die de Kerk over dit soort gemeenschappen herhaaldelijk had laten horen. Het getal zusters was

<<  |  <  |  1  |  2  |  3  |  4  |  5  |  6  |  7  |  8  |  >  |  >>

Sitemap | Links | Colofon | Privacy | Disclaimer | Leveringsvoorwaarden | © 2009 - 2019 Uitgeverij Europese Bibliotheek